meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мұраттың жалпыға айтқаны
Жалғаншы фәни заманда,Топырақтан жаратқанОсы бір жүрген адамды.Асырап, сақтап өсіргенБір жасаған құдайымОн сегіз мың ғаламды.Замананың түріненӘрі..
©  Мұрат Мөңкеұлы
Қыз
Бұраңдап ақ моншақтай керілген қызОздырдың салтанатты еліңнен қыз,Сәулесі ақ жүзіңнің жерге түссе,Реңкің сары алтындай көрінген қыз.Шәй ішіп..
©  Мұрат Мөңкеұлы
Айттым сәлем, Қаламқас
Айттым сәлем, Қаламқас,Саған құрбан мал мен бас.Сағынғаннан сені ойлап,Келер көзден ыстық жас.
Сенен артық жан тумас,Туса туар артылмас.Бір өзіңнен..
©  Абай Құнанбаев
Рахат, мені тастап, қоймадың тыныш
Рахат, мені тастап, қоймадың тыныш,Ғашық жар, ағайын, дос — бәрі алдағыш.Жастық құмар үміттің нұры қайтып,Күңгірт тартты, бәрінің аяғы..
©  Абай Құнанбаев
Махаббат, достық қылуға
Махаббат, достық қылуғаКім де болса тең емес.Қазір дайын тұруға —Бес күндік ғашық жөн емес.Сүйіспек көңілім ойлайды,Жанның бәрі — қатыбас.Сүйісу..
©  Абай Құнанбаев
Немере інісі өлгенде айтқаны
Көз жұмғанша дүниеденИманын айтып кеткені-ай!"Бейсенбі ме бүгін?" деп,Жұмаға қарсы өткені-ай!Жер күңіреніп, жұрт шулап,Ағайын түгел..
©  Абай Құнанбаев
Күлімсіреп аспан тұр
Күлімсіреп аспан тұр,Жерге ойлантып әр нені.Бір себепсіз қайғы құрБаса ма екен пендені?Қапамын мен, қапамын,Қуаныш жоқ көңілде.Қайғырамын..
©  Абай Құнанбаев
Кешегі Оспан
Кешегі Оспан,Бір бөлек жан,Үйі — базар, түзі — той.Ақша, нәрсеАла берсе,Ат та мінсе, көнді ғой.„Ала берден",„Келе көрден"Бір..
©  Абай Құнанбаев
Оспанға
Жайнаған туың жығылмай,Жасқанып жаудан тығылмай,Жасаулы жаудан бұрылмай,Жау жүрек, жомарт құбылмай,Жақсы өмірің бұзылмай,Жас қуатың тозылмай,Жалын..
©  Абай Құнанбаев
Қайғы шығар ілімнен
Қайғы шығар ілімнен,Ыза шығар білімнен.Қайғы мен ыза қысқан соң,Зар шығады тілімнен.Қайтіп қызық көремінӘуре-сарсаң күнімнен?Қайрылып қарап..
©  Абай Құнанбаев
Жүрегім, ойбай, соқпа енді!
Жүрегім, ойбай, соқпа енді!Бола берме тым күлкі.Көрмейсің бе, тоқта енді,Кімге сенсең — сол шикі.Жетім қозы — тасбауыр,Түңілер де отығар.Сорлы жүрек..
©  Абай Құнанбаев
Не іздейсің, көңілім, не іздейсің?
Не іздейсің, көңілім, не іздейсің?Босқа әуре қылмай, шыныңды айт.Шарқ ұрып, тыныштық бермейсің,Сырласалық, бермен қайт.Абұйыр, атақ сол жанда..
©  Абай Құнанбаев
Жұмбақ
Алла мықты жаратқан сегіз батырБаяғыдан соғысып әлі жатыр.Кезек-кезек жығысып, жатып-тұрып,Кім жығары белгісіз түбінде ақыр.
Шешуі:
Мұны тапсам..
©  Абай Құнанбаев
Менсінбеуші ем наданды
Менсінбеуші ем наданды,Ақылсыз деп қор тұтып.Түзетпек едім заманды,Өзімді тым-ақ зор тұтып.Таппадым көмек өзіме,Көп наданмен алысып.Көнбеді ешкім..
©  Абай Құнанбаев
Жол көрмек, жоба білмек, жиһан кезбек
Жол көрмек, жоба білмек, жиһан кезбек,Бой жеңбек, ер жігітке, ғақыл таппақ.Тағдырын көрушінің хақтан біліп,Көшелі өнер иесін жүрсе жақтап.Ниетің түзу..
©  Абай Құнанбаев
Жарлы бай
(И. А. Крыловтан)
Жаман үйде жалғыз шал,Өзі — кедей, күңіренді.Өзі көрген байлардыңМінезінен жиренді.Өзіне-өзі сөйлейді,Сөйлегенде не дейді:„Обал..
©  Абай Құнанбаев
Қазаға ұрынған қара шекпен
(И. А. Крыловтан)
Қорасына бір байдыңТүнде кірді ұрылар.Қазынасы қайда сондайдың,Аңдығыш, білгіш құрғырлар.Біліп кеп тұрған лапкесінБұзып, талқан..
©  Абай Құнанбаев
Емен мен шілік
(И. А. Крыловтан)
Шілік пен емен бір күн сөйлесіпті:— Аллаға, сорлы, неден жаздың? — депті.Торғайға да майысып солқылдайсың,Жел бүлк..
©  Абай Құнанбаев
Мен көрдім ұзын қайың құлағанын
Мен көрдім ұзын қайың құлағанын,Бас ұрып қара жерге сұлағанын.Жапырағы сарғайып, өлімсіреп,Байғұстың кім тыңдайды жылағанын?Мен көрдім ойнап жүрген..
©  Абай Құнанбаев
Жақсылық ұзақ тұрмайды
Жақсылық ұзақ тұрмайды,Жамандық әр кез тозбайды.Үміттің аты елеріп,Қос тізгінді созбайды.Қанша тепкі салсаң да,Уайымнан озбайды.Бір қайғыны..
©  Абай Құнанбаев
Қарашада өмір тұр
Қарашада өмір тұр,Тоқтатсаң, тоқсан көнер ме?Арттағы майда көңіл жүр,Жалынсаң, қайтып келер ме?Майдағы жұрттың іші — қар,Бәйшешек қарға өнер..
©  Абай Құнанбаев
Қорқытпа мені дауылдан
Қорқытпа мені дауылдан,Дүрілдеп тұрса тау мен сай.Шатырлап тұрған жауыннанЖарқылдап тұрса түскен жай.Көк торғындай аспан-көк,Білемін, жайнап..
©  Абай Құнанбаев
Өлсе өлер табиғат, адам өлмес
Өлсе өлер табиғат, адам өлмес,Ол бірақ қайтып келіп, ойнап-күлмес.„Мені" мен „менікінің" айрылғанын„Өлді" деп ат қойыпты өңкей білмес.Көп адам..
©  Абай Құнанбаев
Әбдірахман өлгенде
Арғы атасы қажы едіБейштен татқан шәрбәтті.Жарықтықтың өнеріАйтуға тілді тербетті.Адалдық, ақыл жасынанҚозғапты, тыныштық бермепті,Мал түгіл жанға..
©  Абай Құнанбаев
Әбдірахманның әйелі Мағышқа Абайдың айтқан жұбатуы
Жылағанды тоқтатып,Ынсап қылсақ жарайды.Қоймасаң, қайғы ауыр боп,Тұл бойыңа тарайды.Қызыл гүлің суалып,Ақ көңілің анық қарайды.Һәммә жанды..
©  Абай Құнанбаев