meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Шағылған терезе
Тұрағыма тығып алып тұмсығын,Тағы міне жылтылдатты түн шылым.Жалаңдаған найза кірпіктерімен,Тереземді шағып кетті бір сұлу.Алан-ашық қосыма кеп ел..
©  Есбол Нұрахмет
Сүйіктім! Орашы мені әсем шалмаңмен!
«Сүйіктім! Орашы мені әсем шалмаңмен!..»Сүйіктім! Орашы мені әсем шалмаңмен!Өз қолыңмен сен оны беріп маған.Аббас шах та, Иранды билеп..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
GINGO BILOBA
Менің бақшама келіп түскен,Жалғыз жапырақ Шығыстан,Түсінер жан болса егер,Оның өте құпия сыры бар.Жаны бар не деген зат,Екі жартыға қақ..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Таптым
Орманды аралап кезіп келем...Айналам қалың тоғай,Еш нәрсемен де есім жоқ.Байқап қарасам бірде,Ағаш бұтағының көлеңкесінен,Сұлулығы, әсемдігі,Көздің..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Сағына сарғаю
Не болды маған,Жүрегімде не сыр бар?Үйімнің әрбір бұрышы, іші,Қаншама толған, мұнша қапырық!Әрқашанда самал-желдер ескенКең жазық, еркіндікке..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Әннің түлегі
Көкорай шалғын далада, көк орманда,Жүріп келем, көңілім шатnыққа бөленіп.Еркінсіп, еркелеп ән айтамын,Әнімді үндестіргендей болып.Жер-ана да қолдап..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Филина. Үкілі түн
Маужыраған ұсқынсыз ұзақ түн,Толықсып ән-жыр, көзге жас толар!Жоқ, қараңғы түн,Сұлулық, қуаныш, күлкіге жаратылған.Сүйген жарын жігіттері,Жартылай..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Арфист. Мұң-қайғы
IЖалғыз жанның жұлдызы да өзгеше жарық жанар.Бар жандар да өмірді жақсы көрері хақ,Жамандармен жақындасу кімге керек?Бар ауыр азапты маған..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жыршы
«Аула алдындағы естілген қандай дыбыс?Қорған алдындағы жағымды дауыстағы жан кім болды екен?Биік ғимаратыма, қорама кіріп,Ән шырқасын алдымызға келіп..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Кеткен жанға
Өңімде де түсімде де көрінбестен,Қоштаспастан кеттің бе сен?Сенің берген уәдеңді, сөзің менен дауысыңдыЕсімде сақтап, бүгінде ұмытпадым.Ия, сенің..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Имандылық
Тура бол, адам,Кішіпейіл және мейірімді бол:Тек сондай ерекше бір түрлерінен,Оны өзге жандарданАжыратып та тани аламыз.Жоғары сатыда, бізбен..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Түнгі ойлар
Жарқырап тұрған жұлдыздар,Сендерді жарылқап, аяймын!Құдайдан да, құл-пенделерден де ақы-телім сұрамастан,Теңіздегі жолаушыларға жарық беріп,Қандай..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жолаушының түнгі өлеңдері
Бар қайғы-мұңдарыңнан ада болып,Сен де бір, аспанға қарап өзіңше,Еселеген бақытсыздығыңды мүлдем жойып,Екі есе бақытыңа бөленгендей боласың... –Уа..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Адамдар арасындағы шекаралар
Ақсақалды кәрия періштем,Бұлттар арасынан,Жарқ-жұрқ еткен найзағайларды,Ана сүтіне жармасқан жас баладай,Қарапайым қолыменЖер-ананың жағасына..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Су үстіндегі рухтар әні
Адам көңілі ағын судай:Аспаннан түсіп, аспанға ұмтылар.Аспаннан қайталапЖер-анаға келіп қонар.Мәңгілік бірін-бірі алмастырар.Тап-таза..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Аңшының кешкі әні
Серуен құрып, аң аулап келем далада,Тоғайларды аралап, қолымда мылтық..Сенің жарық нұр жүзіңКөз алдымда елестеп,Ешбір ойымнан да кетпей қойды.Ал сен..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Лили қызға. Айға
Күнгірт түске оранып,Жазық дала мен көк майсалар,Дүниенің түпкір түбіне алып кетті,Сезім тола армандарды.Тыныштық орнап төрімде,Ойларға терең..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Лили Шенеман қызға
Көлеңке –Сағым дала арасынан,Тау-тау ақшақарлар қаласынанСенің нұр жүзің көрініп маған,Жаныма кел дегендей:Армандаған ақ бұлттарға өзімен бірге..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Кең жайлау далам
Кең жайлау даламТаңғажайып түлейді кеп, тұманға еніп.Небір от-шоқ, түрлі түстерге боянып,Ерекше толқын атып тұрғандай.Самал жел ұшып келіп,Айнадай..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Қиялым менің, қиялдарым!
Қиялым менің, қиялдарым!Кешегі өткен алтын күндерімді,Және де өзің көргендейсің!Жүрегім, жігіттік жігер, күшіне еніп,Жаңадан жасарып өмірге қайта..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Көл жағасында
Шіркін өмір, көңіл-күйім, тыныш бағып,Еркін, кең тыныс алам.О, табиғат, қандай керемет бал шәрбат,Сенің құшағыңда бірге болған!Су толқыны ерекше..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Белинде
О, не үшін мені бар бақытқа бөлейсің,Көпшіліктің ортасында, төрінде?Мен бе едім сол балалықтың шағында,Қуанышымды сезбеген?Сүйетінім ерекше бірАйлы..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Фульдің сұлтаны
Фуль деген алыстағы қалада,Хан-сұлтан өмір сүрді.Ғашығына сыйға тартар алтын құмырасынҚұпияда жасырып сақтап жүрді.Бір күндері құмырадан сусын..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Суретшінің кешкі әні
Құдіретті күштің кен қоймасынанКеудеден ән шырқап, жанып оянар!Жүрек төрінде бейбітшілік қаланып, өмір сүріп,Жүзіктердің қойнауына бұлақтап..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте
Жаңа махаббат, жаңа өмір
Жаңа махаббат, жаңа өмірЖүрегім, жүрегім, не болды,Сенің өміріңді қандай ойға шомдырды?Мен сені еш түсінбедім,Жаңа өмірдің терең тұңғиығына сүңгіп..
©  Иоганн Вольфганг фон Гёте