Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Әрбір күмбезден күмбез өсіп...
Әрбір күмбезден күмбез өсіп,Ағыстар ағып бәрінде қайталаған,Көріп сансыз күмбездерді күнде өскен,Табиғаттың шексіздігіне көзің жетер.Жұлдызың да..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Ардақты пайғамбарға (с.ғ.с)
Әз пайғамбар, жалғыз Хақтан нәр алған,Кетпейсің Сен жүрек, көңіл, санамнан.Пайғамбарлар сұлтанысың, иә, Расул,Мына ғалам Өзің үшін жаралған!Саған..
© Саят Қамшыгер
Қабанбай батыр
(толғау) Ерлерін ел жадынан тұрған өшпей,Қоя ма аңыз етпей, жырлап өтпей.Болған ғой Алашта да талай алып,Робин Гуд, Гераклдай, Гильгамештей! Сөз..
© Қайырбек Шағыр
Е г е р ...
(Редьярд Киплингтің өлеңі, орыс тіліне С. Маршак аударған) Ақыл-естен айрылғанда айнала,Сабыр сақтап қала берсең жай ғана.Өзіңе-өзің сене білсең, жан..
© Қайырбек Шағыр
Сұлулық туралы ой
О, Сұлулық, табиғаттың перзенті,Сыр дайын тұр, жырлайын бір бері келші.Сені көрдім қыз жүзінен бүгін менКірпіктері – күн шапағы түрілген.Қарашығы –..
© Қайырбек Шағыр
Ыстамбұл
Екі құрлықты түйістірген,Екі теңізді сүйістірген,Жүз кеме жүзіп кірген –Босфордың жағасында. Кешегі көшпенділер, Айбыны сескендірер,Қадірін жеткен..
© Қайырбек Шағыр
Жерорта теңізінде
Не нужен мне берег турецкий... (М. Исаковский) Талай жыл өтпесе де текке мүлде,Алысқа сапар шеккім кеп менің де,Жерорта теңізіне келіп тұрмын,Жер..
© Қайырбек Шағыр
Қоңыз
Жағар кезде кешкі қала оттарын,Әрі-бері жиі өтетін соқпағым.Қоңыз кетіп барады екен бір күні,Басып кетіп жүрмейін деп тоқтадым. Жыбырлаған..
© Қайырбек Шағыр
Беу, Төлеген...
Беу, Төлеген, қазақтың Төлегені,Сенің сүрген ғасырың өлең еді.Тебіреніс топырағына тамған тамшы - Тамаша бір өлең боп өнер еді. Мына біздің ғасырда..
© Қайырбек Шағыр
Мәңгілік қала Алматы – Алаштың бағы!
Алматы қаласы, «Қазақстан» қонақ үйі, 5 шілде, 1984 жыл(Бала кезімде бір кітаптың мұқабасына осылай жазыппын) Қала дегенді көрмеген «қараңғы»..
© Қайырбек Шағыр
Мазасыз әлем
«Тағдыр есікті осылай қағады» Бетховен, 5-симфония Дүрс-дүрс-дүрс...Есіктер ғой қағылған.Дүрс-дүрс-дүрс...Пойыздар ғой..
© Қайырбек Шағыр
Жердегі «жұлдыздар»
Жұлдыздың бәрі қашан жерге келген,Өшкен бе шын жұлдыздар зерделерден?Жасанды, жалған әуен, әуезеге,Елжіреп, естен танып ел неге ерген? Ессіздік..
© Қайырбек Шағыр
Алаштың Ахметі – ғұламасы
Кезде сол ғасыр беті жаңа ашылған,Бұл қазақ кемдік көрген жанашырдан.«Алашым, ұйқыңды аш» деп ұран салдыБір арыс ел бағы үшін жаратылған.Жат пиғыл..
© Қайырбек Шағыр
Жүректің құрылысының формуласы
«Әуелі пайда болған сөз» деседі,Жансыздан жандыға сөз тез көшеді.«Өлең… өлі ең… өлі едің… тірілдің» деп,Аты да шұқып тұр ғой көзге сені.Өлеңді..
© Қайырбек Шағыр
Фариза ақынға
Аманбысыз, ақын апа, қыз апа!Әр сөзімнің ақ қарасын, сүз апа!Мақтап қайтем, мақтанамыз сіз бар деп,Тілімдегі күрмеуімді үз, апа!Шымқалада басталды..
© Әселхан Қалыбекова
Пір Бекет
Не кешпеді, не көрмеді бұл дала,Қорлық, зорлық, сұмдықтарды сұрама.Мың-мыңдаған шақырымнан тіл қаттым,Арыстанбаб жанындағы жыр ана.Шабыс қана..
© Әселхан Қалыбекова
PROCEMION
Алдын ала тағдыр жазған,Кім өзін жүкті еткен жанға,Мәңгілікке сүйікті ғұмырын арнаған.Махаббат сезімін, сенімін,Бар күш-жігерін аямай сапырып,Жүрек..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Мықты алмасулар
Таң ата даламда алша ағаштың сылдыр үні,Шіркін, тұрса екен сылдырлап бір сәт!Керімсал самал есіп, ақ жаңбыр жылт-жылт тама бастады.Көк майса..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Көңіл әлемі
Барлық жерде сендер,Шашылыңдар көк аспанның төрінде,Қасиетті адамдар тойдан кетіп,Көтеріңдер өмірді, бұзып-жарып,Жетіп алыстағы өңірлерге,Толтырыңдар..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Періштенің алғысы
Бәрін де – үлкенді де, кішіні деҚұдіреттім сен жараттың.Расында да,Бәрін де бірдей көтерген,Сен менің билеушімсің.Биікте сенің билігің,Сені біз..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Аңыз
Данагөй ақылыменБарша әлемге даңқы шыққан,Мөлдір таза, жаңадан атқан таң сәулесіндей боп,Келеді періштемнің әйелі су алуға.Қасиетті Ганга өзен..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Періштенің сиынуы
Тек періштемнің шексіз күшімен,Жаратып бар тіршілікті,Періштем ақылды да, күшті де,Сен емес пе, өмір молшылығы,Көпшілікке шадымандық сыйлағанмен,Тек..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Тыныштану
Махаббатынан айырылған,Қамыққан көңілдің орны толмасҚайғы-қасіретке келеді алып.Соншама тамаша-ғажап,Қайда енді бәрі, қалай сен өмір сүріп,Қалай сол..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Мамыражай мамырдың керімсалы...
Мамыражай мамырдың керімсалы –Кеңінен тынысымды ашады.Күннің түскі сәулесі –Көздің нұрын алады.Тәкәппарланған қолың қабат мұздар,Көңіл күйлері..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте
Таң сәулесінің нұрлы шапағаты...
Сөзбен жеткізе алмайтын,Аспандап биіктенген, тамаша бір көріністі,Қараңғылықты жоқ қылып, мүлдем атаусыз қалдырып,Мәңгілік көңіліңнің қалауымен дос..
© Иоганн Вольфганг фон Гёте