Гиподинамия. Сымбаттың бұзылуы. Биология, 8 сынып, дидактикалық материал.

• қосымша

Гиподинамияның белгілері:

• Әлсіреу;
• Жүрек соғысының және пульстің тез соғуы;
• Қан қысымының жоғары болуы;
• Қажығыштығу, тiптi ептеген жүктемелерде;
• Эмоционалдық тұрақсыздық, күйгелектік.

 Гиподинамияның пайда болу себептері

Кәсiби ерекшелiктерге байланысты бұлшық ет жұмысын шектеу;

Рационалды емес күн тәртiбi;

Ұзақ уақыт бойы организмнің дұрыс функционалдық жұмысын орындамауына байланысты (жарақат, ауру) төсек режимі.

 Салдары:

Тонустың және бұлшық еттердiң күш беретiн көрсеткiшiнiң төмендетуi;

Сүйек ұлпасынның құрамында және минералды зат алмасуды кальцидiң мөлшер деңгейінiң төмендеуi;

Май iркiлген кейiнге қалдыруларын жоғарылату және артық салмақтың пайда болуы;

Капилляр жүйесiнiң жұмысын бұзады, яғни жұмыс iстейтiн капиллярларды саны, күре тамыр және тамыр бөлiмшелерi қысқарады

 Сымбаттың бұзылуы: Сымбат – қалыпты жағдайда және жұмыс кезінде адамның күнделікті әдетпен өз денесін ұстай білуі.

 Бұзылу сатысы: Күжірейген арқа. Омыртқаның кеуде жағындағы жоғарғы бөлігі көбірек қисайып кетеді. Иықтары қусырылып, арқасы күжірейіп, қарны шартиып салбырап тұрады.

 Еңкіш дене. Адамның бойында өте жиі кездесетін мін. Мұндай жағдайда жалпы кеуде сүйегінің қисайып кеткендігі байқалады. Әдетте, еңкіш адамның жауырыны томпайып, төсі ішке қабысып, иық пен бас алға еңкейеді, қарны қампиып тұрады. Еңкіш адам бойын тік ұстап көп жүре алмайды, себебі бұлай жүргенде тез шаршап қалады.

 Қайқы бел. Дене құрылысының бұзылуы. Дененің мұндай кемістігінде мойын, кеуде, бел омыртқалардың анатомиялық қисықтығы айқын болып тұрады. Дененің бұл кемістігінің себептері, біріншіден — омыртқаның бүгіліп - жазылып тұратын бұлшық еттерінің дұрыс жетілмеуі және мешел ауруының белгісі. Екіншіден, адамның жамбасы сыртқа шығып тұрады.

Сколиоз - омыртқаның бір бүйірге қарай қисаюы (туа және жүре пайда болады).

Лордоз - омыртқа бағанасының алға қарай майысып, қисаюымен сипатталады.

Бүкірлік, кифоз — омыртқа бағанасының (әдетте кеуде бөлімінің) дөңестеніп қисаюы

 Пайда болу себебі

Дұрыс отырмаудан, жүруден

Ішкі мүшелердің ауруынан

Салмақты бір жаққа түсіруден

Үнемі жұмақ төсекке жатудан

Қозғалыстың аз болуына

 Алдын алу Дұрыс бірқалыпты отыруға дағдылану Емдік массаждар қабылдау Салмақты омыртқа жотасына бірдей түсіру Ауыр жүкті бір қолмен көтермеу Түзу жүру Иықтың бір деңгейде болуы Тазалықты сақтау Дұрыс тамақтану Шынығу Көңілді жүру Сәнді киіну

Жалпақтабандылық- адам табанындағы ойыстың түгелдей немесе жартылай тегістеліп, жалпайып кетуі.

 Бұзылу сатысы 1, 2, 3 дәрежелі жалпақтабандылық.

 Пайда болу себебі Үнемі биік өкшелі аяқ - киім кию Тар аяқ - киім кию Аз қозғалыс Артық салмақ

 Алдын алу Аяқ - киімді таңдап кию. Жалаң аяқ жүру. Арнайы массаждар қабылдау. Шынығу.

2- қосымша

1. Сымбаттың бұзылу түрлерін атаныз.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. а) Гиподинамия белгілерін сипаттаңыз.

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

b) Гиподинамияның салдарын сипаттаңыз

_____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Жалпақтабандылықтың пайда болу себептерін түсіндірңіз және алдын алу шараларын сипаттаңыз.

______________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3- қосымша

Сөздікті пайдаланып сымбаттың бұзылу түрлері туралы сөйлем құрастырыңыз.

Сымбат – Рosture

Жалпақтабандылық – Flatfoot

Сколиоз – Scoliosis

Лордоз – Lordosis

Кифоз – Kyphosis

Гиподинамия – Physical inactivity.