meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қыз-сезiм
Армандардың айдынын алса кемең,
Жүрек, шiркiн, соғады қанша елең.
Артық па екен, бiлмедiм, емес шығар,
Арналса да қыздарға қаншама өлең.

Жыр..
©  Ғабиден Қожахмет
Мұғалімдер
Мұғалімдер - ұстаз атты аңсар ән,
Жандар солар білім үшін жар салған,
Жандар солар қыркүйегінде көш түзеп,
Төл мейрамын қуанышпен қарсы..
©  Ғабиден Қожахмет
Бауырдың бауырға тілегі
Қарындасым!
Бүгін, міне, сен үшін
Аспан нұрдан әшекейін тағынды.
Күміс өзен күліп сылқ-сылқ ақты да,
Өзі құяр көк теңізін сағынды.
Бүгін, міне..
©  Ғабиден Қожахмет
Қырық деп соқты ағаның асыл жүрегі
Ұл менен қызы құдірет, күшке балаған
Адамның бәрі туады асыл анадан.
Анаңыз бір кез сізге де тірлік сыйлатып,
Қырыққа кепсіз, мінеки, сіз де..
©  Ғабиден Қожахмет
Әке тілегі
Болған едім сырласың да, ақылшың,
Деуші ең әркез - Әке, қымбат, жақынсың.
Балдәуренің бойжетті де бір күнде,
Туған үйден ұзап бара..
©  Ғабиден Қожахмет
Әкесінің қызы
Тілейді әке ұлға да - ырыс, қызға - бақ,
Соны ойласа, талай кеуде сыздамақ.
Шаңырақтың иесі егер болса ұл,
Қыз - еркесі, қыз - өрісі, қыз ..
©  Ғабиден Қожахмет
Қызының анасына құттықтау тілегі
Шаттық күлкі жүзде ойнап тұрған күн
Қуандың да, сол шаттықпен нұрландың.
Мама, өйткені бүгінгі күн сен үшін
Ақ тілектер тасқындайтын туған..
©  Ғабиден Қожахмет
Ана
Уайым жеп біз үшін алаңдады,
Болсын дейді өмірде саған бәрі.
Сенде болсын дейді ол бар жақсылық,
Қандай жақсы өмірде анаң бары.

Мейірімі оның..
©  Ғабиден Қожахмет
Әйел-Ана
Болмысың, бар тілегің елің үшін,
Әйел-жар, отбасының сенімісің!
Тәлімін Ару-ғұмыр күннен алған
Сен бүгін бір әулеттің келінісің.

Шыдаумен..
©  Ғабиден Қожахмет
Азаттықтың Ата Заңы
Бір шақта азаттық деп алаңдадың,
Жаңғырды сол тарихың санаңда мың.
Тізесі барды бүктіріп, елдік құрып,
Басы барды еңкейткен..
©  Ғабиден Қожахмет
Өз тілінің болғаны қандай жақсы...
Шексе де азап, жатса да ол көріп те мұң,
Қасиетіне қашанда сеніпті елім.
Өз тілімнің бағасын ұлық көрем,
Өзге тілді емес ол кеміткенім.

Ескі..
©  Ғабиден Қожахмет
Тарихтан қаланған бүгінім - Елордам
Сан ғасыр бостан болар күнін күткен,
Алаш ел биік бүгін білімді ұлтпен.
Талай шаһар бабалар салғаны анық,
Тарих боп көне жұртта сырын..
©  Ғабиден Қожахмет
Жеңге тілегі
Аға барда жайыңды әр кез ұғатын,
Сондықтан да бағаң биік тұратын.
Сен де енді мақсаты мол өмірден
Қалап апсың қыз жолының мұратын.

Шежіресін..
©  Ғабиден Қожахмет
Ана тілегі
Аға-інінің бауыры едің, гүлім сен,
Бойжетіпсің, ой түбіне үңілсем.
Қызым менің, жаңа өмірге жол салдың,
Баққа ұмтылып бара жатсың бүгін..
©  Ғабиден Қожахмет
Түлектер қанат қақты
Үмітпен сенеді елі,
Арманы - жастығында.
Шат күлкі әуеледі
Тілектер тасқынында.

Құжатын қолға ұстады,
Мақсаты - сенімінде.
Шәкірттік..
©  Ғабиден Қожахмет
Жас ұстазға тілек
Талабыңмен танып білген ілімді
Қолдандың да, ұстаз болдың бүгінгі.
Жүрегіңді білім-нұрға билетіп.
Жүрсің-дағы шәкіртке сыр үйретіп.

Жалқаулық..
©  Ғабиден Қожахмет
Шәкірт алғысы
Бағалар шәкірттік өткенін,
Міне, енді түлек боп самғармыз.
Ұстазым, аяулы мектебім,
Білімді сіздерден алғанбыз.

Шәкірт жыл біздерді..
©  Ғабиден Қожахмет
Ұстаз тілегі
Жылдар бір жылдарға жалғанып,
Зыр қағар уақыт жүрдек-ті.
Мінеки, ұядан қомданып,
Түлегі ұшатын күн кепті.

Әлі ертең алдағы күндерде,
Дейсіңдер..
©  Ғабиден Қожахмет
Түлектер мектебіне оралады
Ұя сап жүректерге,
Қарайлап өткеніне.
Оралар түлектер де
Қайтадан мектебіне.

Армандар қаланды нық,
Көрінді ізі көкте.
Кешегі балаң..
©  Ғабиден Қожахмет
Түлекке
(жас шәкірттен)

Білімдері бағалы,
Парасатты ол тағы да.
Түлек ұшып барады
Болашақтың таңына.

Жеткізеді елге үнін
Соған дайын..
©  Ғабиден Қожахмет
Сынып жетекші
Шәкірт әр кез бағамдар,
Ұлағатын ұғып мың.
Ата-анаңдай алаңдар
Жетекшісі сыныптың.

Ақылымен қыр астым,
Еңбегі анық білінді.
Намысы үшін..
©  Ғабиден Қожахмет
Түлек әні
("Мектеп вальсі" әуенімен)

Өмір легі міне өзгерді,
Бойға ыстық жалын тараған.
Қанат қағып ұшар кез келді
Қымбат, жақын..
©  Ғабиден Қожахмет
Отыз жылдық ой
Кетсе-дағы сол күндер алыс қалып,
Жетті ме олар өмірде табысқа анық.
Түлектермен бір кезгі Мектеп-Ана
Отыз көктем өтті де қауышты анық.

Олар..
©  Ғабиден Қожахмет
Мектеп - Ана
Кенде етпестен тәрбие, тағылымнан
Талай шәкірт ұшырдың бауырыңнан.
Сол еңбектің арқасы шығар, бәлкім,
Қыздан тәлім байқалса, таным..
©  Ғабиден Қожахмет
Мұғалім
Даналықтың ұстаз боп жалғап ісін,
Еңбек еттің балауса арман үшін.
Сен - ертеңгі бәйтерек болашақтың
Бүгінгі күн тер төккен бағбанысың.

Таныдың..
©  Ғабиден Қожахмет