meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жұмбақтардың шешуі
IЖұмбақ ойды кеңітер, бермейді бөз,Таза суы – шешендік, дариясы – сөз.Әншейін ауызбенен айтылғанда,Сөзді құлақ естиді, көрмейді көз.Ыдыс..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жұмбақтар
ІӨлшеусіз, түпсіз терең бір дария бар,Көрмейміз, құр естиміз анық хабар.Дарияның суын түгел құятұғын,Ол сиярлық ыдыс бар кішкентай, тар.Дарияны сол..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жүректен аққан қанымнан...
Жүректен аққан қанымнан,Жиiркенбе – нұр деп бiл,Сайраған бұлбұл зарынан,Нұрланады қызыл гүл.
Гүлге асық боп сайраған,Қызыл тiлдi..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жүз жыл бақты болсаң да...
Жүз жыл бақты болсаң да,Әлемнен асып толсаң да,Алтын таққа қонсаң да,Айрылған күнi – бiр кейiс.
Жүз жыл азап тартсаң да,Аш-жалаңаш қатсаң..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жылым – қой, жұлдызым – июль...
Жылым – қой, жұлдызым – июль,Жасым – жетi жүз он жетi ай.Толық алпыс болады жыл,Қосылса июнь, апрель, май.
Қазақшылап есеп..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жуандар
Жуандар, елді билеп не қылмақсың,Өздеріңе айтқызсаң – әділ-ақсың.Мен қарасам, сендердің бетің теріс,Әбден асып, ақ жолдан адаспақсың.
Мықты..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жиырма үй менің көршім – Қарабатыр...
Жиырма үй менің көршім – Қарабатыр,Алпыс үй, бәрі кедей Әнет жатыр.Нашар ата баласы дейді оларды,Еңбектерін бұл күнде ұмытты ақыр.
Шетінен..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жасымнан жетік білдім...
Жасымнан жетiк бiлдiм түрiк тiлiн,Сол тiлге аударылған барлық бiлiм,Ерiнбей еңбек еттiм, еңбек жанды,Жарқырап қараңғыдан туып күнiм.
Оятқан менi..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жастық туралы
Гауһардай көзі,Бұлбұлдай сөзі,Жаннан асқан бір пері.Жүзі бар айдай,Мінезі майдай,Өзгеден артық сол жері.Дариядай ақыл мол еді,Жан ғашығым сол..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жастарға
Кел, жастар, біз бір түрлі жол табалық,Арам, айла, зорлықсыз мал табалық.Өшпес өмір, таусылмас мал берерлікБір білімді данышпан жан табалық.
Ал..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жас алпыстан асқан соң...
Жас алпыстан асқан соң,Өлiмге аяқ басқан соң,Тіршіліктен оянып,Көзiмдi анық ашқан соң.
Хақиқаттың қымызынIшiп, бүгiн мас едiм,Тазалап жүрек..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жарымды жаным сүйді, сүйе алмай тәнім күйді
Таза арақты әкел, шырақ,Болайын қайғыдан жырақ.Бойым – еркiн, ойым – ұжмақ,Тiлiм – бұлбұл, сөзiм – бұлақ!
Уайым жоқ, табылды..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жар көрмеген надандар...
Жар көрмеген надандарЖарың кiм деп күледi,Оқыған ойсыз адамдарЖансыз өмiр сүредi.
Ойласам, олар – жанды өлiк,Меңiреу, мисыз бiр көлiк.Осыдан..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жан менен дене һәм көңіл
Басында жан мен дене екi басқа,Жан шыдап тұра алмайды қозғалмасқа.Дене сауыт сықылды жанның орны,Оған да күту керек бұзылмасқа.
Ал ендi сипатталық..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жан жүрегім, жаным жеп...
Жан жүрегім, жаным жеп,Жанған отқа саласың.«Анау сүйтті, бүйтті» деп,Күнде мазамды аласың.«Берекеге жи» дейсің,Тамам қазақ..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жан денеден жалықты...
«Жан денеден жалықты,Жанды ал»,– дедім Жарыма.«Ол сасыған балық-ты,Кім құмар,– деді,–..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жайлаудың баласымен айтысқан өлеңі
Наданның көзі соқыр, көңлі қара,Қазаққа надан болмай бар ма шара?Бір күні аңнан қайтып келе жатсам,Жүр екен далада ойнап бір топ бала.
Бәрі де..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Жаз келер
Жаз келер, қыстыгүнгі қысым өтіп,Қар, суық, аяз, боран – бәрі кетіп.Қасықтай қар, тобықтай тоң қалмайды,Табиғат барша жанға рахым..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ескіден қалған сөз теріп...
Ескiден қалған сөз терiп,Өз ойымнан өң берiп,Yйретудi жөн көрiп,Түзетпек едiм адамды.
Қышыған жерiн қасуға,Әдiлет жолға басуға,Алдына салып..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ескі ақындық
Мұны оқыған ұландар,Үмбетей жырын тыңдаңдар!Байқап оқып әрбірін,Ақылға салып бар сырын,Не деп отыр, көр түрін.Абылайдың алдына,Салып отыр, көрдің..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Еріншек
Ерiншектен – салақтық,Салақтықтан – надандық.Бiрiнен-бiрi туады,Жоғалар сүйтiп адамдық.
Ерiншек таза жүре алмас,Кiрi-қоңын жуа..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ер қоспақпен сөз сөйлемек
Ер қосқанға ұқсайды сөз сөйлемек,Қисындырып, жымпитып қойсам демек.Атқа тыныш, адамға жайлы келіп,Көзге сұлу, өзі өңлі болса керек.
«Ол..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Епті тышқан бидайды таси берген...
Епті тышқан бидайды таси берген,Шәкірті де көп екен қасына ерген.Қақпан құрған адамның айлаларынАлып тастап, жем жеген талай жерден.
Өзге тышқан..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Екінші күні қонғанда
Екінші күні қонғанда,Жататын мезгіл болғанда,Елсізде жатқан мұңлы шал,Жыла да, зарла толған да.
Атыңа пішен саларда,Ұйқыға көзің барарда,Адасқан..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Ей, көп халық, көп халық...
Ей, көп халық, көп халық,Көп те болсаң, шөп халық.Партияшылды құтыртпа«Мен – сендікпін» деп, халық.
Оң-терісін байқамай,Ылайлап тұнық шайқамай,Таза..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы