meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жүректерді жалғастырып ізгі леп
Жүректерді жалғастырып ізгі леп,
Қанша иыққа асылды екен қыз білек.
Қанша жігіт бола алды екен Төлеген,
Қаншама ару бола алды екен Қыз..
©  Ғабиден Қожахмет
Әке ғой қашанда анық асқар тауың
(Әкенің ұрпақтарының әкенің 80 жасқа толған тойына шақыруы)

Айтылып жүректердің иманды әні,
Мол болсын тағдырдың да сыйлар бағы.
Шаттығын..
©  Ғабиден Қожахмет
Ел үшін туған ер ұлы
Өткеннен бізге ой тартқан,
Көрінер тарих көзге ерек.
Елдігімді талай шайқалтқан,
Дұшпанда кеткен аз ба кек?!

Бейбіт ел бір кез үдеріп,
Жау..
©  Ғабиден Қожахмет
Талай ару үміт іліп ақ таңға...
Өмір мәні десіп жұрттар біледі -
Бұл ғасырдың жаңалығын құп алу.
Содан ба екен, күні-түні - үнемі
Интернетте отыратын бір ару.
Соны қалап тұрушы..
©  Ғабиден Қожахмет
Үйлену тойы
(Жас жұбайларға жақындарының тілегі)

Өмірдің сыры махаббатпенен астасып,
Қосылды жастар, бойдақ күн қалды қоштасып.
Осынау күнге куә боп отыр..
©  Ғабиден Қожахмет
Ару-сезім
Сезім жолы ұғынғанға сыналу,
Сыңарының сырын іштей ұға алу.
Махаббатты жалған деді біреуі,
Сол жайлы жыр жазшы деді бір ару.
Табылмаса..
©  Ғабиден Қожахмет
Еркіндікке бастаған егемендік
Шайқалып тас бұғаудың тас қамалы,
Еркіндік тоқсан бірден басталады.
Қазақтың таңы атып, тарих күліп,
Шырқалды азаттықтың асқақ әні.

Халқымның..
©  Ғабиден Қожахмет
Ана тілі
Ойлады ма болсыншы деп тіл аман,
Сонда ғана деді ме ұлт боп құралам.
Сонау жылы тіл мәртебе алғанда
Көзіме жас алдым дейтін бір адам.

Тілдің..
©  Ғабиден Қожахмет
Енді бүгін бақытына ұмтылды
Келешекке ой көзімен үңіліп,
Жастық жүзден сезімі асқақ білініп,
Бақытының кілті сонда екенін
Ару жүрек іштей сезіп, ұғынып,
Сол мақсаттың баян..
©  Ғабиден Қожахмет
Жауқазын дәурен
Санамашы оны да балаға енді,
Жылдар легі шаттығын ала келді.
Қамсыз жүрген кешегі балаңдау қыз
Он жетіде өзгеріп сала берді.

Студенттік дәурені..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз жүрегi жылады
Бақыт таңы нұр боп атып күлгенде,
Сезiмiнiң жанып оты бiр демде,
Махаббатқа сенiм артып жүргенде,
Ару жүрек алданды.

Нұр жүзiнен күлкi қашып..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз сыры
(Бойжеткеннің өзі айтқан әңгімесіне орай, өтініші бойынша жазылған өлең. 2007 жылы жазылған)

Махаббат көліне арайлы аққуы қонған күні,
Сенім..
©  Ғабиден Қожахмет
Қастерлі тұлға - Мұғалім
Білімнің ғана тиегі,
Мектебін жаны сүйеді.
Қарапайым мамандық -
Ұстаздық атты киелі.

Бойына жиған нұр ағын,
Білімнің жаққан..
©  Ғабиден Қожахмет
Алғашқы қоңырау
Киімі де, сөмкесі де көркем-ді,Білім жолда арманы асқақ желкен-ді.Мектебіне бара жатыр ұлтыңныңӘлиханы, Ахметі ертеңгі.Бір-бір үйдің қызы - айы, ұлы..
©  Ғабиден Қожахмет
Білім күні құтты болсын, Мұғалім
Жиып алып балғын шәкірт достарды,
Салтанатты сәтке бөлеп жас жанды.
Мектептердің қоңырауы қағылып,
Тағы, міне, білім күні басталды.

Сыңғырлы..
©  Ғабиден Қожахмет
Жыр-әуен
Жыр жолынан саздың ұғып мұратын,Өз болмысы мұң мен саздан тұратын.Маңдай шашын сілкіп тастап саусақпен,Телеарнадан жыр оқитын бір ақын.Жауhар жырдан..
©  Ғабиден Қожахмет
Қазағымның ардақты келіндері
Ақсақалға ұсынып төрін берді,
Алғысына бөленіп көңілдері.
Жасы үлкенге жаңылмай сәлем салған -
Қазағымның ардақты келіндері.

Үлкен үйден іргесі..
©  Ғабиден Қожахмет
Қыз бойжетті, кәмелетке жетті ұлың
(Әкені өз перзенттерінің құттықтауы)

Ұл мен қыздың шаттығы деп өтті күн,
Қыз бойжетті, кәмелетке жетті ұлың.
Қуанып жүр сол перзенттер..
©  Ғабиден Қожахмет
Наурыз-мейрам
Болмасын тек Арудың қабағы мұң,
Жалыны байқалсыншы жанарының.
Мынау Дала сілкінер шағы туды,
Наурыз келіп қалыпты - Жаңа жылың!

Сезіледі..
©  Ғабиден Қожахмет
Алаштың асылдары
Шайқалды сан мәрте
Елімнің тұнығы.
Қазағым, асылым -
Көк түрік сынығы.
Торлап ап тұрғанда
Ұлтымды азап-мұң,
Оятпақ болыпты
Ұлдары..
©  Ғабиден Қожахмет
Келер күнің бақытыңды жырласын
(Ұзатылған сіңлісіне әпкесінің тілектері)

Жетсінші дер ем бауырды мен де баққа мың,
Тағдырың саған атқызсын әр кез ақ таңын.
Еркелей күлген..
©  Ғабиден Қожахмет
Жар деген жаралған ғой аялауға
(Ұзатылып бара жатқан әпкесіне сіңлісінің тілектері)

Қалықтап махаббаттың аспанда әні,
Жайылып думан-тойдың дастарқаны.
Ұғынысқан жүрекпен тұр..
©  Ғабиден Қожахмет
Өмір бізге шаттық әнін жырлаттың
(Үйленген жастардың ата-анасының тілегі)

Қос бұлақ еді, бір өзенде қосылды,
Сол шаттықтан көңіліміз тасынды.
Бүгін, міне, біздің перзенттерге..
©  Ғабиден Қожахмет
Енді олардың бірге өмірі, әнге толы бір кеші
Ұластырып бір шаттыққа күндері мен түндерін,
Ілестіріп қуанышқа думан сүйер дүрмегін.
Бабалары шежірелі тектен тарап өрбіген
Бір әулетке түсіп..
©  Ғабиден Қожахмет
Келін түсті тағы да бір әулетке
Шаттық болса - көңілдер тұрар көкте,
Ойлама тек жарды ұлға сыңар деп те.
Дос-жаранды сүйінтіп, міне, ағайын,
Келін түсті тағы да бір..
©  Ғабиден Қожахмет