Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ұлы махаббат
Сусын қылар үмітін шөлдегендеОсы жерге перзентпіз сен де,Мен де!Барлығын да сүйемін,Сөйте тұраМахаббатым ерекше ел дегенде!О дүниеге жер аудар!Көшір..
© Қадыр Мырза Әли
Адырна
Эпилог орнынаҚақыратып шыдамның қабырғасын,Әлі талай айтылар Қадырға сын.Идеялар жетсін деп нысанаға,Шірей тарттым ақылдың адырнасын.О..
© Қадыр Мырза Әли
Маған түк те керек емес – сенсеңіз.
Маған түк те керек емес – сенсеңіз.Қызықтырма соғымыңмен ең семіз.Қора-қора мал ұстауға болады,Одан бірақ көтерілмес еңсеміз.Маған түк те..
© Қадыр Мырза Әли
Өмір
Өмір! Өмір!Бәрін ұқтым,Ескердім.Еркелетпей өсіргенді хош көрдің.Аларыңды алдың менен ертерек,Алайда сен береріңді кеш бердің.Кесірі ме іші тардың..
© Қадыр Мырза Әли
Асыл ойдың тереңіне
Асыл ойдың тереңінеАсығудың керегі не?Көп қалмаған сияқты!Қиял атты киігімеКөтерілер биігінеКөп қалмаған сияқты.Шығатұғын төріме де,Жететұғын жеріме..
© Қадыр Мырза Әли
Жұлдыздардай көктегі
Жұлдыздардай көктегіБірте-бірте азайып,Өте шықты көктемім,Өте шықты жаз айы.Ауа бесті қымыздай,Қымызға мас атырап.Жеміс-жырға уыздайЗер боп қонды..
© Қадыр Мырза Әли
Жетегінде көп айдың
Жетегінде көп айдыңЖылдар қалай өтеді!Көңіл толы көл-айдын,Жүрек толы от еді...Ақыл деген қарт аңшы,Енді осыған бол аң-таң:Көл орнында — бір..
© Қадыр Мырза Әли
О бастан-ақ тазалыққа құмарттым
О бастан-ақ тазалыққа құмарттым.Құмарттым да жүрегіме жүк арттым.Тамған сия,Жұққан кірді өшіріп,Дәптерімнің парақтарын жұқарттым.О бастан-ақ..
© Қадыр Мырза Әли
Қасиетті Еркіндігім
Қасиетті Еркіндігім!Теңдігім!Қанша шаруа тындырар ем ендігі?!Амалсыздан азап шегіп отырмынТұтқыны боп бір айтыстың мен бүгін.Көл-көсір сөз,Кім-кімге..
© Қадыр Мырза Әли
Белгілі жәйт
Белгілі жәйт:Таныстықтың жемісі —Шақырған соң,Қалған едім келісіп,Мен келгендеСпектакль — кеште бұлАлған екен ролін жұрт..
© Қадыр Мырза Әли
Бостан-босқа шытылмайды қабақтар
Бостан-босқа шытылмайды қабақтар.Байқайсың ба,Сенде қызық әдет бар:Шын дарынды дұшпаныңды жамандап,Қабілетсіз достарыңды мадақтар.Жығу емес..
© Қадыр Мырза Әли
Құстар қанша баққа көрік болатын
Құстар қанша баққа көрік болатын!Бұлбұл анау,Қадірлейді ол атын.Шырыны үшін,Шекері үшін,Нәрі үшінБал арасы гүл іздейді қонатын.Шіркейіңе керек малдың..
© Қадыр Мырза Әли
Қарлы жаңбыр алағай да бұлағай
Қарлы жаңбыр алағай да бұлағай,Сол жаңбырдан тұрған кезде құламай.Жарқ-жұрқ еткен шалғысымен шабыттыңЖыр егінін орып алды ұлы Абай.Басқарғандай..
© Қадыр Мырза Әли
Аға берсін жанардан жас, бастан қан
Аға берсін жанардан жас, бастан қан,Алайда мен қиянаттан жасқанбан.Ал сен болсаң төркініңді жасырып,Түскендей боп көрінесің аспаннан.Аңыз емес,Ертегі..
© Қадыр Мырза Әли
Көп өмірдің жауабынан сұрағы
Көп өмірдің жауабынан сұрағы.Жеткізбейді ойдың жүйрік пырағы.Шахматтың бір мастерінҚалайшаЖеңгеніңді айтқың келіп тұрады.Жанған кезде қос жанардың..
© Қадыр Мырза Әли
Көлге құйған өзендей қарық қылар
Көлге құйған өзендей қарық қыларӨлең жазсаң болмай ма халыққа ұнар.Неткен жансың апырым-ай, мақтан сүйгіш,Неткен жансың апырым-ай, даңқ құмар!Өзім..
© Қадыр Мырза Әли
Тамыр жайып тағы да бір көк шынар
Тамыр жайып тағы да бір көк шынар,Мәз боп қалды сұлулыққа тапшылар.Сенің әрбір шумағыңа,ЖолыңаМына мендей қуанған жан жоқ шығар.Ә дегенше ақын болып..
© Қадыр Мырза Әли
Мен айтайын
Мен айтайын —Сен де менен хал сұра —Бұрынғыдай қызықтырмас бал сыра.Асу асып,Әжептәуір бел асып,Аға болып қалсам керек мен, сірә.Бір..
© Қадыр Мырза Әли
Пәлсәпадан шаршай ма ми дегенің
Пәлсәпадан шаршай ма ми дегенің,Ер-тоқымсыз жіберіп ой дөненін,Байлық қуған, шен қуған жұртты көріп,Пенделігім ұстайды кейде менің.Адам ойы о бастан..
© Қадыр Мырза Әли
Үйлесім һәм ұйқас тауып қиыннан
Үйлесім һәм ұйқас тауып қиыннан,Үкілі ой шықпай қойды ойымнан.Сол ойменен бардым бүгін жұмысқа,Сол ойменен қайттым жаңа жиыннан.Алаңдату мүмкін емес..
© Қадыр Мырза Әли
Келген кезде қара бұлттың шабыты
Келген кезде қара бұлттың шабыты,Нұр жуады көк аспанның мауытын.Құмның алып тасбақасын көргендеЕлестетем батырлардың сауытын.Қайран қиял түрген ғарыш..
© Қадыр Мырза Әли
От сезімге сен күймесең, кім күйсін
От сезімге сен күймесең, кім күйсін!Өрттен шығып ақ боранға сүңгисің.Бір-ақ мысқал шындық үшін, апырымТүгелдей бір сыр шахтасын үңгисің.Қате болса..
© Қадыр Мырза Әли
Айналаға ақ сәуле таратқандай
Айналаға ақ сәуле таратқандай,Дүниеде жоқ емес,Бар ақ маңдай.Сұлулығын бағалап,Сол сұлуғаТақ қалғаны біреудің керек қандай!Көздің жауын алуға..
© Қадыр Мырза Әли
Дүниенің тарлығы
Дүниенің тарлығыҚорқытпайды мені шын.Не істесем де,БарлығыӨзім үшін,Ел үшін.Атақ үшін демеймін,Алайда одан қашпаймын.Аузымды..
© Қадыр Мырза Әли
О, өтірік
О, өтірік!Сары алтын сақаң қайсы?Сақам бар деп бекерге қоқаңдайсың.Сен мықтысың,Ол рас.Бірақ, бірақМен күзеткен жерден сен өте алмайсың.Өтірікке..
© Қадыр Мырза Әли