meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ЖҮРЕК – ТӘҢІРДІҢ ТАҒЫ
Міскіндікте тапқандар – ерлік кімде бар болса,Сатылардан секірер кім биікке зар болса.Көңіл көкте қыдырып,өтті жолдан сыдырып,Сыртына да ол шығарар..
©  Жүніс ӘМІРЕ
МАҒАН СЕН КЕРЕКСІҢ, СЕН
Ышығың алды менен– мені,Маған сен керексің, сен,Күн-түн жансам, сөнер ме еді!–Маған Сен керексің, сен.Барлық берсең, қуандым, ал,Жоқтыққа да шыдам..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ҚҰР ҚАРАМА ТОПЫРАҚҚА, ТОПЫРАҚТА КІМДЕР ЖАТЫР
Құр қарама топыраққа,топырақта кімдер жатыр,Жүз неше мың пайғамбарлар–асыл жанды дүрлер жатыр.Жәннатынан жеміс жеген,сұхбат құрған періштемен,Тамырын..
©  Жүніс ӘМІРЕ
АЛЛАЖАН-АЙ, САҒАН СОЗДЫМ ҚОЛЫМДЫ
Сенсің Карим, сенсің Рахим, – сенерім,Аллажан-ай, саған создым қолымды.Сенен басқа жоқ емім,Аллажан-ай, саған создым қолымды.Алмақ ажал есесін,толды..
©  Жүніс ӘМІРЕ
КЕЛІП КӨР, ҒАШЫҚТЫҚ МЕНЕН НЕ ЖАСАДЫ
Көңілім ауды бұл махаббатқа,Келіп көр, ғашықтық менен не жасады?!Басымды бұрдым Қағба жаққа,Келіп көр, ғашықтық менен не жасады?!Көзімнің жасын куәға..
©  Жүніс ӘМІРЕ
КЕЛ, КЕТЕЙІК ДОСҚА, ЖАНЫМ
Бір шешімнен басты бұрайық,Кел, кетейік Досқа, жаным.Қасіретіңді асқындырайық,Кел, кетейік Досқа, жаным.Жолбасшым бол, жаным, маған,Жар отынан..
©  Жүніс ӘМІРЕ
НЕ ҮШІН ЖЫЛАЙСЫҢ ЕЙ, БҰЛБҰЛ?
Ғаріп боп келдің бе бұл жерге,Не үшін жылайсың, ей, бұлбұл?Ізден адасып қалдың ба түндерде,Не үшін жылайсың, ей, бұлбұл?Астың ба таулардан қар..
©  Жүніс ӘМІРЕ
БІР ТАУ ІШІНДЕ
Адымдадым, тағы алдымбес әлем– бес қамалды,Он сегіз мың ғаламдыкездім бір тау ішінде.Көзім көзге ұсамай,сөйлемедім– құсадай,Мінәжатты Мұсадайеттім..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ХОР ҚЫЗДАРЫМЕН ҚҰРҒАН СҰХБАТ ТУРАЛЫ ДИУАН
Хақ мақтаған хор қыздарытүсті бүгін сұхбат үшін,Берген құлға Жалғыз Жары,хорлар түсті сұхбат үшін.Зікір етті хор қыздары,еске Отанын салғызды..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ДОСТАН ХАБАР КІМ ӘКЕЛЕР?
(2-нұсқа)Кім әкелерДостан хабар?–Сахар желі ымдады ма–Хақ құшағын ашқанда– Жар,Айрылысқан құлдарына?Бұл айрылу– мәңгі талап,Дүния барды алды..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ЖАЛҒАН ДҮНИЕ ЖАЙЛЫ ДИУАН
(1-нұсқа)Сұра сахар самалынан:Дос сәлемін жолдады ма?!–Хақтың дәмет Жамалынан,Кіріс, кәне, жол қамына.Бұл жалғанның тұтқасын кімұстай алмақ..
©  Жүніс ӘМІРЕ
НАМАЗ ХАҚЫНДАҒЫ ДИУАН
Саған айтам, уәли, дінсіздіктен ел азды,Егер өлі болмасаң,қаза қылма намазды.Азан жетсе құлаққа,сол ғой асыл мұрат та –Діннің туын құлатпа –Сахарда..
