Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Дөң де жаңа, бел де жаңа, сай жаңа...
Дөң де жаңа, бел де жаңа, сай жаңа,желкеміз – шаң, маңдайымыз – жел ескен.Жасылдана жатыр дала айнала,Кеше, дала, құла дала емес пе..
© Жұмекен Нәжімеденов
Дала
Дала, дала, сайран дала, сал-дала,Кейде саған қараймын мен таңдана.Көз тігейін көкжиектен әрірек –Дала, дала сағымыңмен алдама.Сағымыңды..
© Жұмекен Нәжімеденов
Бұл не саған! Түк емес...
Бұл не саған! Түк емес,Шындық емес, сыр емес.Көргендерің өңіңде,Түсте көрсе – бір елес.Бердім саған келісім,Сен де келіс мен үшін.Шалшықта..
© Жұмекен Нәжімеденов
Бір көктем пайда болды маңайымда...
...Бір көктем пайда болды маңайымда,Су іштім көлді шайқап, балдырын ап.Күз өткен, қыс та кетті...СамайындаАқ шашы кәрілердің қалды бірақ.Айнала..
© Жұмекен Нәжімеденов
Баурына ап тау мен қырды түн қызғанды...
Баурына ап тау мен қырды түн қызғанды,Тыныштық талды айнала қамады кеп.Теңізде ашық жатқан жұлдыздардыТолқындар ұмтылады жабамын деп.Талықсып ескен..
© Жұмекен Нәжімеденов
Баурай бұлты жаңа көшті баяулап...
Баурай бұлты жаңа көшті баяулап,Медеу-сайдан самал есті жаяулап.Көкжиекке барып қапты Ай аунап,Осы бір кез, осы бір шақ аяулы-ақ.Бал-балауса, байтақ..
© Жұмекен Нәжімеденов
Бала біткен шаттанды
Бала біткен шаттанды,Төменде – олар, төрде – біз,Кебежені ақтардыТабақ алып жеңгеміз.Есік алдында жазық бар,Жазықта екен киіз үй.Жағал..
© Жұмекен Нәжімеденов
Байып қалдым, қиялға да жарыдым...
Байып қалдым, қиялға да жарыдым,бәрібір сол тарқамады бір құмар.Біреу менің, мен біреудің жарымын –Не жөнім бар мұны сізге сыр қылар?Қай..
© Жұмекен Нәжімеденов
Байронға
Уа, керемет!Буырқана туды өлеңСол ғасырда өсек-ғайбат гулеген.«Азаматтар» азап атты, тас атты,атқан тастан Байран букет жасапты.Осы екен..
© Жұмекен Нәжімеденов
Ақ саусақ билейді, билейді...
Ақ саусақ билейді, билейдікәдімгі ақ мата үстінде.Көк жіпті сұр ине сүйрейді,көк ала кестелер түсті де –Кестелер кенеттен тіріліп,ну орман өсті..
© Жұмекен Нәжімеденов
Аяз – жеңгем
Аяз, аяз!Бозарды бет шымырлап,үлпек қарда ізім қалды қыбырлап.Қыс келгенін, мұз басқанын даланы,суық жел тұр құлағыма сыбырлап.«Бұрынғыдай..
© Жұмекен Нәжімеденов
Аспанда күн барда, әлемде сыр барда...
Аспанда күн барда, әлемде сыр бардаадамдар маңдайын жуған тер құрғар ма!Беремін барымды, аламын жоғымдыекі қол, бір кеуде өзімде тұрғанда.Дайын сөз..
© Жұмекен Нәжімеденов
Анау келген кім болды екен, біліп келші кім екен...
Анау келген кім болды екен, біліп келші кім екен?Батырлық па?– Өз төрімде күтіп алам, түнетем.Байлық болса қулау болар, тура қара көзіне.Кім де..
© Жұмекен Нәжімеденов
Алматы
Жатыр жақпар... Қарағайды аралайды жел ескен,Жапырақтар, жапырақтар сыбыр-сыбыр кеңескен.Тау сулары таусылмады, сыңсып тұрып ағады,Қыз толқындар..
© Жұмекен Нәжімеденов
Айықпаған кезім еді ол – көңіл мас...
Айықпаған кезім еді ол – көңіл мас,амандасуға созған қолыңды ұстап «қош!» дедім.Сөндіргенше үмітіңді сенің жас,өзім неге сол арада..
© Жұмекен Нәжімеденов
Жарты шыбық
Тәңірінің нар кезі екен ол кезде,Әмірінің бар кезі екен ол кезде.Тек алуға барады екен бәр-бәрі,Ол кезде де алу екен мына жұрттың арманы.Жаратқанға..
© Жұмекен Нәжімеденов
Типтер
Жапырақ көрдім жауын күні жылаған,күн жаумай-ақ жылап тұрды бір адам.– Еркектер де жылайды ғой, ә, десе де,қатын құсап жылап тұрған..
© Жұмекен Нәжімеденов
Реанимация
* * *Қайдан шыққан сөз екенін кім білген,мәнін бірақ сөздіксіз-ақбілдім мен.«Ит өлген жер екен ғой ол,ит өлген»,алыстығын сездім, сездім..
© Жұмекен Нәжімеденов
Аурахана-83
ЭТЮДТЕР* * *Елең қақпа, жапырак,құлағым бар екен деп.Саудырама сай-жыра,Бұлағым бар екен деп.Бұлақ су ғой о дағыСуалады, толады.Обалы не..
© Жұмекен Нәжімеденов
Мәжіліс алдындағы мәжіліс
Баллада-памфлетСонау Чили топырағындаПиночет деген ақымағың бар:концерттерге келмейді деп бұлбұл құс,әлдеқайда жүреді деп жай ықтап,жырламайды..
© Жұмекен Нәжімеденов
Жан-жарым, түбінде сол көк теректің...
Жан-жарым, түбінде сол көк теректіңӨзіңді сүйдім алғаш, өкпелеттім.Сәл жүдеп үміт қайта бір тірілгенКезінде жас үзілді кірпігіңнен.Сол бір жас..
© Жұмекен Нәжімеденов
Менің Қазақстаным
Алтын күн аспаны,Алтын дән даласы.Думанды бастады,Далама қарашы.Кең екен Жер деген,Жерге дән шықты ғой.Дән егіп, терлеген,Қазағым мықты ғой.Менің..
© Жұмекен Нәжімеденов
Ұстаз
Мұз жамылып жатпасын деп қыста мен —жылы жел боп маңдайымнан сүйіп ең.Бір ғажайып құзар-шыңды нұсқап ең,Өзіміздің Алатаудай биік ол...Сен бір..
© Жұмекен Нәжімеденов
Қошалақ
Жатырмысың, самалды сай, сырлы алап,жусаныңнан сынап-шықтар сырғанап.Құм-шағылдан өсіп шыққан шоқыңа,жолаушыдай өте алмадым бір қарап.Жыңғылыңды..
© Жұмекен Нәжімеденов
Балауса
Жатыр жақпар... Қарағайды аралайды жел ескен,Жапырақтар, жапырақтар сыбыр-сыбыр кеңескен.Тау сулары таусылмады, сыңсып тұрып ағады,Қыз толқындар..
© Жұмекен Нәжімеденов