meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Көк өгіз
Көк өгіз көзге толық, денесі мол,Басқадан өзін өзі көріпті зор.Табын тастап қосылды жылқыларғаСиырмен бірге жүрсем болам деп қор.
Дос болып өгіз..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Күңшіл ақ кірпік
Алты жастан оқып ең, ақ кірпігім,Не айтар ең, сұраса егер: «не бітірдің?»«Пәленшелер молдадан оқып жүр» деп,Жел ауыз боп..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Күңгірт түспен ойға батып
Күңгірт түспен ойға батып,Орындыққа отырған.Жүрек қаны сыртқа атып,Бет аузынан оқылған.
Бек мұңайып айтты көз:«Үмітсізбін» деген..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кешегі күндей түсті бұлт басқан
Кешегі күндей түсті бұлт басқан,Еңсесі төмен түсіп әлі қашқан.Булығып тамағына ызалы ойлар,Көздері көрінбейді толған жастан.
Не ғажап: кеше толған..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кеше түндегі түс, бүгінгі іс
Жіп-жиі көкте жұлдыз жымдасқандай,Күлімдеп, айға қарап ымдасқандай.Қорылдап, бас жақтарын бүркей түсіп,Жер жүзі жатыр ұйықтап жын басқандай.
Түн..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кеш
Желі бар бетке тиген жылы еспе,Күн жылы, аспан жарық оңды кеште.Қарасаң бұл уақытта кең далаға,Әртүрлі қиял келіп түсер еске.
Сайраған көкте торғай..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Келді хатың, мен шаршап
Келді хатың, мен шаршапОтырғанда дамығып.Хабарыңа бек аңсап,Сүзіліп көзім талығып.
Сөзіңнен көріп өзіңді,Құшақтай алдым қамығып.Кім сүртті сонда..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Кедейлік
Кедейлік, сен жексұрын, түсін, суық,Іздемес сені адам керек қылып.Амал жоқ, ықтиярсыз құл қыласыңМаған салса касыма келме жуық.Жанды жеп сен ғой мені..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Итаршыға
Көрсетсін қарашекпен еккен ісін,Қиналып жан аямай жеккен күшін,Шекпенге жұрт айтқаны қандай алғыс,Көрсетіп көз алдыма ашсын түсін.Сонан соң маймыл..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жұмбақ
Қара дария жердің жүзін алып жатқанҚаз бен қу суын ішпей қанып жатқан.Суына тек тұмсығы тиіп кетсе,Саңқылдап жер жүзіне сөз таратқан.
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жұмақ
Кең сарай ұғуынша жұрттың жұмақ,Бар мұсылман жиналып сонда тұрмақ.Ұйқы жоқ, ас ішу жоқ, махаббат жоқ,Не қылған «қызық тірлік» біткен..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жүрек
Туламашы, журегім,Барасың тулап кіміңе?Тар тағдырдың тасқыныСу толтырған ініңе.
Дүниенің тұрмысынан өтіл жүрек,Менен кетіп, азаптан құтыл жүрек.
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жүрегім, тулап шабасың
Жүрегім, тулап шабасың,Жоқты қайдан табасың,Уытын жайған сыртына,Оны қайтіп жабасың?
Өртендім десем, отың жоқ,Баяғы күш-қуатың жоқ.Келтіретін..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жылы кеш
Жазғы кеш, жарық айлы, қоңыр самал,Рахат таза ауасын жұтқанда бал.Сұлу жұлдыз жымыңдап шақырғандайКөрікті нұр сәулеме «өзіңді сал.Алтын ай..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жаңғырып Алтай тауы саласынан
Жаңғырып Алтай тауы саласынан,Майысқан ағаш, шөптер арасынан.Деді маған тырысып құтылмасаң,Сахраның б...іздейсін даласынан.Телміріп бар өмірінде..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жақсылық көрсем өзімнен
Жақсылық көрсем өзімнен,Жамандық көрсем өзімнен.Тағдыр қылды деулердіШығарамын сөзімнен.Өзім қылдым деулердіТаса қылман көзімнен.
Жазалы емес құдай..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жас жүрек
Жас жүрек, қайда сенің ыстык қаның;Тап мұндай мұздауыңның айтшы мәнін?Тәтті үміттің қиялы сәуле беріп,Ұйықтатпайтын толқынның жойдың бәрін.Қызған..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жарқынбай
Жарқынбай дәулетімен «қадірлі» адам,Болса да көрдей соқыр, нағыз надан.Мал мақтатпай қоя ма өтірік-ақ,Ақыл, ойсыз болса да малдан..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жарлау
Құрметті қазақ байдың баласына,Кіші іні, жасы үлкен ағасына.Біз де сол жұрт не болса, боламыз деп,Сахараның ұйықтай бердің даласында.
Миллетке..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жапырақтар
Гүлдеген, біткен жапырақ,Бүтақтары салбырап,Уақыты еді жетілгенКөз тартарлық балбырап.Лебіне де аз желдіңҰялып бұққан қалтырап.
Өзіне бұрған..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жан қалқам
Енді, әрине, мен бір шөпҚозғалмаймын тіпті көп.Қозғалмаймын демеймін,Толқитын енді жерім жоқ.
Неге еспейсін желіңнен,Аяймысың еріңнен.Жан қозғарлық..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жан қайда әділетті іздейтұғын
Жан қайда әділетті іздейтұғын,Адамшылық атақты көздейтұғын.Тірлік пен өлген күнді бірдей ойлап,Екі жайдан күдерді үзбейтұғын.Арамға азғырғанды..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жалыну
Қыздырманың қызыл тіл,Түбіне жетер соны біл,Бұл алғашқы ауыр жыл,Еңбек істе, адал қыл.
Тау басында тұрғанда,Жарға қарай құлатпа.Дұшпан өрті..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жазғы қайғы
Жаз жетіп, қарлар кетті, сулар ағып,Күн де тұр жарқ-жұрқ етіп нұрын жағып.Құлпырып, жүз құбылып жердің жүзіҚуанбас жан-жануар бұған нағып.
Маужырап..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров
Ж...
Қарақат көздің сәулесі,Жүректі түртіп тулатат.Мен сол ойдың әуресіТүйінін таппай улатат.«Сәулешім» деген бір сөзің,Есімнен кетпес..
©  Сұлтанмахмұт Торайғыров