meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қызыл сөз, неліктен сұйықсың...
Қызыл сөз, неліктен сұйықсың,Көзінен өткендей селдірдің.Қара көз, неліктен тұйықсың,Өзіңе кімдерді сендірдің?Сен-дағы от беріп, сыз алдыңЖүректі..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Қызыл сөз, неліктен сұйықсың...
Қызыл сөз, неліктен сұйықсың,Көзінен өткендей селдірдің.Қара көз, неліктен тұйықсың,Өзіңе кімдерді сендірдің?Сен-дағы от беріп, сыз алдыңЖүректі..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Қарт жауынгер сөзі
...Қара дауыл, құлағымда тұр үнің,Қара түтін, көз алдымда бұрымың.Найзағайлар сермегенде сырығын,Тірі қалдым, тірі қалдым – тірімін!Жат өлкенің..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Тербетіліп жатыр дала алдымда...
Тербетіліп жатыр дала алдымда,Толқын болып аунайды жел шалғынға.Жасыл жалын ұйтқып жанып өрмелеп,Бұтақтарын орап апты талдың да.Жасыл майса –..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Тер
...Мөлтілдеп төгілер терім кіл,Шіркін-ай, мөлдірлікті ұқса жан!Осынау сүйікті жерімніңШығына ұқсаған.Желігі шықпаған, көңілгеТер ғажап, тер..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Тау түнерді – мен де міне түнердім...
Тау түнерді – мен де міне түнердім,Су күледі – мен де қазір күлемін.Бұлт жылайды – мен де жылай білемін,Бұл мінезді өзгеге де..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Сезімдер ғажабы...
Сезімдер ғажабыҚиялда құбылып;Ашудың азабыАлқымға тығылып.Сүрініп, жығылып,Қайтасың таси кеп.Ақыры ұғыныпКөнесің бас изеп.Жаның – мас..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Оңашада
Жалғызбын, кетті үй ысып,Кеудемді ойлар кернейді.Ақыл мен сезім сүйісіпЖүрекке маза бермейді.Өршиді көңіл, жан қызып,Артықтау кетсем –..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Осы жерде, осы жерде, өткен жыл...
Осы жерде, осы жерде, өткен жылКөріп едім тұңғыш күнін көктемнің –Осы жерде үйі бар-ды досымның,Мезгіл, мезгіл, оны қайда көшірдің?Кім қуды..
©  Жұмекен Нәжімеденов
О, ғажайып!...
О, ғажайып!Мына күннің қызуына жылынып,Көкірегімде көбейеді күннен-күнге бұл үміт.Сол бір үміт Отаныма сүйене кеп туады,Жылытқанда жердің төсін..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Мұхтар қайтқанда
Кетті ұлы адам. Қайда кетті? Кім білген,Кетті әйтеуір хош айтысып бұл күнмен.Жас ұялап қимас көздер қалды артта,Аспанының ақ иығын ілдірген.Енді.....
©  Жұмекен Нәжімеденов
Менің әжем
...Міне, міне менің әжем қазан асып от қойды,Онда тағам аз ба, көп пе – ешкім оны сөкпейді.Жалғыз-ақ тек: «асқа қара» – деген..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Менікі ғой, менікі ғой бұл аспан...
Менікі ғой, менікі ғой бұл аспан,Көкжиегі келешекпен ұласқан.Мына жаздың қызғалдағы – үмітім,Ұлы жердің кеудесінде гүл ашқан.Шың басына тұрсын..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Махамбетке
Дамылда, жыр, дамылда!Сондағы мұңды аймақта,Қараған бұлттар дауылғаҚуасың деп қай жаққа.Қанды көз тағдыр – бір құнсызХандардың махаббаты..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Лумумбаның өлімі
Кеудемді кек болып тірегенСол өлім жәйлі бұл тірі өлең.Сен-дағы бір үлкен жүрек ең,Африка, түрегел!Құлама, туған жер емені,Жылама батырдың, ер..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Көкжиектен көтерді күн кірпігін...
Көкжиектен көтерді күн кірпігін.Ерке сұлу күле оянды құрбысы-ау.Шәлі-бұлттың мойнына іліп жыртығынКүн сәулесін қабыл алып тұрды тау.Күн келеді, күн..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Кәрі шың риза боп өзіне-өзі...
Кәрі шың риза боп өзіне-өзі,Құшақтап қиял, мұңды көз іледі.Төсіне көтерілсе көлеңке-бұлтТау оны түс көрдім деп сезінеді.Көңіл-ай, алданумен күн..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Күндер
...Осынау бір жер бетінеҚараймын ғой тербетіле.Қабатына ғасырлардыңЖасырған ой, жасырған мұң,Барады өтіп күндер, күндерСендер маған үн..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Келеді атып тағы да...
Келеді атып тағы да,Ғажап қой дала таңдары.Ұялап жатыр жанымаҮміттің балапандары.Күтіп ап дала таңдарын,Жолды аңдып байқайын деп ем.Сол үміт..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Кезектесіп бір қуаныш, бір қайғы...
Кезектесіп бір қуаныш, бір қайғы,Бірі сипап, бірі жанды тырнайды.Бірі жыртып, бірі жамап кеудемді.Осы жасқа аман-есен келгем-ді...
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жүрек
Білемін: шаттық не, қайғы не,Шындықты жасаған елестен;Алқына сыр ашқан ЛәйлігеМәжнүн сен жүрек емес пе ең!Көңілдің күмбезін көтергенӨмір ғой, берді о..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жыр келеді жылды аттап...
Жыр келеді жылды аттап,Жырларға жыл жол ашқан.Ақылды арман құндақтап,Тербетіп тұр көк аспан!Тербеліп тұр шуақ жақ,Тербеледі көлеңке.Қызық қой өмір..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жылжиды түнім, жылжиды...
Жылжиды түнім, жылжиды,Бу-айдында гүл жүзді.Көкжиек-обыр қылғидыТөбемнен өткен жұлдызды;Батады жұлдыз, кәрі аспанБатысқа аунап түсті бір.Қараңғы..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жар махаббаты
Сәулешім, сонау кеште нұрлы аспандаҚос жұлдыз ұғысқанда, ымдасқанда,Жерде – біз, егіз жүрек жүздеп соқты,Еріншек аяғымыз бір басқанда.Ыстық..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жапырақтар, жапырақтар саялы...
Жапырақтар, жапырақтар саялы,Жапырақтың төсінде шық таяды.Бүкіл осы Алматыны – табиғатЖапырақтың бояуымен бояды.Жапырақтар, жапырақтар..
©  Жұмекен Нәжімеденов