©  Жүніс ӘМІРЕ
АҚЫРЗАМАН ХАҚЫНДАҒЫ ДИУАН
Ақырзаман – ол болар,Ал ей, ұлық, сен хабар:Шын мұсылман аз қалар –Күмәнға ол да жем болар.Жалған сопы мұндарлар –жамағатты күнде алдар;Ұқпас халық..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ШАҚЫРАЙЫН, МӘУЛІМ, СЕНІ
Тауларыммен, тастарыммен,Анау түпсіз аспанымменшақырайын, Мәулім, сені.Сахарларда құстарыммен–Барлық ғашық достарымменшақырайын, Мәулім..
©  Жүніс ӘМІРЕ
ҰСТЫН ТУРАЛЫ ХИКАЯ
(Мәулана Румидің ізімен)Хақ расулы Мұхаммед Мәдинаға барғанда,Барлық әнсар* жүрегін сары алтынға малғанда;Пәруанадай кимелеп, үймелеген..
©  Жалаладдин Руми
ЗЫНДАНДА, БІРАҚ...
Кәнеки, жан, көзіңді аш, барлашы бір ғашықты,Қол, аяқсыз жүрекке Хақ құшағы ашық-ты.Гүлзар бақтың қарап көр – райхан ба ханшасы? –Бір ғашықтан..
©  Жалаладдин Руми
ЖОҚТАУ
Көз ойланса осы қайғы жайлы шын,Көк тартса егер бұл айрылу қайғысын,Сезсе дәмін мұның патша– байғұсың–Не болғанын жан-тәнімен ұғар-ды,Көз түн демей..
©  Жалаладдин Руми
БҮЛІК ШЫҒАРДЫМ
Айға қабынғаны өкпемнің,Осындай бір қап-қараңғы түн болдым деп;Падишаға кектендім,Қарағасқа кедей,жалаңаяқ құл болдым деп.Арулар сұлтаны сол..
©  Жалаладдин Руми
ЖЫЛАП САҒАН ЖАЛБАРЫНАМ
Жылап саған жалбарынам, Аллам-ай,Бұл қауышу – ажырасу болмағай.Маскүнемдер өкініште қалмағай,Жылап саған жалбарынам, Аллам-ай.Жап-жасыл қыл..
©  Жалаладдин Руми
МЕДЕТ
Мақсатымыз – суару ед әділеттің дарағын,Ал залымдар өсірмекке әуре боп жүр тікенін.Өшсін тікен! –Ғашықтардың жаттап алып зар-әнін,Жаз желі боп есіп..
©  Жалаладдин Руми
ЕСІҢЕ АЛА ЖҮР, БІРАҚ
Басқа бір тәтті өміргекетуге ниеттендің, сұлтаным,Қарамай пәк көңілге,ажырасудың ерттедің тұлпарын,Бірақ ұмытпа бізді,есіңе ала жүр, бірақ.Саған дос..
©  Жалаладдин Руми
ТЫҢДА, ҚАЙДАН...
Не дер екен тылсым сөз,тыңда, қайдан естілді? –Ажырасу сыздатқан өртті жүрек ес білді:Тыңдар жылап әйел де һәм олардың ерлері,Ажыратып батпақтан ал..
©  Жалаладдин Руми
КЕЛЕ ГӨР
Қандай ақыл қалды менде, не сенімім,Қандай шешім, сабыр қалды?–Көшеді күн,Кел, не болар, келе гөр.Не жүректің ұлғайған дертін сұрашы,Не жүзімнің..
©  Жалаладдин Руми
АҚИҚАТ СЫЙЫ
(Үзінді)Пайғамбар – оған Алланың нұры жаусын! – (Ол) Былай деген: «Алланың әміріне мойын ұсынып, оның жаратқан пенделеріне шапағатты болу..
©  Иүгінеки Ахмед
БАҚЫРҒАННАН САПАРҒА ШЫҚСАМ
Бақырғаннан сапарға шықсам,Тәуап етіп Қағбамды.Босағасын сахарда тұтсам,Көріп Ханнан-Маннанды.Қара тасқа қолымды ұрсам,Дем өртеніп – тұтқанда.Мадақ..
©  Сүлеймен Бақырғани