meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мықты болсаң дәл мендей серілік құр...
Мықты болсаң дәл мендей серілік құр,Дегендей жел көшеде желігіп тұр.Кетеді иіскеп қыздардың тамағынан,Бүйірімнен түртеді мені үміт бір. Ұят-ау деп ол..
©  Серікбай Оспанов
Жауыннан соң
Жадырап көк,қырмызы қыр түледі,Қайта-қайта жылқылар сілкінеді.Бақырайды күнбағыс күнге қарап,Танымай қап, дегендей:«Бұл кім еді?» Бұлақтағы біткендей..
©  Серікбай Оспанов
Гүл дәурен
Он бесім әлде он алтым…Құштарлық күшін байқадым.Түндерім дауыл болатын,Көңіл-көлімді шайқадым. Аулақтап жүрдім қыздардан,Сырымды ішкі айта..
©  Серікбай Оспанов
Аңқылдап жүрген адам ем...
Аңқылдап жүрген адам ем,Бірдей ем күлсем баламен.Бәрін де, бәрін, бәрін деӨзіммен бірдей санап ем. Күлгенмен бірдей күліп ем,Қиында бірге жүріп..
©  Серікбай Оспанов
Көңілдегі күйретіп күдіктерді...
Көңілдегі күйретіп күдіктерді,Көктем биыл өлкеме күліп келді.Табиғатқа тіршілік сыйлады да,Жарқ еткізді кеудеде үміттерді. Күн-Арудың жарқылдап көзі..
©  Серікбай Оспанов
Бәріңді бір қуантып тастағым кеп...
Бәріңді бір қуантып тастағым кеп,Той болса тұрады кіл бастағым кеп.Қарт көрсем жан әкеме балаймын да,Ойлаймын бала болса жас шағым деп. Әйтеуір..
©  Серікбай Оспанов
Біздің үйде кей керемет байдың жоғы...
Біздің үйде кей керемет байдың жоғы,Біздің үйде жарқ еткен жайдың да оғы.Тереземнен енеді түнде келіп,Біздің үйге тіреліп Айдың жолы. Біздің үйде..
©  Серікбай Оспанов
Теңіздегі ұқсап әлсіз кемеге...
Теңіздегі ұқсап әлсіз кемеге,Шайқалса да шаңырақ пен кереге,Біреу мұңын біреу сезе қоя ма,Өз басына түспей тұрып сене ме?! Бабамыздың қылышы мен..
©  Серікбай Оспанов
Сезімім күнде жүр қалғып...
Сезімім күнде жүр қалғып,Қалмады бойда жалын түк.Сағынышымды тұлпар ғыпТорғайға жеттім сабылтып. Шежіре, сыр, жыр шертілді,Алдыма тосты ел..
©  Серікбай Оспанов
Не көрмедің, төзімді қайран дала...
Не көрмедің, төзімді қайран дала,Пайда болған оқ ату қайдан ғана?!Соғыс десе,Келеді көз алдымаАлақанын нан сұрап жайған бала. Айрылмадық соғыста қай..
©  Серікбай Оспанов
Күту
Болып талай құрсау-заман, қамыт-мұң,Ауыр азап езді еңсесін халықтың.Қанша заман арман етіпБабамызКүтіп келді жарқыраған жарық күн. Қиындықты шығарады..
©  Серікбай Оспанов
Тойтөбе
Той!Мереке!Тоғызыншы Май бүгін,Қанаты бір қайрылған күн қайғының!Тарттырған күн тажалдардың сазайын,Арттырған күн туған елдің..
©  Серікбай Оспанов
Қара базар
Заман туған секілді адам азар,Жанарлардан жанарға қарады ажал.Айлалылар айналып саудагерге,Болып кетті бар көше «қара базар». Ұтыс ойнап жүргендей..
©  Серікбай Оспанов
Ана тілі
Заңғар, таза АрымныңАқ қанаты өзіңсің.Тебіренген жанымныңМахаббаты өзіңсің.Танытатын сен елге! Тау болсам мен, шыңымсың.Ақын болсам егер деЕң бір..
©  Серікбай Оспанов
Таяқ жедім талай-талай шындықтан...
Таяқ жедім талай-талай шындықтан,Ешкім де жоқ көзімдегі мұңды ұққан.Мен бұққанда жастығымның шетіне,Балдай таудың етегінде Күн бұққан. Тамашаны..
©  Серікбай Оспанов
Заман-ай
Кеш қарайса үйге жету бір арман,Жетілетін туар ма екен күн алдан?!Аялдама.Айнұр құйттай ұлыменКөлік күтіп, болып тұрды жыларман. Машиналар ағылады..
©  Серікбай Оспанов
Ағайын, мұңым, қайғым бар
Ағайын, мұңым, қайғым бар,Айтайын салса ел ақылға:Аққулар ұшқан айдындарАйналып жатыр тақырға. Ақ селеу толқып жататын,Ақ теңіз болып қыр..
©  Серікбай Оспанов
Бас иемін, киелім!
Бабалардың даламдыҚимай-қимай өткені-ай.Далама біткен жанардыСыйлай-сыйлай өткені-ай.Ағалардың даламдыШимай-шимай еткені-ай! Аямайтын заман кеп,Төрін..
©  Серікбай Оспанов
Келер толқын, кеш бізді!
Тасқынды өмір толастап,Тосылып қашан қалыпты?!Толқыным, келер бол асқақ,Тобыр деп сөкпес халықты. Тоғайтып көңілді аз несіп,Тоқтықты бақ деп санап..
©  Серікбай Оспанов
Қонақжай елдің қонысы-ай...
Жылғаға қара, жылайды,Қыр, дала көмек сұрайды.Шыңдардың аппақ қарынаҚап-қара түтін құлайды.Шұрайлы жерлер шыжық боп,Мұнайлы мекен мұңайды.Ұлықтар..
©  Серікбай Оспанов
Наурызда
Көктем билеп тұр елді,Шуақта аяз тұншықты.Терезеден нұр енді,Кебежеден сүр шықты. Бұлбұл болып кеткен бе,Тыңдаңызшы шымшықты?!Қараңызшы көк белге,Қар..
©  Серікбай Оспанов
Кел, Наурыз!
Ойын-сауық тамаша тойды өткізіп,Біреу бәлкім, жастығын қойды өткізіп.Кел, Наурызым,Жаңа отау,Жаңа той боп,Кел, Наурызым,Қыздарды бой жеткізіп. Жігер..
©  Серікбай Оспанов
Ару күтті аңсағандай жігітін...
Ару күтті аңсағандай жігітін,Ұлдар сені ұзақ тосты, Ұлы күн! Бар тіршілік күн санады асыға,Тышқан шықты Ойсыл қара басына. Шопан ата таңнан үзбей..
©  Серікбай Оспанов
Наурызға тілек
Сайтан билеп сананы,Шындық іште тұншығып,Жасқа толып жанары,Булығыпты тіршілік.Ер көктетті даланы,Ез жасапты құлшылық. Нала,Жала ту алып,Шың басына..
©  Серікбай Оспанов
Қартайғанда
Үмітті ойдан күдікті ой басым бүгін,Асылдығың,Болды ма тасырлығың?Тасырлығың өкінтіп жасыр бүгін,Жүргендей-ақ арқалап ғасыр жүгін. Күдер үзіп кешегі..
©  Серікбай Оспанов