meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жауап хаттан
Аманбыз, жезде,Солай ма сізде?Амандаспақ — жол, әдет.
Тағзымға — тағзым,Назымға — назымТілеушілік — ол әдеп.
Жолдан мен де..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Жазушының қанағаты
Бұл сөзді біреу алмас, біреу алар,Құлағын біреу салмас, біреу салар.Теп-тегіс көпке ұнау оңай емес,Кейіне жарамаса, кейіне жарар.Қайсысы ықыласын..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Жадовскаядан
Мінсіз таза меруертСу түбінде жатады.Мінсіз таза асыл сөзОй түбінде жатады.Су түбінде жатқан затЖел толқытса шығады.Ой түбінде жатқан сөзШер толқытса..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Ахмет Байтұрсынұлы шығармашылығы
Қарасу Өзенге айтты: «Ғажап мұның!Мезгілің бар ма, сірә, табар тыным?Тасисың бірде кеме, бірде салдар,Қайықтың есебі жоқ сансыз мыңын.Суыңда..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Бұлбұл мен есек
Бір күні бұлбұл құсты есек көрді,Қасына сөз айтпаққа жақын келді:«Сыртыңнан сайрағыш деп жұрт мақтайды,Тыңдайын, достым, біраз сайра, - деді...
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Ат пен есек
Біреудің есегі мен бар еді Аты,апарар бір қалаға болды заты.Аты мен есегіне артып алып,Аяңдап жолға түсіп келе жатты.
Жүк ауыр, есек сасып..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Айна мен маймыл
Айнаның қарсы алдына Маймыл барып,Айнада өз суретін көре салып,Аюға жанындағы күліп айтты,Ақырын аяғымен түртіп қалып:«Бері қара!Бұ кім өзі..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Аққу, шортан һәм шаян
Жүк алды Шаян, Шортан, Аққу бір күн,Жегіліп, тартты үшеуі дүркін-дүркін.Тартады Аққу көкке, Шаян кейін,Жұлқиды суға қарай Шортан шіркін.Бұлардың..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Ала қойлар
Айырсын аңдар қайдан қара, ақты,Кімі ақ, кімі қара - таба алмапты.Жоспарлап білмегенді білдіруге,Сөз қылып данышпандар мысалдапты.Мысал бұл: ала..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Аңдарға келген індет
Алланың рахметі мол, қаһары қатты,Қарғады дерт жіберіп хайуанатты.Қырылып у жегендей түрлі аңдар,Әр жерде төбе-төбе болып жатты.Шошынып хайуандар..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Арыстан, киік һәм түлкі
Бар еді бір зеңгір тау асқан биік,Әр түрлі мекен еткен аңдар сүйіп.Жол шеккен тамақ іздеп аш АрыстанСол таудың арасынан қуды Киік.Жақындап жүрді..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Есек пен үкі
Үркектеу, үйір емес онша қолға,Бір Есек ұзақ сапар шықты жолға.Есектің бойы тәуір болғанменен,Есепте қосылмайды есі молға.Және де бұл Есектің көзі..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Достыма хат
Қырағы, қия жазбас сұңқарым-ай!Қажымас қашық жолға тұлпарым-ай!Үйілген өлексені өрге сүйреп,Шығармақ қыр басына іңкәрің-ай!
Жарқырап жақсылықтың..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Данышпан Аликтің ажалы
Жар салып, жасақ жияр білімді Алик,Білімсіз хұзарлардан алмаққа кек.Қаласын, егіндерін ызасы үшінОт пенен қойған арнап қылышқа деп.Қол бастап, киіп..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Г. Н. Потанинге
Атақты Сібір ұлы қарт Потанин,Ер сүйсе, сендей сүйсін ел Отанын."Қазақсың, қалмақсың" деп алалау жоқ,Отанның тең көресің барша жанын.
Қазаққа..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Бақ
Бұлттар басып жасырған,Жана түсіп басылған,Таң шапағы сөніп тұр.Жаңаланған өмірден,Жаңа шығып көрінгенГүл қамауда семіп тұр.Балалықтан..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Балықшы мен балық
Теңіздің жағасында кемпір мен шал,Тұрыпты отыз үш жыл нақ дәлме-дәл.Күн көрген бишаралар балық аулап,Болмапты төрт түліктен ырымға мал.Үсті шым, асты..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Ақын ініме
Азырақ құлағын сал, ақын інім,Ойымыз, рухымыз жақын, інім.«Ағалық правосын қолыма алып,Келемін айтайын»,— деп ақыл..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Ат
Сен неге, тұлпар атым, кісінейсің?Жабығып неден көңілің, түсті еңсең?Ерігіп, ауыздығың қарш-қарш шайнап,Бұ қалай,бұрынғыдай сілкінбейсің?Әлде мен..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Анама хат
Қарағым, дұғагөйім, қамқор анам!Арнап хат жазайын деп, алдым қалам.Сені онда, мені мұнда аман сақтап,Көруге жазғай еді Хақ тағалам!Бара алмай..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Алтын әтеш
Беріде емес, әрідеПәлен жұрттың жеріндеБолған жақсы хан Дадан.Талай көріп қауіпті,Талай жұртты шауыпты,Жасында боп бек мазаң.Жас жеткен соң..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Адамдық диқаншысы
Адамдық диқаншысы қырға шықтым,Көлі жоқ, көгалы жоқ құрға шықтым.Тұқымын адамдықтың шаштым, ектім,Көңілін көгертуге құл халықтың.Қор болған босқа..
©  Ахмет Байтұрсынұлы
Қалмаса қайнар азайып
Қалмаса қайнар азайып,Аққан дария суалмас.Қалмақтан алдың бір зайып,Сүйегіңді жоғалтпас.Абылайымсың алқатқан,Отының болсын жантақтан.Қатының болсын..
©  Бұқар жырау
Алтын, күміс байда бар
Алтын, күміс байда бар,Сақтаған орап бүлдемен.Құйрығы бітеу қойда бар,Қысы, жазы борланған.Жүйрік жарау атта бар,Бәйгені жылда қоймаған.Қиыла қарап..
©  Бұқар жырау
Өлең — сөздің данасы
Өлең — сөздің данасы,Шындықтың шырақ анасы.Жаныңның жайлы панасы,Ойыңның өткір санасы.Шын жолында сөйлесең,Басыңа келер пәлесі.Сонда да басыңды..
©  Бұқар жырау