Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қызғанасың, сен мені қызғанасың
Қызғанасың, сен мені қызғанасың,От боласың, кей-кейде мұз боласың.Шашын талдап ес-түссіз жұлардайсың,Көрсең тұрған қасымда қыз баласын.Қызғанасың..
© Айтуар Өтегенов
Екеуден екеу
Екеуден екеу,Оңаша бөлме,Сезім деген тамаша көлге.Күмп ете түстік,Көл суы ыстық.Өртене құштық...Келеміз енді бір батып,Бір шығып.Жағаға жетуге..
© Айтуар Өтегенов
Ақ көйлекпен шығып ең
Көктем келіп жатқан кезде бақ гүлдеп,Ынтығасың көкке қанат қаққың кеп.Ақ көйлекпен аққудай боп шықтың сен,Айтқаның ба, «жаным таза, пәкпін» деп.Шын..
© Айтуар Өтегенов
Кезбе боп кетем
Мәңгі мұз құрлық–Антрактиданы қақаған,Ерітейін жүрегімнің отымен.Жол табайын Ай-Шолпанға да апарар,Ерші, жаным өтінем.Ғайып боп кетсеңЖатпаймын тау..
© Айтуар Өтегенов
Есімде тек...
Көкірегімді кернетіп күйге керім,Есімде тек ес-түссіз билегенім,Ынтыққаным, бірақ та сүймегенім.Есімде тек: «Қайтайық – деген сөзің,–Жеңгем іздеп..
© Айтуар Өтегенов
Тек қиялда...
Ұяң жігіт сүйсе өртеніп бір қызды,Жәудір көзді,Қолаң шашты,Нұр жүзді.«Әйелзатта одан сұлу жоқ»,– десе,Теңесе оған аспандағы жұлдызды.Жанарында..
© Айтуар Өтегенов
Мына жанар тылсым ғой, жанар емес, япыр-ау
Мына жанар тылсым ғой, жанар емес, япыр-ау,Көріп тұрып күрсінбей болар емес, япыр-ау.Төңкерілген қос күмбез сиқырлаған өзіне,Төсіңдегі қос анар, анар..
© Айтуар Өтегенов
Қиялымды қиырларға самғатып
Қиялымды қиырларға самғатып,Ой-толқынға сан шығамын, сан батып.Менің үшін томсарғаның қайғым да,Менің үшін күлгеніңде бар бақыт.Еркім болса аласұрған..
© Айтуар Өтегенов
Жүрші, біраз қыдырайық, қалқашым
Жүрші, біраз қыдырайық, қалқашым,Саған деген сағынышым тарқасын.Мен қасыңда келе жатқан жоқпын ба,Неден жаным, қорқасың?Мен сен үшін шыға аламын..
© Айтуар Өтегенов
Түсінсең-ау
Түсінсең-ау:Сені құрбым көгімдегі Күн етем.Сені құрбым, көңілімдегі Гүл етем.Ех, дариға, соны ғана білсем-ау,Жүрегіңде тулап жүрген кім..
© Айтуар Өтегенов
Адам сырын мен көзден-ақ түсінем
Адам сырын мен көзден-ақ түсінем,Күлім көздер отыр небір жәудіреп.Осы кеште сол көздердің ішінен,Ықыласым біреуіне ауды көп.Тапқан жоқпын шығатұғын..
© Айтуар Өтегенов
Армансың сен, армансың
Армансың сен, армансың,Айсың маған көктегі.Алғансың сен, алғансың,Асылым боп тек менің.Қайтем, жүрек ынтығып,Қайтем, көңіл ауса егер.Қара көзге нұр..
© Айтуар Өтегенов
Бір өлеңнің өңделген үш нұсқасы
(Алғашқы нұсқа)Балаң жігіт қонақ қызбен оңаша бөлмеде бірге қонып шығады. Сол сәттегі жігіттің алай-түлей сезімі арада біраз күн өткеннен кейін өлең..
© Айтуар Өтегенов
Шырқағанда шалқып тұрып, сен шәмшінің сазды әнін
Шырқағанда шалқып тұрып,сен Шәмшінің сазды әнін,Менің денем балқып тұрып, еріп кете жаздадым.Залдың іші тына қалған, ұйытыпты асау ән,Шіркін, шіркін..
© Айтуар Өтегенов
Өкпелемен...
Арманымды күні-түн,Көз алдымнан көлбетем.Қиялдаған жігітің,Басқа ма екен, мен бе екен.Түсіме күнде енгенің,Бір өзіңде сән – көрік.Жүрегімде сен..
© Айтуар Өтегенов
Ақ көйлекпен шығып ең, сонда сенің пәктігіңді ұғып ем
Әлі өмірдің белесіне шықпадым,Махаббаттан екі-ақ нәрсе ұққаным:Дәмі мүлдем тәтті екен,Заңы мүлдем қатты екен.
© Айтуар Өтегенов
Гүлдердің нәзік болып өсетіні
Гүлдердің нәзік болып өсетіні,Мәпелеп аймалағандықтан.Қылыштың қара тасты қақ жарып кесетіні,Қайрағандықтан.Болаттың иіліп..
© Айтуар Өтегенов
Бұл табиғат
Бұл табиғат:Шуағынан от алатын,Біреуге жүрек берген.Тауды да қопаратын,Біреуге білек берген.Жарақты қол бастайтын,Біреуді көсем қылған.Әр сөзі..
© Айтуар Өтегенов
Сәкеннің сымбаттылығы
Сәкеннің сымбаттылығы,Бейімбеттің қымбат қылығы.Қасымның оттылығы,Махамбеттің өткір үні.Мұхтардың даналығы,Жамбылдың саналы үні.Шоқанның..
© Айтуар Өтегенов
Кемшіліктер көп менде
Кемшіліктер көп менде,Әлжуаздау бір жан ем.Ән білмегендіктен де,Өзіме-өзім ырза емен.Өнер дарып біткенге,Табиғат-ау мырза ма ең.Күй білмегендіктен..
© Айтуар Өтегенов
Біреу армандайды
Біреу армандайды,Көп бөлмелі үй салсам,– деп.Біреу армандайды,Машина сатып алсам, – деп.Біреу армандайды,Сыраға шіркін, қансам,– деп.Ал мен..
© Айтуар Өтегенов
Біреу тілек тілейді
Біреу тілек тілейді,Өз отым ғана жансын,– деп.Өзге ошақ оты сөнсін,– деп.Біреу тілек тілейді,Қара бұлт көктен төнсін,– деп.Біреу тілек..
© Айтуар Өтегенов
Біреу бақыт санайды
Біреу бақыт санайды –Сұлумен сұхбат құрғанын.Біреу бақыт санайды –Жарты тиын жырғанын.Біреу бақыт санайды –Тойғанына құр қарын....Ал мен бақыт..
© Айтуар Өтегенов
Жоғалтқаның өзіңді
(Немерем Қабидошқа)Алдыңда жар,Бар үңгір,Жұтар,Мейлің темірсің.Өзге тілдің бәрін біл,Өз тіліңмен өмір сүр.Еріп кетпе дүрмекке,Тосар тағдыр небір..
© Айтуар Өтегенов
Ұлыма
Өмір – ағын сырынан не білесің,Асықпа, әлі төзімді кеміресің.Өмір – айқас,Сен оны думан деме,Не жеңесің,Немесе жеңілесің.(Думан болса думан тек саған..
© Айтуар Өтегенов