meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мұңды шал
Жасыңда араластың малтымаға,Қызығып есер елдiң салтына да.Би, болыс, ептi жiгiт атанам деп,Көп түстiң ерегіс пен талқыға да.Кейде елдi партияға көп..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мың тоғыз жүз отызыншы...
Мың тоғыз жүз отызыншы,Февральдің бір жетісі,Жүрекке салған от сөнбей.Алтыншы июль тым ауыр күн,Болып маған қараңғы түн,Бұларды мұтпаймын..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Молдалар өзгелерді кәпір дейді...
Молдалар өзгелерді кәпір дейді,Өзі надан, наныңыз, түк білмейді.Өзімшілдік көкейін тескен сорлы,Аузына келгенді айтып жанын жейді.
Орыстың..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мен қорқамын, қорқамын...
Мен қорқамын, қорқамын,Қорыққанымнан жортамын.Ашу менен ызаға,Толы емеспін, ортамын.
Қыздырманың –қызыл тіл,Қызған отқа салар ол.Кек сақтағыш..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мен жатырмын оңаша...
Мен жатырмын оңаша,Жастанғаным томаша.Жан шыдамас мұныма,Жалғыз Әупіш болмаса. 
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мен адамның таппаймын өнерлісін...
Мен адамның таппаймын өнерлiсiн,Ерiнбей еңбек қылған көп жұмысын.Iш жарып, iшек жалғап, сүйек қиып,Жамайды ерiн, мұрын, түскен тiсiн.Аэроплан‚..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мақтау мен сөгіс
Біреу сені мақтаса, қуанасың,Жамандаса, жабырқап, суаласың.Мақтаған кім, сөккен кім –онда ісің жоқ,Бәрі – бір, сен де елерме..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Махаббат пен құмарлық
Ашылған көз тұра ма бiр зат көрмей,Миға хабар бермей ме түсi өзгермей.Әдейiлеп көрейiн демесең де,Қарсы алдыңа қоя ма түк кез келмей?Сол сықылды..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мал жимақ
Мақтан үшін мал жима, жан үшін жи,Қазаққа көз сүзбестің қамы үшін жи.Арың сатпа, терің сат, алалды ізде,Ғибадат пен адалдық, ар үшін жи.
Ерінбесең..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Міндеу мен күндеу
Көп сөз айтқан бұрынғы білімділерПайдалансын, ұқсын деп кейінгілер.Сынға салып талғамай талапты жас,Соның бәрін қатесіз жөн деп білер.
Олай емес..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Мінін айтса, бұзылмас кімнің түсі...
Мінін айтса, бұзылмас кімнің түсі,Ойлағанға ап-анық тұр мұнысыСасқанынан сандырақ жал айтады,Ыза болып сақылдап кетік тісі.
Айтыпты қатынының бір..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Көкіректе толған шер, көңіл қаяу...
Көкіректе толған шер, көңіл қаяу,Ермейсің деп елім жау, досым баяу.Сүйер кісім, сүйенер жақыным жоқ,Бір өзіңе сыйындым, бір құдай-ау!
Елге көнсем..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кәрілік, шал деген – бір, ат қылғандай...
Кәрілік, шал деген – бір, ат қылғандай,Айнадай ақылыңды тат қылғандай.Жеңілді ауыр, алысты жақын қылып,Бір туысқан жақынды жат..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кәрілік – құтылмайтын бір қазған ор...
Кәрілік – құтылмайтын бір қазған ор,Қайратсызға өмірдің бейнеті зор.Өлмейтін, жазылмайтын сол ауруменЖалғанда жан болмайды кәріден қор.
Жас..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кәрілік туралы
Бар болса білім,Сен сөйле, тілім,Жан менен дене бірінде.Ойласаң, көңіл,Өзіңе жеңіл,Қайратың қалың күнінде.Жас көңілде жарық бар,Кәріде кемдік анық..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Күннен неге түсіп тұр сонша жарық...
Күннен неге түсiп тұр сонша жарық,Сегiз минут шерiкте жерге барып?Әншейiн құр жарқырап тұрып алмай,Жылылық нұрмен бiрге жүр қозғалып.Бұл дүние жылуы..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Күн – атам‚ анық жер – анам
Жан берiп жарық, жылы нұрдан,Күн атам жердi буаз қылған,Өсiмдiк туған осыдан,Жетiлiп, өсiп, толғанда дән.Құрт болған дәнде неше мың сан,Жаралып..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кешегі Қаражан мен Байғұлағым...
Кешегі Қаражан мен Байғұлағым,Жобалай, Әділ, Мыңғат, Байұзағым!Бірадар Рақымберді Ұсабай мен,Тоғалақ, Тәкей менен болды Ысқағым.Сәкен, Көжек..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кетті, келді...
Кетті, келді,Толды, семді,Өзгеленді бұл ғалам.Туды, өлді,Жанды, сөнді,Өршіп, өнді қайтадан.
Дөңгелеткен,ӨңгелеткенТүк білімсіз күш пе екен?Тіпті..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Керек
Керекті керек білмеген,Керектен қашып күйреген,Еріксіз керек сүйрегенБіздің қазақ емес пе?
Керексізді керек деп,Санасыз, ойсыз дедектеп,Керекке осы..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Кейбіреу безді дейді елден мені...
Кейбiреу бездi дейдi елден менi,Есалаң айтады екен сезiп ненi.Хақиқатты танитын баста ми жоқ,Ондайлардың сау емес анық денi.
Көре алмас өзiмшiлдер..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Иманым
Алтындай қызыл арақтың,Асылын әкел, аяқшы-ай.Анық сырын әлемнiң,Аша алмаймын мас болмай.
Тынымы жоқ айланған,Сөтке, жұма, жыл мен ай.Өлшеуге басы..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Иесіз қорада
Не күшті – себеп болған тағдыр күшті,Сол билер өмірдегі көп жұмысты.Елсізде биылғы қыс жалғыз жатып,Жазып ем бұрын басқа түскен істі.
Көргенді..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Иесіз қорада
Жапанда жалғыз жаттым елден жырақ,Көп іші болмаған соң маған тұрақ,Жасымнан сүйген өмірім – оңашалық,Қартайып, алжып тұр ғой деме..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы
Зұлымдық қылып елді жеп...
Зұлымдық қылып елдi жеп,Ойладың әбден байырды,Атану үшiн мырза деп,Кәрiпке бердiң қайырды.
Құлшылық қылдым деме құр,Қобызға жаққан шайырды,Жазалы..
©  Шәкәрім Құдайбердіұлы