meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Соғыста қаза тапқан батырлар туралы ой
Қиды жанын,Құйды қанын,Нұр таңы үшін!Көз жұмған жоқ өлімді қызық көріп,Қоштасты олар!Келер күн ұрпағы үшін,Болашаққа өмірін үзіп беріп!Қиядан ажал..
©  Шөмішбай Сариев
Қайырымсыз ажал деген шіркін келіп
Қайырымсыз ажал деген шіркін келіпУыздай бір ұяның шырқын бөліп.Сәби жүрек атанды тұлдыр жетім,Әкесі мен шешесі бір күнде өліп.Кешегі әке-шеше көзі..
©  Шөмішбай Сариев
С-ға
Өкпелеттің бе мені,Әлде мен өкпелеттім бе?Әйтеуір, кінә таққаным бекер,Көрмедім сені,Сертке жеттім де,Есігіңді оралып —Қақпадым бекер.Ренішті көңілді..
©  Шөмішбай Сариев
Момын жайлы балама сыр
IБілуге құмартады-ау жаралса адам,Түйе жайлы айтайын балам саған.Барғыштайтын әкеңдей ауыл жаққа,Төрт түліктің бірі бұл дала аңсаған.Білсең де сан..
©  Шөмішбай Сариев
Көсем анасы
Атқанда —Сәуір таңы шуақтанып,Жатқанда —Жанарлы шақ күй ақтарып,Ұлы көсем анасы толғатқан-ды,Бәріміздің анамыз сияқтанып.Жұмбағы —Көп болса да әр..
©  Шөмішбай Сариев
Дала мен тау
Дала менБір ана баласындай,Даналығы өмірдің бар осындай.Расулдың ойлы жыры —Тауларындай,Мұхаңның ұлылығыДаласындай.Шыңдарың таласатын биік..
©  Шөмішбай Сариев
Соғыс бітті!
«Соғыс бітті!Бітті қанды дауыл да!—Деп қуанды көрші-қоңсы,Бауыр да.– Егер соғыс аяқталса,Шалым мен —Үш ұлым да оралмай ма..
©  Шөмішбай Сариев
Шофердің
Шофердің,Ұшқыштың да тасқаны ма?Көңілдер кемерінен асқаны ма?Құдірет пе?Қайғы ма?Адамдарға,Тарлық қылса Жер түгіл,Аспаны да!
©  Шөмішбай Сариев
Жеті бояу – жеті толқын
Қаңқылдап ұшқанҚырмызы көлдің қазындай,СЫЛҚЫЛДАҚ ТОЛҚЫН —«Сылқылдақ» күйдің сазындай.Шиыршық атып шарқ ұрып,Аласұрып, алқынып,Жатады-ау байғұс қанаты..
©  Шөмішбай Сариев
Шетелдік ақынға сыр
Батыстан іздеп ажалын атаң тартты майданға,Шығыстан іздеп тажалын әкең өлсе Сайгонда,Сайгонда, бәлкім, Тайванда.Ал енді сенің өзіңніңӨлуің керек қай..
©  Шөмішбай Сариев
Есімің де әйгілі
Есімің де әйгілі,Ел ескергенАға едің,Ақыл айтып кеңес берген:«Дұшпан жоқ деп, інім-ау, қалма қамсыз,Қатар — құрбы бәрі деТел..
©  Шөмішбай Сариев
Келді көктем қайтадан салады өрнек
Келді көктем қайтадан салады өрнек,Хош иісі көк шөптің дала кернеп.Сағынышпен құстарды қарсы алуға,Гүл қаптап тау төбені барады өрлеп.Келді көктем..
©  Шөмішбай Сариев
Білесің бе сен
Білесің бе сен,Мен жаңа ес білгенде,Сен-періште едің,Балауса едің.Жаңа-жаңа толысып келісті өңің,Жәудір көз жанарыңмен қараушы едіңБілесің бе..
©  Шөмішбай Сариев
Мұз айдыны
Жастық шағым — айдын мұз,Сырғанадым желікпен:Көз алдымда қай бір қыз,Аумайды ерке еліктен.Басылмай от, бойда аптық,Сырғанадым ән — күймен.Аяғыма —..
©  Шөмішбай Сариев
Журналист
Экрандарға —Көздердің қараттың бәрін,Эфирлерден —Өмірдің тараттың әнін.Жүректерге жол тартқан —Журналистерім,Журналистерім — қанаттыларым!Мен..
©  Шөмішбай Сариев
Ата жолы
«Анасы,Ажалы да теңіз бе еді?Толқыны тағдырымен егіз бе еді?Атамды жұтқан кезде,Қайран әкемҮмітін асау судан неге үзбеді?» –Деп қайғырып..
©  Шөмішбай Сариев
Әкеммен қоштасу
Әкем Нағашыбай СарыұлынаАлқа-қотан отырмыз дөңгеленіп,Арыстай әкем жатқан төрге келіп.Бейнетпен көз ашса да дәл осылай,Өмірде шаршағанын көрмеп..
©  Шөмішбай Сариев
Жолда тас жатыр!
Еңсе де жанарыңа сұрақ, күдік,Өмір өтіп барады жылап, күліп...Қызықсың-ау, о, адам, жолдарыңнанҚозғамадың сол тасты құлап тұрып.Иіліп көтермедің..
©  Шөмішбай Сариев
Тағдыр
Өмірден өтер дейсің кез ілмей кім?Адамнан бәрін күтем,Безінбеймін.Енді мен ажалымнан басқа дұшпан,Қауіпті,Қатерлі деп сезінбеймін!
©  Шөмішбай Сариев
Жер – Анамын! сөз алам да бүгін мен
Жер – Анамын! сөз алам да бүгін мен.Ақ сүтіңдей ананың, құдіретті тіліңмен,Қара қылды қақ жарып,Жарыламын ағынан:Ұлыларды пір тұтып,Ұлылардың ұлысы..
©  Шөмішбай Сариев
Ұлылық
(Поэма-диалог)Асқар Сүлейменовке1. АҚЫН МЕН ТАУМұхит – түпсіз кемеңгер, дала — шексізданалык,Тау алыбым тұрады ұлылықтан жаралып.Үшеуі де..
©  Шөмішбай Сариев
Табалап бір ісіме күліп кеткен
Табалап бір ісіме күліп кеткен,Күліп кеткен.Намыстың отты шоғын үріп кеткен,Ризамын дұшпаныма қайрап қайтаЖаныма өжет сезім,Үмітті еккен.Досым да..
©  Шөмішбай Сариев
Мәңгілік ұмыт дедің, биіктен құлатқанын ба?
Мәңгілік ұмыт дедің, биіктен құлатқанын ба?Жүрегім тұнық менің, шынымен жылатқаның ба?Өзгені ұнатқаның ба?!Басқаның бұлақтарында..
©  Шөмішбай Сариев
Соңғы сөзі ағаның
Екі көзім – екі бұлт,Төгіп жатыр нөсерлерін қайғымен;Ауру деген жер-жүректің төсінеТіліп түскен білем.Ажал атты кұрсаудыңТүрмесінде тұтқын болып..
©  Шөмішбай Сариев
Оралмас студенттік балшақтарым
Оралмас студенттік балшақтарым,Отырам-ау мен ертең аңсап бәрін.Көрсем де қуаныштың шұғыласын.Білмедім көзімнен жас қанша аққанын.Бес рет бүршік жарды..
©  Шөмішбай Сариев