meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ұл мен қыз
немесе әкем Оспан Өтегенұлы айтқан әңгiмеден кейiнгi ой– Адамдар бар жаны iзгi,Халықтық боп кететiн.Туғызған не аңызды,Ақбөбек – қыз,Бекет – ұл.Не..
©  Айтуар Өтегенов
1946–да туғандар...
Мың тоғыз жүз қырық алтыда туғандар,Бір сыр айтам, мойын бұра тыңдаңдар.Шат өмірге күліп келген думандар,Қайғы бұлтын қаралы елден қуғандар,Қасіретті..
©  Айтуар Өтегенов
Досым
Досым,Сыр шертесің бе,Баяғы қайда қылық?!Жайлаудың кең төсінде,Шабатын тайға мініп.Жанарға жас тұндырып,Асауды бас білдіріп.Сулықпен..
©  Айтуар Өтегенов
Досым, саған, сыр айтам, сырым бұл деп жыр айтам
Ортасында тілек-назым құпталған,Достар, достар, құшақ жайып шықты алдан.Шын достықтың орны өмірде ерекше,Достар үшін жан беремін керексе...
©  Айтуар Өтегенов
Мезгілінде үзу керек гүлді де
Бара жаттым,Сәулешіммен қыр асып,Махаббатым жайлы нәзік сыр ашып.Еріндерден шырын ішіп қоямыз,Біздер қашан бұл сусынға тоямыз.Жүрегімнің тұнық көлін..
©  Айтуар Өтегенов
Өкпелемен байлығым сарқылғанға
«Бір тойым болатыны сөзсіз менің...»Т. АйбергеновҰқсататын Айыма,Ғашығым бар,Асығыңдар, тойыма,Асығыңдар!..Демеңіздер бөсуін, ей, мынаның,Сезген..
©  Айтуар Өтегенов
Сайыс бар ма?
Сайыс бар ма?Сәйгүлігін баптайды,Қалай қайрат бір жұлқыспай тоқтайды.Жиырма бестер дамылдауды білмейді,Жиырма бестер түнде де ұйықтап жатпайды.Жүрек..
©  Айтуар Өтегенов
Шапшаңдықпен деп келесің жолды ұтам
Шапшаңдықпен деп келесің жолды ұтам,Жүрісіңе мына досың болды таң.Асығамыз кабинада қайда біз,Ентелейміз неге алға оу, Мұқан!Ұнатушы ең қалжың сөзді..
©  Айтуар Өтегенов
Жиырма беспен сырласу
Ей, жиырма бес, қош келдің,Ақтарайын сырға сыр,Қайтайықшы гүл теріп, меніменен қырға жүр.–Не тындырып, не қойдың маған дейін, – дейсің бе,Үйлендіріп..
©  Айтуар Өтегенов
Білем, өмір көктемі, күзі барын
Білем, өмір көктемі, күзі барын,Гүл көктемде мыналар қызығарым:Жылқышының құтқармайтын құрығы,Арулардың толқынданған бұрымы.Егіншінің жер өңдеген..
©  Айтуар Өтегенов
Жастық жыры
Ей, өмір,Сырыңа әлі-ақ қанығамын,Өзіңнен бақыт қана танығаным,Демеймін, қамығамын, жабығамын.Жігерім-шар қайраққа жанығаным,Ән бар болса жүректі дір..
©  Айтуар Өтегенов
Жүріп келем шыңдарым көп аспаған
Жүріп келем шыңдарым көп аспаған,Сапарым бар ұзақ жолға бастаған,Қол бұлғаған асқақ ән.Қырандарша самғап биік түлегім,Келген әсте ұл едім,Кең дүние..
©  Айтуар Өтегенов
Жүректің қылын шертетін
Жүректің қылын шертетін,Неге отсың әнді бастамай,Серпілтіп топты тастамай,Есейіп кеткен ерте тым,Күлімкөз қарындастар-ай!Жарқырап әне ашық..
©  Айтуар Өтегенов
Май таңы-ай!
Шіркін, әсем май таңы-ай,Гүлге оранған, әне, қыр.Көктем сайын қайталай,Жасау құрар дала бұл.Жарқыраған самала,Өнері мол біз күткен.Қалаға емес..
©  Айтуар Өтегенов
Көгілдір көктем...
Көгілдір аспан,Көгілдір теңіз,Айналам бәрі көгілдір,Сүйеді самал, сыйпайды беттен жеңіл нұр.Тасиды көңіл / бастауы биік болғасын/,Деп келем іштей..
©  Айтуар Өтегенов
Сағым
Шыжып тұрған шілденің,Тапа-тал түс шағында.Дала деген бір керім,Бөленеді сағымға.Ақ толқында тербеліп,Барлық нәрсе билейді.Және олардың жерге..
©  Айтуар Өтегенов
Дала өсиеті
Құздардан құлдилап құлаңдар,Биікке самғауды сұраңдар.Ей, жастық, мұзбалақ қырандар,Кеудемде сендерге арнаған,Әлі ешкім айтпаған бір ән бар.Нөсердей..
©  Айтуар Өтегенов
Мектеп бітіру кешінде
Адам үшін...Жыр-өмірге алғашқы қадам үшін.Жастығымыз үшін...Он жыл бірге гүлдеген достығымыз үшін.Арманымыз үшін...Қыз-жігіт болғанымыз..
©  Айтуар Өтегенов
Қыз қиялы
Өткен бойда жанап сіз,Еседі бір жақсы леп.Күтейінші тағатсыз,Тереземді қақшы кеп.Ашылады күлкім де,Көңілімде де кеңіген.Бірге болып бұл..
©  Айтуар Өтегенов
Көздер
Көздер, көздер, түпсіз тұнық сырсыңдар,Мөлдірлікпен баурап жанды тұрсыңдар.Бұлқынсын деп бір өртеніп, бір күйіп,Кетесіңдер жүректерге нұр құйып.Жапа..
©  Айтуар Өтегенов
Шақырамын
Мен бүгін ерекшемін, өзгешемін,Басқаны шаттанудан сезбес едім.Асыл дос!Бірге болшы меніменен,Мен бүгін жиырма жаспен кездесемін.Дәл бүгін домбырадан..
©  Айтуар Өтегенов
Бір өзіңді...
Бір өзіңді теңедім,Сүйдіретін Гүлге мен./Сенен басқа неге бұл,Сұлу барын білмегем/.Бір өзіңді теңедім,Күйдіретін Күнге мен./Сенен басқа неге бұл,Жылу..
©  Айтуар Өтегенов
Ғашықтың буы...
Әніміз сай, жыр да сай,Бірге ер жеттік құрдас-ай!Көктемнің көркем бағында,Берейікші бір жасай.Бұл шақта неткен қан қызба,Өрекпіп жүрек сан..
©  Айтуар Өтегенов
Қашан...
Көкірегімде өрекпиді мол ағын,Буырқанам, бір тасып, бір толамын.Аппақ арман жеткізесің сен қашан,Қашан Шоқан,Қашан Саттар боламын.Он сегізге биыл..
©  Айтуар Өтегенов
Жүрмеспін дырдумен...
Кезімде жүзіндей алмастың,Мұқалмас шабылса тасқа да.Мезгілсіз мен ерте солмаспын,Жүрмеспін дырдумен босқа, аға.Қынынан тым ерте суырылып,Қайраққа тым..
©  Айтуар Өтегенов