Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қан тамырлар
БалладаТарам-тарам қан тамырдай,Ертелі-кеш соққан тынбай,Телефонның сымдарынанДамыл алмай жүргендей қан,Бір ауыз сөз кетпей текке,Жетсе бәрі..
© Әбділда Тәжібаев
Біз жеңеміз
Апат қып Европаны тұншықтырып,Қиратып қалаларын салған бүлік,Фашистер өзендерге толтырды қан,Бала мен аналарды қойдай қырып.Күнәсіз Балқанның да..
© Әбділда Тәжібаев
Ақын — батыр
ІОтырды ақын ойға батқанӨлең мен жыр толған үйге,Ұшқыр қиял қанат қаққанТыңнан дастан көтеруге.Жазған сайын төгіледіЖанды сөз бен жалынды ырғақ,Жырға..
© Әбділда Тәжібаев
Қойшы жыры
Ағын өзен алдындаҚұрай - құрай жануар.Қайырайын айдынға,Мөлдір судан қанып ал.Ән салады аузымаБала күннен баққан малАйтылмай сыр қалды маМенің саған..
© Әбділда Тәжібаев
Костер әні
Лаула жан, костерден от лаула, лаула!Лаула, өрле жалын, омыраула.Шырқалған, жастық үні қағып канатЖарыса жалынменен жоғарыла.Лаула, костер, Лаула..
© Әбділда Тәжібаев
Жаңа жылда
Аяз сүйіп ақ бетін албыратқан,Бота көзін төңкеріп жаудыратқан:Жарық түнде жарқылдап ойнайды қыз,Шаңғысынан шандатып қар боратқан.Жас жігіт те жайдары..
© Әбділда Тәжібаев
Күштіден де күштіміз
Отанда - жерде,Біз сүйген елдеБармыз миллион - миллион жан.Күзетте тұрмыз,Барлық ұл мен қызКөз алмай шекарадан.Бізге жау шапса,Шапса, оқ атса,Төгу..
© Әбділда Тәжібаев
Орыс халқына
Тыңда, тыңда, тыңда мені,Ұлы жұртым - орыс халқым!Арнап саған жазамын жырЖалынды өлең - жанған жалқын.Өз ұлыңмын туған сененБесігімсің - қызыл..
© Әбділда Тәжібаев
Толқиды бидай
Толқиды бидай, шалқиды бидай,Асады толқын толқыннан.Толқындай толқып, торғындай шалқыпШарықтайды біздің ән.Күндей күлген ел нұрлы,Күн емізген жер..
© Әбділда Тәжібаев
Батыр шал
(Баллада)Иығы түскен,Қайғы уын ішкенТүнеріп отыр батыр шал.Жүрегімен бірЕтеді дір-дірЖуылған жасқа ақ сақал...Әлсіреп үні,Күрмеліп тіліАлдында жатыр..
© Әбділда Тәжібаев
Ормандағы бала
(Баллада)Уыздай бала,Еңкейіп қанаТеріп жейді жерден дән.Айнала орман,Жоқ жалғыз жан,Бұл қай бала қаңғырған?Бұлбұлдың жырын,Орманның мұңынТүсініп бала..
© Әбділда Тәжібаев
Аида
(Испания туралы)Зеңбірек гүрс-гүрс, жаңғырық,Таудың беті көк тұман;Құйып тұр оқтың нөсері,Бояған жерді ыстық қан.Жартастарға бекінген,Үркердей бір..
© Әбділда Тәжібаев
Үш өлең
ІТым жас едік ол жылдарда,Қарады жау біздің жаққа,Жаудың көзін жаутаңдаттыЖарқыраған алтын қақпаОқ жаудырды самурайларҚақпаны ашып жол салмаққа.Жас..
© Әбділда Тәжібаев
Жаңа жыл
Хош келіпсің дейміз күліп,Қол созамыз жаңа жылға.Жаңа жылдың жазғы жырынЖазамыз біз мраморға.Ән келеді, сән келеді,Гүл үстіне гүл өнеді.Жапырақтайды..
© Әбділда Тәжібаев
Ұлы ұстазға
(Горькийге)Өзіңе зор ескерткіш соқтың шындап,Мың жылдар мызғымастай мраморлап.Жайдары шуағында көппен біргеЖалынды жырларыңды тұрмын тыңдап.Алыстан..
© Әбділда Тәжібаев
Бетпе-бет
Міне, сәулем, өзің келдің.Жан бауырым, Күлжамал,Екі бетің қызарған ба?Ұялудың ізі бар.Келші бермен, қалқатайым,Көздің нұры, жүрегім.Ой туғызды сыры..
© Әбділда Тәжібаев
Хат
«Хат жазамын қалам тербепҚұлағың сал, жан аға.Мен бауырыңның сізден сұрарБір тілегі бар, аға.Тілегімді хатқа сызып,Білдіруім қиын-ақ,Екі бетім..
© Әбділда Тәжібаев
Біздің үйде
Ұйқы шіркін қандай тәтті,Жаңа тұрдым төсектен,Ұйқы жанға тым ләззәтті,Кетпесе асып есептен.Ұйқым менің дем алысым,Шаршағанда жатамын,Қайта тұрып..
© Әбділда Тәжібаев
Грузия
Ұлыңдай жас грузин жайнаң қағып,Алабын Эльбрус тұр түгел бағып.Құрбысы Казбек те көтеріңкіТоқтаған ащы жасы жатқан ағып.Күн ашық, тұманы жоқ шөгіп..
© Әбділда Тәжібаев
Ақын даусы
Өртеп отқа фашистер,Әлденелер салады.Салған сайын лаулап от,Жалындайды жанады.Білдім, сездім жаңа мен,Өртте ненің күйгенін:Фашистердің жаққаныӨлеңі..
© Әбділда Тәжібаев
Тау қойнында
(Блокноттан)Жаз еді мен АлатауменТілдескенде, сырласқанда,Гүлін иіскеп, көгін басып,Құзды заңғар шыңға асқанда,Тау қойнынан отау тігіп,Дем алғалы..
© Әбділда Тәжібаев
Толқын, жел
Жатқан жансыз көк теңізгеЖеңілтек жел жетсе келіп,Канатымен желпіп түндеАзғана дем кетсе беріп;Таппай дамыл күрсінедіТолқып теңіз көпке дейін!Жар..
© Әбділда Тәжібаев
Сүйгенім сен
Сенші, сәулем: сүйгенім сен жалғанда,Аңсарым сен - ойда жалғыз қалғанда.Сен менікі, мен сенікі болмасам,Өтер едім өкінумен арманда.Маздап сәулем..
© Әбділда Тәжібаев
Есіңде ме
Есіңде ме кездескенің, қарағым,Есімді алдың, неге сонша қарадың?Жүрегіме лақтырған бір шоғыңнан –Енді міне лаулап жанып барамын.Айтшы күнім..
© Әбділда Тәжібаев
Сөнген шырақ
(Баллада)Қара орманда, қара түнде,Қара түнек қойнында:Отыр бір шал жағып шырақ,Ескі тасбих мойнында.Айналасы ескі мола,Ортасында отыр шал.Жанған..
© Әбділда Тәжібаев