meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Айгөлек
Көлдей шалқып жас өмір,Тасып жатқан шағында.Кемерінен шалықтап,Асып жатқан шағында.Ойын ойнап, ән салмай,Өсер бала боларма?Күміс күлкі көрмей..
©  Нығмет Баймұхамедов
Қалыйға
Ей, Ордабай Ұлы Қалыйым!Үстіңде тұр ақ үйің,Қасыңда тұр қара үйің.Атағыңды білемін,Сыртыңнан-ақ таныйым.Атан сұрап, ат сұрапДеп келгем жоқ..
©  Жамбыл Жабаев
Қыйсыбайға
Ей, Қыйсыбай, Қыйсыбай!Бері қарашы қымсынбай.Шапаныңды бергенше,Көңілім тұр тыншымай.Етігіңді қоса бер,Жүрсін десең шымшымай!
 
©  Жамбыл Жабаев
Сыздыққа
Сәлем бердім, алдияр,Орын бердің қасыңнан.Сен бір қалған көз едіңКенесары асылдан.Сыздық атың жайылдыБұл өңірге жасыңнан;Айбатыңды..
©  Жамбыл Жабаев
Сырттанға
Қыдыралы, ҚұлшаннанҚұлаш ұрған Сырттаным.Жерді болжап күн шалғанЖүргеніңді ұққамын.Қыдыралы, Есімбек,Эрентальды сабаған.Ер туған ұл десін депБір..
©  Жамбыл Жабаев
Кемшат қыз
Кер мыйық Кемшат қыздың көрдік көркін,Қондырған шекесіне құндыз бөркін.Секілді алтай түлкі сылаң қағып,Шеніне келтірмейді-aу емін-еркін.Қырандай..
©  Жамбыл Жабаев
Пұшықтың ұрыға айтқаны
Шығып ем бүгін мініп көк байталға,Кез болдым екеуіңе көк қайқаңда,Көк байтал өзі семіз, өзі буаз,Жануар шаба алмаса өкпе айтам ба!Екеуің келе сала..
©  Жамбыл Жабаев
Соңғы сөз
Сөндің бе жарқыраған шам-шырағым,Қалдың ба тас бітеліп қос құлағым?Жатсам да төсек тартып дәрменім жоқ,Сеп болып сөйлетесің жалғыз жағым.Қалыппын ие..
©  Жамбыл Жабаев
Сәлем саған, комсомол
Көзімнің нұры секілді,Сталин көсем өрені!Сендерді айтсам, бұрқырапБойда қуат өреді.Тас бұлақтай сырқырап.Көңілге өлең келеді.Басқа хауіп..
©  Жамбыл Жабаев
Атаның әлдиі
Ал, Қуаныш, ҚуанышСені етейін жұбаныш,Алғадайым өлгеліБоп кетіп ем жылағыш.«Ата, ата» — деп келгесін,Айналайын, алайын.Ақ бетіңнен..
©  Жамбыл Жабаев
Батыр туы
Туы тұрса қадағанЕрдің туған жерінде;Атын айтпай оны адамҚалай қыйсын өлімге?Амангелді батырымСен тірісің өмірде!Алысың мен жақыныңКүнде сені..
©  Жамбыл Жабаев
Ақындарға арнау
Алатаудан, АрқаданАқындарым келіпсің.Тілдерінен бал тамғанЖақындарым келіпсің.Ертіс, Еділ, Іле, СырБас қосқалы келіпсің.Жүрген жері думан жыр..
©  Жамбыл Жабаев
«Қызыл жұлдызға» құттықтау
Қайраулы қылыш, найзадан,Қаһарлы сөзі найзағай,Талайдан мәлім ол маған:Тәрбие сөзден талмаған,Жеңіспен айтып даңқты.Күреске үндеп халықты,Жауынгер..
©  Жамбыл Жабаев
Қаһарман халық достығы
Өткізген жерім жасымды,Ағартқам сенде шашымдыЫстықсың өте тым маған,Еріме ылғый болысып,Елімді жаудан қорысып,Ерінбей сенде жырлағам.Алалы жылқы..
©  Жамбыл Жабаев
Алғадай туралы әрбір ой
IТүне күнгі кеткенненҒали жаңа келдің бе?Алғадайдың мүрдесінЖол-жөнекей көрдің бе?Топырағың торқа боп,Тыныш ұйқта дедің бе?—Қалай қыйып..
©  Жамбыл Жабаев
Әке әзілі
Сойған түлкі секілдіСатышым жүр ырсыйған.Тұрабымның тұрпаты —Бұқашадай тырсыйған.Аққулыға қарасам —Ішін алған торанғы*8Қызық көріп..
©  Жамбыл Жабаев
Жау ажалы жақын
(Сталиннің бұйрығына арналған)Жайқалады көк майсаШөлі қанса жаңбырға.Сталин бір сөз айтсаКүш құяды Жамбылға.Көсемімнің бұйрығыКетті қыйыр..
©  Жамбыл Жабаев
Ту астында берген ант
Малшы сырын білем мен,Қасында өскем жасымнан.Ел тарихын үйренгенЕртегіші малшыдан.Малмен жасап, бірге өргенЖайы мәлім ғасырдан,Қыйындықты бір..
©  Жамбыл Жабаев
Жүз жасаған жүректен
(Жамбылдың жауабы)Өңкей өрім балалар,Қолымыздан өсірген!Ар азығын алғандарАнаның ақ төсінен!«Ата»ласаң еркелепОрын берем қасымнан.Сендер..
©  Жамбыл Жабаев
Той күні таяу
Боранды қыстай бұрсанған,Болат пен темір құрсанған,Бұлтты күндей тұнжырап,Қабағын қатып томсарған —Қаһарман Қызыл Армия,Қамалын бұзып..
©  Жамбыл Жабаев
Қамал бұзған қаһарман
Ер сүйікті елінеЕл намысын жықпаған,Қару байлап беліне.Кегін алған дұшпаннан.Хасиетті халыққаҚол басшының есіміЖаудан тайқап ықпаған,Тұтқыйылдан..
©  Жамбыл Жабаев
Ленин өреніне
(Ленинград жастарына арналған)Ақсақалды ЖамбылғаМейман келді алыстан:Қаласынан ЛенинніңҚалың жаумен алысқан;Жау қоршауын бұзды деп,Талай айлар..
©  Жамбыл Жабаев
Воронеж батырларына
Керіліп жатқан кең дала,Құнарлы қонысы орыстың.Қанындай қорып сол жерді,Батырлар, жаумен соғыстың.Қылауы құсап асылдыңҚыруар елден тоғыстың.Құрыштан..
©  Жамбыл Жабаев
Жаңа жыл сәлемі
Жастар маған гүл тартып,Мен жастарға жыр тартып,Жаңа жылды тойлағам.Жан қызыққа құмартып,Өмірімді ұзартыпОртасында ойнағам.Жасаулы жас қарағай..
©  Жамбыл Жабаев
Большевиктік шындық туралы
Май төбенің өңіріСол күні аса нұрланып,Алатаудың ақ басынКүмісті нұрға күн малып.Қызғалдақ пен сарғалдақАлақан аша гүл жарып,Үйіріп тілін..
©  Жамбыл Жабаев