Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Шалдың үміті
(Кольцовтан)-Ерттеп мінсем бір жүйрік ұшқыр атты,Шапсам, ұшсам сұңқардай құстан қатты,Жалпақ дала, кең теңіз бәрін өтіп,Қуып жетіп, қайтарсам жастық..
© Мағжан Жұмабаев
Тұтқын
(Лермонтовтан)Абақтыдан құтқарып,Сәулесін күннің көрсетші.Қаракөз жанға қыз салып,Қара жал жүйрік ат берші.Жас сұлуды жүреккеҚысып әуел сүйейін.Сонан..
© Мағжан Жұмабаев
Сарғайып келген егін толқынданса
(Лермонтовтан)Сарғайып келген егін толқынданса,Жас орман, жел күңірентіп, әнге салса,Жапырақтың жасыл ләззатты саясындаБақшада мойыл қаймақ..
© Мағжан Жұмабаев
Орман патшасы
(Гетеден)Қараңғы салқын түнде кімАяңдамай, желеді?Жанында жас ұлы бар,Жолаушы жортып келеді.Әкесіне дірілдепТығылды бір уақ нәресте.Құшақтап қысып..
© Мағжан Жұмабаев
Көңілде қайғы қалдырмас
(Арабтан)Көңілде қайғы қалдырмасҚандай да болса үш нәрсе:Көкорай шалғын, ағын су,Әдемі жарың әсіресе.
© Мағжан Жұмабаев
Күннің батуы
(Генрих Гейнеден)Толқындаған дарияғаҚызарып оттай күн батар.Жұқа, ақшыл бұлттарҚұрмет қып оны ұзатар.Қарсыда, қара бұлттанҚайғылы аппақ туар..
© Мағжан Жұмабаев
Күн шығады да, батады
(М. Горькийден)Күн шығады да, батады,Абақтым қара әрі тар.Түнде, күндіз күзетшілерТереземді бақылар.Бақылаңдар, мейілдерің,Қаша алмаймын мен..
© Мағжан Жұмабаев
Ертеңгі сәулелер
(Орысшадан)Көкте жүзіп жарық күн,Нұрын шаша бастады.Оянсын деп жер жүзі,Алтын сәуле тастады.Бірінші сәуле ұшты да,Бозторғайды оятты.Сескеніп, сасып..
© Мағжан Жұмабаев
Екі бетің, сұлу қыз
(Гейнеден)Екі бетің, сұлу қыз,Розадай ойнап, жанып тұр.Жас жүрегің бірақ мұз,Жүрегімді қарып тұр.Мұның бәрі өзгерер,Көрерсің әлі-ақ, сұлу..
© Мағжан Жұмабаев
Дәрігер
(Дмитриевтен)Маған айтты бір дәрігер:- Таба алмассың бір ауруҰнамады деп айтқанМен істеген ем-дәру.Ойладым: «Иә, дәрігерім,Теріс деп ісің кім..
© Мағжан Жұмабаев
Бұтақ
(Мятловтан)Айтшы, бұтақ, қай жаққа,Жолың болсын, жүзесің?Толқыннан таудай қорықпастан,Теңізді түпсіз кезесің!Апырм-ай, жаным, байқай көр,Ашулы теңіз..
© Мағжан Жұмабаев
Бала мен құс
(Орыстан)-Жыршы құс, тілімді алып, келші мұнда,Жасыл шөп, жасыл ағаш қалсын онда.Қапаста жаның тыныш отырасың,Жазы-қыс жейтін ұрық бәрі қолда.Мен..
© Мағжан Жұмабаев
Арабтан
Қаһармен қарғып, шапшып, ақырып ұмтылған,Арыстанға қарсы шапқан ерлерің -Барқылдаған бір төбеттен қаймығып,Қалайша іздер таса, сая..
© Мағжан Жұмабаев
Айрылдым сенен, жан сәулем
(Гетеден)Айрылдым сенен, жан сәулем,Көруге енді жоқ үміт.Бірақ соңғы сөздеріңКетпейді естен боп ұмыт.Жапанда жалғыз жолаушы,Аспанда торғай..
© Мағжан Жұмабаев
Жау жеңді, берік қамады
(Әбу Фирастан)Жау жеңді, берік қамады,Кісендемін - тұтқынмын!Тамшылап қаным ағады,Сарғайтасың етпей, күн!Еш дыбыс жоқ, қара түн,Жұлдыздар әлсіз..
© Мағжан Жұмабаев
Өмір
Мана көкті қаптап еді қара бұлт,Күн күркіреп қорқытып, ұшырып құт:Көк тұнжырап мұңайып, қабақ жауып,Көз ашқанда аспанда жарқылдап от.Бұрқыратқан..
© Мағжан Жұмабаев
Өлеңнің ұйқасы
Талапсыз сорлы - «ойлаған»,Ойға терең - «бойлаған»,Есалаң, уға - «тоймаған»,Қажып бір ойын ..
© Мағжан Жұмабаев
Өлең
Тарықса жаным,Ауырса тәнім,Сүйеуім бар демейтін.Ол болса менде,Қозғалса жер де:«Бұ не болды?»- демейтінЖан сүйгенім - ол да өлең,Жете..
© Мағжан Жұмабаев
Өзеннің суын жел тербеп
Өзеннің суын жел тербеп,Ақ төсін керіп шайқалад.Біресе ауыр күрсініп,Біресе тынып жай табад.Жағаға біткен кербез талАқтөсін керіп шайқалад.Мінезіне..
© Мағжан Жұмабаев
Әйел
Қылмыстан жазып Тәңіріге,Қарсы келіп әміріне,Қуылды Адам жұмақтан.«Қайт,- деген,- қара жеріңе,Бесігіңе, көріңе!»-Бұйрық болды бір..
© Мағжан Жұмабаев
Ұлбосын
Бауырсақ мұрны пұштиып,Бесікте жатты Ұлбосын.Әкесінің ойында:«Ұлбосыным пұл босын!..»Тышқан көзі сықсиып,Ойнап жүрді Ұлбосын.Әкесі енді..
© Мағжан Жұмабаев
Ұлан
Heгe ойлайсың, құлыншағым?He мұңың бар, айт, қарағым!Жассың, ойға әуес болма,Ой жеткізбес, ол - бір сағым!Ұлғаярсың, өзі-ақ басар,Жастық ..
© Мағжан Жұмабаев
Құр қалыппын
Сұлу қыз анадайдан сылаңдайды,Теңімен ойнап-күліп, бұраңдайды.Адамзат бәрі ғашық, бәрі құмар,Аһ ұрып, оны көрмей тұра алмайды.Ептілер ебін тауып..
© Мағжан Жұмабаев
Қырғыз, қазаққа
Арқар менен құлжадайҚойындасқан ежелден.Екі тентек тетелесСойылдасқан екі елден.Түн заманды төңкергенТопан-заман не күтед?Қырғыз - таудың..
© Мағжан Жұмабаев
Қызыл жалау
Жалынды жалау кімдікі?-Тұрағы тарғыл тас қия,Арбаңдаған Азия -Жалындай жалау соныкі,Ендеше, қазақ, сенікі!-Қызыл шоқ жалау кімдікі?-Кім де кім:..
© Мағжан Жұмабаев