meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Маңғыстау жайлы жыр
Көмiлулi сырың көп,Маңғыстауым – Бесiгiм,Сол сырларды ашуға талаптансам несi мiн.Жетегiмен шабыттың артық кеткен тұстарға,Бекет-Ата, өзiңненӨтiнемiн..
©  Айтуар Өтегенов
Даман батырларына
Иә, олар –Қырағы көз көрегендер,Жүрегін пәк сезімге бөлегендер.Иә, олар –Уссуридің жағасында,Ел үшін өз өмірін төлегендер.Жүрекке қызыл жалын..
©  Айтуар Өтегенов
Жаңылхан Жұмырқызына
Жаңылхан ЖұмырқызынаЖан анам,Аяулы анам,Асыл анам,Мен қалай сезімді бұл жасыра алам.Бұл балаң – асау әлі арындаған,Бұл балаң – тасқын әлі..
©  Айтуар Өтегенов
Мен соғыстың қара түнек, кескінін
Мен соғыстың қара түнек, кескінін,Есейген соң, тек әкемнен естідім.Винтовкасын кезеніп жас жауынгер,Оқ пен оттың арасында кешті күн.Мен соғыстың қара..
©  Айтуар Өтегенов
Олар әлі күтеді
Онда өртеніп бататын күн алқызыл,Талай жанға соғыс сөнбес салды ізін.Әлі күтіп, әлі күтіп жүр ана,Сол майданнан оралмаған жалғызын.Соғыс деген, соғыс..
©  Айтуар Өтегенов
Ана
Аналарды құрметте дос, ана деген ұлы есім,Бар тірліктің сол анадан жаралғанын білесің.Жетпейді оның бергеніне, бар байлығың, үлесің,Аналарды құрметте..
©  Айтуар Өтегенов
Солдат сәлемі
Кеудені кернер ән болсын,Деп жүретін біз барда.Сәлем айт, менен жан досым,Ауылда қалған қыздарға.Жырламай жүрек тұрмасын,Теңіздей тасы сен..
©  Айтуар Өтегенов
Әке сөзі
Жолдар,Жолдар қилы-қилы бұралған,Қандай жолдар сені күтіп тұр алдан.Өмір деген, өмір деген балам-ау,Сан жолдардың қоспасынан құралған.Жолдар, жолдар..
©  Айтуар Өтегенов
Үйленген досқа
Бара қалсам үйіне мен, әзіл айтпай тұрмас көп,Бара қалсам үйіне мен, қарсы алатын құрдас деп.Ақ көңілі жұбайлардың ақтарылмай қалды ма,Тамағы да..
©  Айтуар Өтегенов
Тербетті де сезімнің күйі балғын
Тербетті де сезімнің күйі балғын,Мен алғаш қыз ернінен сүйіп алдым.Махаббат оты ма едің, жас жүректің,Махаббат шыңы ма едің биік ардың.Қағып қиял..
©  Айтуар Өтегенов
Қызғалдақтар
Қызғалдақтар,Қыр төсінде қаптаған,Сезімсіз жан сені батып таптаған.Сезімсіз жан сені өңіріне тақпаған,Қызғалдақтар,Қыр төсінде..
©  Айтуар Өтегенов
Ең сұлу ай
Ару Май!Табиғатта ең сұлу ай, әдемі ай,(Достық күнін таңдай білген адам-ай).Қыраттарға, хош иісті бақтарға,Өтіп көрші көзіңді бір қадамай.Тыншымайсың..
©  Айтуар Өтегенов
Жанарыңда достық отын маздайтын
Жанарыңда достық отын маздайтын,Жүректегі ұғушы едік назды айқын.Үйлендің де бір сұлуға, сен мүлде,Болдың хатта жазбайтын.Жүрек сырын айтпай қалмас..
©  Айтуар Өтегенов
Ай
Баяу жүзген аспандағы,Аспандағы ай мына,Ортақ болған о, адамзат шаттығыңа, қайғыңа.Қалың бұлтты ысырғандай, күлім көзі жарық етіп,Менің айым туар..
©  Айтуар Өтегенов
Қиып түсер қылышым
«Абыл –зергер, Қашаған – ұста,Абылекеме кім жетсін...»Қашаған КүржіманұлыЗапыранын өмірдің,Талай-талай асаған.Жасы сексен жасаған,Өлең сөздің..
©  Айтуар Өтегенов
Гүлдәуреннің бақшасында гүл атып
Гүлдәуреннің бақшасында гүл атып,Бір-біріңді шын беріле ұнатып,Қозы менен Баян болып сүйдіңдер,Қол ұстасып бір өтуге түйдіңдер.Көкіректе армандарың..
©  Айтуар Өтегенов
Таусылмайтын қызығы
Таусылмайтын қызығы,Дейді аңыздың үзігі...Басқарыпты ғаламды,Сүлейменнің жүзігі.Өлі менен тірінің,Қолында екен тізімі.Үзілмеген бағындаПейіштің алма..
©  Айтуар Өтегенов
Бәтіңкі
Бәтіңкі,Бәтіңкі,Бәтіңкі,Тері ғой дейміз біз затыңды.Лақтырып өзіңді АҚШ-тық патшаға.Ирандық журналист шығарған атыңды.Шөп басы осылай желменен..
©  Айтуар Өтегенов
Қарама маған тесіліп
Қарама маған тесіліп,Сөйлей алмаймын есіліп...Жолаушыдай пойызынан кешіккен,Ылғи да жүрем кешігіп.Алдап кетер үміттің,Несі үміт!..
©  Айтуар Өтегенов
Бір арманмен шектелмей
Бір арманмен шектелмей,(Бұ несі екен білмеймін).Гүл жайнаған көктемнен,Аппақ ақ қар іздеймін.Бала күнгі құрбыммен,Ойнағым кеп қуыспақ.Сол ақ қарды..
©  Айтуар Өтегенов
Өзінше бір патшалық қой су асты
Өзінше бір патшалық қой су асты,Итбалықтар момын, әрі жуасты.Жуасқа үйір қай кезде де қиянат,Жанарында қалыпты мұң ұялап...Жағалауда жатыр оның..
©  Айтуар Өтегенов
Оралар ма өткен күн
Оралар ма өткен күн,Гүл майсалы көктемніңКезі еді.Тасып жатты,Арнасынан асып жатты,Әшейінде моп-момақанЖем өзені.Ақсәулеме ғашықпын мен,Кездесуге..
©  Айтуар Өтегенов
Ей, Шаханов!
Ей, Шаханов!Аруақпен алыспа киесі ұрар,Құмырысқамен белдеспес түйе сірә.Сенбесеңіз жүгінелік Құранға,Пайғамбар мен ПатшалардыЖібереді бір Алла!Сол..
©  Айтуар Өтегенов
Өмірде
ӨмірдеНе болмайды дейсің:Шығуын шығып биікке,Басы айналып, құлайтындар да болады.Жаны ашып, сол бір күйікке,Жылайтындар да болады.Бар кемшілікті үйіп..
©  Айтуар Өтегенов
Пәк адамға ғайыптан
Пәк адамға ғайыптан,(Дәлелім мол сүйенер).Тағылады айыптар,Жағылады күйелер.Ел мықтысын «жазалау» –«Зікіршілер жиыны».Ол күйені тазалау,Қиындардың..
©  Айтуар Өтегенов