Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Пайғамбардың өсиеті
Және бар үшбу жерде бір нақлият,Әбулһайыс Самарканд атты (атлы) бір дат."Ақырғы өсиеті бұл еді", - деп,Өзінің кітабында аслады (айлады) жат.Пайғамбар..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Пайғамбардың соңғы тілегі
Біләлға Расул айтты қылып пәрман:- Хабар қып Халықтың бәрін келтіріп сан.Ақырғы өсиетім үшбудүр, - деп,Бұл күнде сант өсиет айта - дүрман.Шаһарға..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ибраһим
Әуелі жалбарынам құдіреткеЖалынсақ, миллад бергей жаман дертке.Біз үшін жалғыз ұлын құрбан қылған,Не көрсеттік сөйткен Мұхаммедке!Тағы да жалбарынам..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ғалының ниеті
Сөйлеймін, құп тыңдасаң, көп жамиғат,Қалыпты пайғамбардан аз насихат.Он сегіз мың ғаламның падишасы,Хабиб Хақ Расуладан бір рауаят.Рауаят қалды бізге..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Алтын табақ
Біссімілла деп бастаймын сөздің басын,Хаққа құлдық қылып төк көздің жасын.Дүниеде кім құлшылық қылып барса,Сол алар қияметтің дәрежесін..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мұхаммедке пайғамбарлық келгені
Жаллат асми факің-қажы дана,Халық еттің мақұлықаттың бәрін һама.Достыңа уахи келген оқиғасын,Айтпағыма иланғайсың асан маңа.Расулының жасы..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бірлік күніне өлең
Бірлік керек, бірлік керек, ағайын!Елдің басын біріктірер әрдайым.Ал болмаса ашу-ыза бойда бар,«Әйт ! Әйт !» десе қырқысардай..
Ынтымақ күні - 1 мамыр
Әр алуан тірлікпенӘлемде жатыр мыңдап ел.Айнымас достық, бірліктіңАймағын көрсең, мұнда кел!... Теңсіздік терең көмілді,Шаттықтан шалқып өнді..
1 мамыр - бірлік күні
Нәсілдерге нәсіл болсын нұрлы күн,Ынтымақтың шертсем деймін бір жырын,Татулығын жырға қосам ұлттардыңМақтан қылып ұлыстардың бірлігін.
Достық тапса..
Достық тапса..
Абыраһа мен Мұғылаб
Жаһутке (жөйтке) Зунас патша болды ғалып,Халқымен Жаһут дінін қабыл алып.Хабыранидің дініне кірмегенНасыраниді Санаклен (Санейық) күйдіреді отқа..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Құдайым жексенбі күн жер жаратты
Құдайым жексенбі күн жер жаратты,Жер-суды әуел бастап - бір жаратты.Тау мен тас, ағаш пен шөп, көл мен өзенТүріндей текеметтің түр жаратты.Жерлерден..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мінілмеген көлік
Маған десең, дәурен сүр жүз мың хандық,Қолыңа ұстағаның - пұшайманлық.Бастан кешкен нәрсені есепке алсақ,Қай жеріңнен табылар мұсылманлық?!Ит жиреніп..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Әке үкімі
Шомбал жігіт кіріп келді ентелепКірген бойда, Әке дедіӘке деді еркелепЖүруші едіңМаған ылғи өкпеліКеюші едіңМал болмайсың деп меніСол..
© Мұхтар Шаханов
Кәф пен нон
Дүниенің қарамадым көп-азына,Ескеріп көз алмадым қыс-жазына.Шимайды жындылықпен сала бердім,Шимайлы шайдың қалған қағазына.Қоймайды жолыққан жан:..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қанағат туралы жұмбақ өлең
Бір патша көп қосынды жауға айдады,Үш жерден ортасына ту байлады."Алып жүр, түзу бастап, оң жолға!"- деп,Біреуін ортасынан хан сайлады.Патшадан..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бір үйге
Бір үйге көп қараймын тамаша етіп,Ұстаға соны салған көңілім кетіп.Алыстан анадайдан түсіп көзім,Қасына шыдай алмай бардым жетіп.Әйнегі - су шыныдан..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жұмбақтар
(өз қолжазбасы бойынша)1. Бір жапырақ еті жоқ,Бір ұрттам қаны жоқ,Белгілі жаны жоқ,Сөйлегені не нәрсе?2. Бір жапырақ еті жоқ,Бір ұрттам қаны..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жаңылтпаштар
(қолжазбасы бойынша)1. Қырда қылау.Қызыл ала бұзау.Жатыр жалмаң құлағы,Қиқу қыздардың қызыл ала тырнағы.Қызыл тырнағы қылтылдақ,Сүйір тырнағы..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Тоғай бойында Едіге баласы Бейсенге біреудің айтқаны
Тоғай бойында Едіге баласы Бейсенге біреудің айтқаны:Сенің әкең - Едіге,Сарнаушы еді еліге,Зарнамасқа бола ма,Қызыққан соң төс пен..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Сайын батыр
Бұрынғы елдің барында,Өткен елдің заңында,Сол елдердің тұсында,Ноғайлы деген халық өтті.Үш шарбақты кент өтті,Ноғайлының үш кенті,Заманында жарлы..
© Сәкен Сейфуллин
Өтірік өлең
Өтірік өлең айттым да, қызға жақтым,Кұмырсқаның асауын қойдай бақтым.Асауын шегірткенің ұстап мініп,Тау-таудан тарбаңдатып түлкі қақтым.Бір қоянға..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жарапазан айтуды білесіз бе?
Айтамын жарамазан (жарапазан) есігіңе,
Қошқардай қос ұл берсін бесігіңе!
Қошқардай қос ұл берсе бесігіңе
Кім келіп, кім кетпейді..
Қошқардай қос ұл берсін бесігіңе!
Қошқардай қос ұл берсе бесігіңе
Кім келіп, кім кетпейді..
Қара өлең
Үлкенге керсең қалды да,Ас құйылды тегешке.Үлкен билер қалды да,Құлдар кірді кеңеске.Кеңескенде, не десті,Тырнадай мойнын теңесті.Теңескенде, не..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қалмақтың Сарыарқаны жоқтап жылаған зары
Қайран да, қайран, қайран тау,Тиюші еді пайдаң тау.Пайдасының белгісі -Үйімде тұрған үлгісі.Үлгісінің өрнегі:Шаңырағым, уығым,Үйде бақан, сырығым.Ат..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қалмақ Сарыарқадан ауғанда, тамақ сұрап жылаған балаларына айтқаны
Сорқара. Сортың бар ма?Сүрлеп жайған етің бар ма?Көнек, Толағайың бар ма?Көнекте тұрған қымызың бар ма ?! -деп ұрсады екен. Сорқара, Сорты - Сарысу..
© Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы