Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ақымақ айтты демесең
Аярлыққа еріп кетсең сүмеңдепАйта алмаймын ертеңіңе сенем деп.Ана сүті арамдыққа суарса,Сиыр сүті ала алмайды сені емдеп.Жарым менің – жарым болмай..
© Олжас Сүлейменов
Асау үйрету
Көтеріп атқа қондырдың,Ат емес –Алау.Бүлік бір.«Сабау деп қалма,Бұл – ер» деп,Қарадың сосын күліп бір.Жас тұлпар басын тұқыртып,Жер тарпып тұрды..
© Олжас Сүлейменов
Түз тұрғынының тілек тілеуі
Сен қаласаң,От демеймін отыңды.Отқа кесіп лақтырамын етімді.Арманымдай аяулы тал боп шығар,Қарақұмға қалдырайын өтімді.Су тілейдіТаңдайы..
© Олжас Сүлейменов
Махамбетке
Қатаң да бопсың, қасарсаңҚас дұшпандыБір-ақ сілтепҚақ бөліпсің қылышпен,Қанды ұрыстанҚұйттай ғана босансаңЖыр арнапсыңЖүректерге сүйіскен.Саған..
© Олжас Сүлейменов
Қыз қуу
Қуып жет мені, жігітім,Егер де болса үмітің,Атыңды аяп келесіңШын сүйсең, маған жетесің,Бір сені ғана сүйемін,Сен үшін ғана күйемін.Қуьш жет те..
© Олжас Сүлейменов
Сенен басқа
Сенен басқаТірлікте жоқ тілегім.Жүрегіме сағыныш көп түнеді.Үнсіз кетсең,Кінәлі сен емессің,Барлық пәле поштадан деп білемін.Сені..
© Олжас Сүлейменов
Арғымақ
Қыпшақтардың ой-хой құба жондары-ай,Жер тарпыған тұлпарын айт, тұлпарын!Шарайнадай сауырына қомдап ай,Арғымақ жүрКөк шалғынға-көк кілемгеСүртіп мүйіз..
© Олжас Сүлейменов
Дүтбайға
Жылуы жоқ бойының,Жылмиғаны неткені?Құбылуы ойының —Кетпей құйтың еткені.Мұңды, жылмаң пішінінКезек киіп, ел жиып,Болыс болса, түсініңТүксігін салар..
© Абай Құнанбаев
Дүйсенқұлға
Саудайы ай, сауды алмадың ау, сырқауды алып,Бір пәлеге жолықтың шырқау барып.Ала жаздай көгалды бір көрмедің,Сары жұртқа қондың ба ірге аударып?
© Абай Құнанбаев
Домбыраға қол соқпа
Домбыраға қол соқпа,Шымырлатып бір-бірлеп.Жүрегім, соқпа, кел тоқта,Жас келер көзге жүр-жүрлеп.Қайғылы көңілім қайдағыБұрынғымды жаңғыртар.Қайратты..
© Абай Құнанбаев
Бөтен елде бар болса
Бөтен елде бар болсаЕжеттесің, сыйласың,Сыбырлас, сырлас көп болған,Көптен тату қимасың.Басыңа жұмыс түскен күнТатулықты бұрынғыНе қылып ол..
© Абай Құнанбаев
Бөстегім, құтылдың ба Көтібақтан?
Бөстегім, құтылдың ба Көтібақтан?«Күйшіл» деп бабын білмей кінә таққан.Құл табан, кескіл тұмсық Бөстекбайым,Кісіге бос берермін бір мін тапқан.
© Абай Құнанбаев
Буынсыз тілің
Буынсыз тілің,Буулы сөзіңӘсерлі адам ұғылына.Кісінің сөзін ұққыш-ақ өзің,Қисығын түзеп тұғырыға.Сезімпаз көңіл Жылы жүрекТаппадым деп түңілмес.Бір..
© Абай Құнанбаев
Болыс болдым мінеки
Болыс болдым мінеки,Бар малымды шығындап.Түйеде қом, атта жалҚалмады елге тығындап.Сөйтсе-дағы елімдіҰстай алмадым мығымдап.Күштілерім сөз айтса,Бас..
© Абай Құнанбаев
Болды да партия
Болды да партия,Ел іші жарылды.Әуремін мен тыя,Дауың мен шарынды.Құрбыдай хош тұттымЖасың мен кәрінді.Жоқтамай, ұмыттым,Ақыл мен нәріңді.Ортаға көп..
© Абай Құнанбаев
Балалық өлді, білдің бе?
Балалық өлді, білдің бе?Жігіттікке келдің бе?Жігіттік өтті, көрдің бе?Кәрілікке көндің бе?Кім біледі, сен кәпір,Баяндыдан сөндің бе,Баянсызға төндің..
© Абай Құнанбаев
Баймағамбетке қатынының атынан шығарылған
Ажынның жақсы-ақ қызы едім,Жетістірем деп алды.Тілеуін түзден тілесе,Баста мені неге алды?Сол желікеннен желігіп,Жынды сары жоғалды.Ойбайлаған..
© Абай Құнанбаев
Байлар жүр жиған малын қорғалатып
Байлар жүр жиған малын қорғалатып,Өз жүзін, онын беріп, алар сатып,Онын алып, тоқсаннан дәме қылып,Бұл жұртты қойған жоқ па құдай атып?Барып келсе..
© Абай Құнанбаев
Бай сейілді
Бай сейілді,Бір пейілдіЕлде жақсы қалмады.Елдегі еркек,Босқа селтекҚағып, елін қармады.Жөнді, жөнсіз,Сөз теңеусіз,Бас пен аяқ бір қысап.Ұрысса..
© Абай Құнанбаев
Базарға, қарап тұрсам, әркім барар
Базарға, қарап тұрсам, әркім барар,Іздегені не болса, сол табылар.Біреу астық алады, біреу - маржан,Әркімге бірдей нәрсе бермес базарӘркімнің өзі..
© Абай Құнанбаев
Біреуден біреу артылса
Біреуден біреу артылса,Өнер өлшеніп тартылса,Оқыған, білген - білген-ақ,Надан - надан-ақ сан қылса.Оқыған білер әр сөзді,Надандай болмас ақ..
© Абай Құнанбаев
Біреудің кісісі өлсе, қаралы ол
Біреудің кісісі өлсе, қаралы - ол,Қаза көрген жүрегі жаралы – ол.Көзінің жасын тыймай жылап жүріп,Зарланып неге әнге салады ол?Күйеу келтір, қыз..
© Абай Құнанбаев
Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында
Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында,Хан да жанын қыяды қыз жолында.Алтынкүміс кигені, қамқа, торғын,Күтуші қыз келіншек жүр соңында.Деген сөз: "Бұқа..
© Абай Құнанбаев
Бір дәурен кемді күнге – бозбалалық
Бір дәурен кемді күнге – бозбалалық,Қартаймастай көрмелік, ойланалық.Жастықта көкірек зор, уайым жоқ,Дейміз бе ешнәрседен құр қалалық.Бар ойы - өлең..
© Абай Құнанбаев
Білектей арқасында өрген бұрым
Білектей арқасында өрген бұрым,Шолпысы сылдыр қағып жүрсе ақырын.Кәмшат бөрік, ақ тамақ, қара қасты,Сұлу қыздың көріп пе ең мұндай түрін?Аласы аз..
© Абай Құнанбаев