meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ашу
Ашу бар жерде ақыл тұрмайды.Ашу деген - ағын су,Алдын ашсаң, арқырар.Ақыл деген - дария,Алдын тоссаң, тоқырар.Кісі бірге туыспау керек,Туысқан соң..
©  Әйтеке би
Аға - іні
Ағасы келсе, ардақтап атын байлағандай;Қонағы келсе, құрметтеп жайлағандай;Тындырымды інісі болса;Қанат-құйрығы сай болып,Көңілі жай болып,Ағаның..
©  Әйтеке би
Батыр
Батыр боп жауға найзаң тимесе,Батырлықтан не пайда.Бай болып халқыңа пайдаң тимесе,Байлығыңнан не пайда… 
©  Әйтеке би
Әйтеке бидің шешендігі
Ашу бар жерде ақыл тұрмайды.Алдын ашсаң, арқырар,Ашу деген – ағын су,Ақыл деген – дария,Алдын тоссаң, тоқырар.Кісіге бірге туыспау..
©  Әйтеке би
Кененнің Ләтипамен айтысы
К е н е н:Мен едім Кенен аңын Қордайдағы,Төгейін өлеңімді таңдайдағы.Ләтипа, дабысыңды естіп келдім,Жатсаң да Төмен Балқаш шалғайдағы.Өзіңдей..
©  Кенен Әзірбаев
Кененнің Нүрила мен Үмбеталыға айтқаны
К е н е н:Бір сөзге тиянақты болмай палуан,Имендің бе ізденген өнерпаздан.Неге састың сөзіңнен, неге адастың,Қажығандай қайқаңдап Нұриладан?Ел ақынын..
©  Кенен Әзірбаев
Кененнің Шәлипамен айтысы
К е н е н:Мінгенім астымдағы қызыл шолақ,Қыз байғұс әкесіне аз күн қонақ.Әй, қыздар, кедейсінбей өлеңіңді айт,Тұсыңа келіп қалдым «құдашалап».Ш ә л и..
©  Кенен Әзірбаев
Кінә қойма, жақсы дос,енді маған
Кінә қойма, жақсы дос, енді маған,Мұнарланған даламнан кеңдік алам.Биіктенем қарап ап тауларыма,Жылау үшін өмірге келді ме адам?Жоқ, келгем жоқ..
©  Тұманбай Молдағалиев
Азайып бара жатыр біздің бұлақ
Азайып бара жатыр біздің бұлақ,Көзіне қарағышпыз қыздың бірақ.Көктем келсе, жолында жазға соқпай,Өтіп бара жатады күз зымырап.Күз кетеді, соңынан қыс..
©  Тұманбай Молдағалиев
Ғашық жүрек
Алқынғандай, талпынғандай боласың,Шарқ ұрғандай бүкіл қазақ даласын.Көкірегіме менің сыймай барасың,Ғашық жүрек, қайда апарып соғасың!Дегбіріңді..
©  Тұманбай Молдағалиев
Бақыт құшағында
Көзіңнен бір ұшқынҰшты ма білмедім?!Әйтеуір нұр құштым,Әйтеуір гүлдедім.Көктемнің бұлбұлыКеудеме қонады.Құшаққа қыр гүліТолғандай..
©  Тұманбай Молдағалиев
Қыз сағынышы
Шыға келсең алдымнан күліп тағы,Атпас па еді жадырап үміт таңы.Тамылжыған сыры мол айлы түндіСүйген жүрек қалайша ұмытады,Сүйген..
©  Тұманбай Молдағалиев
Жүрек сыры
Қара көзің, қара шашың төгілгенҚара көзің не жылаған, не күлгенТолғап өтті менің тұла бойымдыБала кезден саған ғашық едім менТолғап өтті менің тұла..
©  Тұманбай Молдағалиев
Елтаңба
Қатар шапқан қос тұлпар,Ай астында қазақ үй.Қалықтаған жас сұңқар,Шарықтаған таза күй.Бұл таңбасы елімнің –Елдігімнің белгісі.Мұнда да бар..
©  Тұманбай Молдағалиев
Данияр бала
Данияр отыр, міне, сурет қарап,Ұшырып әкетердей көңіл қанат.Қайтсем де туған елге апарам деп,Бір батыр келе жатыр күнді арқалап.Данияр сол суретке..
©  Тұманбай Молдағалиев
Кішкентай Құралайға
Құралай деп қойыпты саған да атты,Сол есім атаңды көп алаңдатты.Жүрісің мен тұрысың, есімің деҰнап бара жатыр-ау маған қатты.Толар еді-ау шаттыққа..
©  Тұманбай Молдағалиев
Атаммен шөпке барғанда
Жаздың бір жақсы күні едіАтаммен шөпке барғанда.Еріді дала жүрегіТорғайлар ән сап бар маңда.Шын шаруа болсам, байыр ма ем,Айтпай-ақ қойып ар..
©  Тұманбай Молдағалиев
Біздің ту
Айнымайды аспаннанБіздің тудың бояуы.Оны халық қашандаБиікке іліп қояды.Көк аспанда қызыл күн,Көк аспанда жас қыран.Естілгендей біздің үнСол ғарыштың..
©  Тұманбай Молдағалиев
Әнім сен едің
Құрбым, жан құрбым, бала кезімненБақыт көріп ем қара көзіңненКеттің ұмытып, мәңгі ұмыттыңЖібін үздің ғой нәзік үміттіңӘнім сен едің кеште..
©  Тұманбай Молдағалиев
Ана
Құлайын деп бара жатам құлдырап,Көңілім жүдеп, көзім алды бұлдырап,Сол кезде бір ән естимін жақыннан,Аққан бұлақ секілденген сылдырап.Есім жиып, өз..
©  Тұманбай Молдағалиев
Күз
Сап-сары күз соныменен келді ме,Ағаштардан жапырақтар төгілді.Несібесін жинап жатыр ел міне,Ауыл маңы бұрынғыдан көңілді.Жылы жаққа топ-топ болып..
©  Тұманбай Молдағалиев
Бауырлар
Менің жерім мына жер - сенің жерің,Жарасып тұр сол жерге келулерің.Осы алқапта сенің де малың жатыр,Жайқалып тұр шабылмай егіндерің.Менің көлім мына..
©  Тұманбай Молдағалиев
Сәуір келгенде
Сәуір күні жаңбырлы ма, желді ме,Қабағынан шуақ шашты келді де,Алты ай қыста үйден шықпай отырғанАтама өзі жұмыс тауып берді де.Бақ ішіне ертіп барды..
©  Тұманбай Молдағалиев
Бола бермес бәйгеде әркім алды
Бола бермес бәйгеде әркім алды,Жетем деген көп жерден көңілім қалды.Қақсам болдым барында қанатымды,Бақсам болды әлпештеп балаларды.Болам деген ойым..
©  Тұманбай Молдағалиев
Бір баяулап келемін, бір қарқындап
Бір баяулап келемін, бір қарқындап,Қолым жетер жерлерде тұрды алтын бақ.Асулардан екпіндеп асты арманым,Менің жігіт күнім боп бір жарқылдап.Қайда..
©  Тұманбай Молдағалиев