meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Бостандық
Буынға бағынбайтын,жоқ өлшемі,Таулардың қыранындай өр еңселі.Мертіксең,Мертігерсің ақиқат деп,Еркіңе қоя берем, өлең, сеңі.Еркіңе қоя берем..
©  Шөмішбай Сариев
Махаббат «теоремасы»
Мен естідім,қалкам-ау,сен естідің,Махаббат теорема еместігін.Аспаныңнан ағады метеориттей,Қызық дәурен —ғашықтық —елесті күн.Ессіз ғашык,Көзсіз ғашық..
©  Шөмішбай Сариев
Алгебра
Қосу, Алу — амалының түрлері,Бөлу мен Көбейтуі күрделі;Игрк пен Иксінде мәні бар,Теңдіктер мен теңсіздігі тағы бар..Өмір кейде алгебра..
©  Шөмішбай Сариев
Үш дос немесе шырылдайтын сағат туралы жыр
Жарасқан жайсаң жастық кез болатын,Тілеулес көңілдерге көз қанатын,Бір-бірінсіз өтпейтін уақыт та,Сағаттың үш тіліндей қозғалатын.Осылай зулап уақыт..
©  Шөмішбай Сариев
Эксперимент
Дүниеге келген ғұмырдыңАлғашқы ана сүтін емгені де,Еңбектеп ұлы өмірге енгені де,Тәй-тайлап, қаз-қаз басып көргені де,Тұңғыш эксперимент!Балалықтың..
©  Шөмішбай Сариев
Заула, тұлпар уақыт ертеңіме
ЗАУЛА, ТҰЛПАР УАҚЫТ, ертеңіме,Қиял-ғажап шежіре шертеді ме?Болатын бір бақытқа ертегіде,Жеткіз мені жалыңнан мен ұстадым,ЗАУЛА, ТҰЛПАР УАҚЫТ..
©  Шөмішбай Сариев
Тіріліктің дәмі мен тұзын ойлап
Тіріліктің дәмі мен тұзын ойлап,Жүректе қасіреттің ізі бойлап.Жұмысын бастап кетті еңбекші өмір,Басында бомбалардың ызыңы ойнап.Бейбітшілік көктемнің..
©  Шөмішбай Сариев
Жауынгердің соғыстан соң көрген бірінші түсі
Қош айтысып, анашым, асылыммен,Қош айтысып, аяулы — ғашығыммен,Қоштасып туған жермен шалғай қалған,Кәусардай бұлағына қанбай қалған,Қыршын жас..
©  Шөмішбай Сариев
Муза — менің мұратым
Муза, сен мұратымсың, мұң-қайғымсың?Мұң-қайғымды сен бірақ тыңдаймысың?Арманның ащы дәмін жұта-жұта,Өкініп өтер ме екен бұл байғұсың?Муза, сен..
©  Шөмішбай Сариев
Мақпал
Өтіп еді Мақпал көлде қайран күндеркөп қызық,Балалықтың тәтті дәмін арман жолыкетті үзіп.Айдыным жоқ қайта оралсам еліме,Шұғылалы бес көктемді..
©  Шөмішбай Сариев
Халқыма қайта сыйлап мол мұрасын
Халқыма қайта сыйлап мол мұрасын,Алатаудан сермеді өр кұлашын.Жүзге келген Жамбыл — жыр атып тұрып,Қолға алды күңірентіп домбырасын!Қоңыр үн..
©  Шөмішбай Сариев
1940-1945
Ғажап әлем,дүние,дала қызық,Сағыныш сырлы әуенге салады үзіп...Осы бір тылсым шақта келді соғыс,Тағдырдың қадамынан қан ағызып.Қан соғыс келе жатты..
©  Шөмішбай Сариев
Ауылдан қалаға келген азаматқа сыр
Ұялап қалса шаһар санаңызда,Жүрек құрғыр елеңдер далаңызға.Ауылда—Алдан шығар аласа үйлер,Адамнан —Үйлер биік қалаңызда.Ауылдың таныс саған..
©  Шөмішбай Сариев
Сапарлар...
Сапарлар...Сан тағдырды сыйлапты алдан,Сапарлар...Сан тағдырлы күйді ақтарған,Тарихи теңіздердің толқынында,Қаншама корабльдер қирап..
©  Шөмішбай Сариев
Алыс рейс
Теңіз...Дауыл...Корабль...Толғатты АНА...«Тұңғыш ұлды тәңірім жолдап маған,Алыс сапар аттанған кеме үстіндеСенсің, балам, Өмірге жолды аттаған»,—Деді..
©  Шөмішбай Сариев
Металл
Металл дейміз химия тілдерінде,Айналар металға Адам жыр демінде;Мойымайтын болаттар болғанымен,Темір — тағдыр майысар бір жерінде.Адам — Металл!..
©  Шөмішбай Сариев
Қателігім менің
Жүрегімнің жалынын,отты берем.Отты берем деуменен өтті белең.Оралмайтын өмірде жоғалмайтын,Қаншама қателіктер кетті менен!Кемшілік құрайтындай..
©  Шөмішбай Сариев
Ньютон алмасы
Үзілді Алма!Ұлылық жаршысындай,Табиғат көз жасының тамшысындай.Тап болды ұлы Ньютон маңдайына,Ғылымның құла мерген аңшысына.Уақыт үзіп келген қанша..
©  Шөмішбай Сариев
Күтпеген қонағыма сыр
Тойы көп тылсым дүние ойды ұрлаған,Тегін сый сыбағасын қойдырмаған.Содан ба сынай келген конағымдай,Отызым, отыз сауал қойдың маған.Тастадың..
©  Шөмішбай Сариев
Уа, халайық!
Уа, халайық!Тұрыңдар!Сот келеді!Жалдауға —Адвокаттың жоқ керегі,Жүрміз біз бәріміз де кепілдікте,Ғұмырымыз мәңгі емес,Өтпелі өмір!Өтпелі өмір!Жадында..
©  Шөмішбай Сариев
Зауал, Тұлпар, Уақыт
Қанатымын жыр атты акиықтың,Жаңа бетін ашатын тарихтың,Танысалық, кел бермен келер ұрпақ,Ақыныңмын!ШӨМІШБАЙ САРИЕВПЫН! 
©  Шөмішбай Сариев
Шығыс аңызы
Әлқисса. Шаһардан дәріс алып, елге оралған жас жігіт жалғыз шешесі тұратын аулына соқпақ; жолмен тартып келе жатқанда, ізінен ат дүбірі естіледі. Бұл..
©  Шөмішбай Сариев
Осы бір үй, қария және немере
Қарт жүрегін қинағанқия алмастық ізгі мұң,Осы бір үй ұрлағанкемпірінің қыз күнін.Сәуір таңдай нұрлы атқаншақта бақыт қауышып,Осы бір үй..
©  Шөмішбай Сариев
Қайттың үйге жанарыңа шық тұнып
Қайттың үйге жанарыңа шық тұнып,Пәк жаныңның мөлдірлігін ұқтырып.Қалғандай бір қайырлаған қайықтай,Алғандай бір ескегіңді ықтырып.Сол күні алғаш..
©  Шөмішбай Сариев
Тығын
Қарлы жолды қоймады омбылатып,Алдыңнан өмір нұрлы жол құлатып.Иығыңа қол емес қанат бітті,Қыран құс — маңдайыңа қонды бақыт.Адымың асуларға барады..
©  Шөмішбай Сариев