meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Гүлшат-Шеризат
Жігітке құдай берген қиын емес,Болғаным менің ақын биыл емес.Бетіне ақ қағаздың салып шимай,Қиссасын "Гүлшат-Шеризат" қылдым кеңес.Нәсілім..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Екі жігіт пен бір шалдың әңгімесі
Айтайын аз әңгіме, құлағың сал,Өлеңге қарапайым болмайды обал.Бір үшеу жолдас болып шыға қапты,Солардың екеуі — жас, біреуі — шал.Екі жас..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Әдһам диуана және Ибраһим
Жаратқан жан біткенді жаббар халық,Күнелткен аяқ-қолсыз суда балық.Бұрынғы замандарда бір ғаділ хан,Балыхта қылған екен патшалық.Бітсе де қанша..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Опасыз әйел
Басқаға бір Құдайдан көңіл бөлме,Нәпсінің, шамаң келсе, тіліне ерме!Пәледен басым аман болсын десең,Бой салып бір нәрсені жақсы көрме!Махаббат..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Яһуда, Патрос әңгімесі
Кім берді бұл байлықты құдай берді,Жаратты қолы ашық қып кейбір ерді.Кәне, біреу берместен тығып бақты,Қайсысы асты: ақырын ел жұрт көрді.Жігіттер..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ақыреттің егіні
Иа, Раббы, Жаббар Хақ, Сөйлесін деп біздерге.Беріп едің тіл мен жақ,Өсиет айтам халқыма, Жар бола гөр, аруақ.Бисмилла — әуелден сөздің..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ібіліс шайтан хикаясы
Бір күні отыр едім кітап оқып,Тауарих кітаптарын тәптіш етіп,Құданың құдіретінің тамашасыОйыма бір хикаят келді жетіп.Кітаптан жалғаны жоқ оқып..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мәшһүр-Жүсіптің өлер шағындағы сөзі
Жылым - қой, биыл жасым - жетпіс үште,Өң түгіл, маған жалған жоқ қой түсте.Өткіздім мен өмірді босқа шаршап,Салумен ақ қағазға шимай кесте.Жабысты он..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ғашық жігіт сөзі
Өтіпті Хасен бірлан ол Хұсайын,Сайраған бұлбұл құсқа мен ұқсайын(ұсайын).Құлақ сал, ау, жамағат, кеңесіме,Азырақ өлең шырқап, ән қосайын.Ағалар..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ғалының мырзалығы
Пайғамбар — Хақ Мұстафа, Құдай дос-ты,Ғалыға Фатима атты қызын қосты.Хасен бірлан Хұсайын онан туып,Күнайыр (Күнәкар) көп үмбетке ара..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Сараң бай мен Ғалы арыстан
Онан (анден) соң Әбубәкір — оның (аның) жары."Сыдық" — деп ат қойыпты пайғамбары.Сіздерден (сізлардан) медет (мадат) тілеп, сөз..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ахтам хазірет һәм Ғалы батыр
Бисмилла, қалам алып жаздым хатты,Үміт қып пайғамбардан шапағатты.Жанаділ шаһарының патшасыЕстиді: "Батыр бар, — деп — Ғалы атты!"—..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Шөженің Шоң биге айтқаны
О, Шоң биім, Шоң биім,Тұғырға қонған сұңқарсың,Суытып мінген тұлпарсың!Судан шыққан сүйріксің,Таптан озған жүйріксің.Бибатпадай бақтысың,Сүлеймендей..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
"Той" — деген соң
Жылым - қой, алпыс алты тұрған жасым,Ағарған коп сөйлеумен сақал-шашым.Жүруден аяқ-қолым жалықса да,Кез екен домаланып жатпай басым.Кереку бара..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ташкент сапары
Жігіттер, өлмеймін деп , қапы (ғапыл) қалма,"Іздеген табылмас!" — деп, ойыңа алма.Жетеді ақыр бір күн іздегенгеҚұдайды бір жаратқан естен..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Түн қараңғы
Шаштым жұртқа Алланың берген сыйын,Ешбіреуден ақы алмай жалғыз тиын.Туған ұлдың қойғанмен атын: "Иосиф",Мәшһүр болып атану болар қиын.Елім-Күлік..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ақыл туралы
Көрінген көзге жылы бет емес пе,Құдайға имансыз құл шет емес пе?!Адамның тіршілігі - тіл мен жүрек,Екеуі екі-ақ жапырақ ет емес пе?!Ақылды әуелде..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Тіршілік қамы
Келмейді, іздегенмен, кешкен бастан,Қасірет көп, айрылған соң құлын жастан.Өкініш өткен іске пайда бермес,Айрылып бір қалған соң қарындастан.Тауып ал..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Жалған туралы
Жігіттен мал кеткен соң, құда кетерАуыз, тамыр, - баршасы, жүдә, кетер.Жігіттен бақыт, дәулет сырт айналса,Жеріне егін еккен - тікен бітер.Бес жүз..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мұң
Түсіпті кәріплікке (ғырыблікке) бұл басымызТыйылмай ертеңді-кеш көз жасымыз.Жалғызлық басқа түскен уақтысындаКөлеңке болып бізге жолдасымыз.Еңбегім..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Ағайын
Аманыңда елжіреп, мақтайтын да ағайын,Алыстамай, айналып, жақтайтын да ағайын.Ауырыңды жеңіл ғып, жоқтайтын да ағайын,Еркелетіп бетіңнен, қақпайтын..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мәшһүрдің ақындығымен қоштасқаны
Таусылып сабырым менің түгел бітті,Аң біткен: адал, арам - бәрі кетті.Орнына арыстанның қалып қасқыр,Аңға ертті тазы орнына төбет итті.Орнынан..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Мәшһүрдің өзін-өзі ертегі қылып сөйлегені
Шықпайды ертегісіз жел оңынаТүсейін жарық алып мен соңына.Ертесі ерте, ешкісі бөрте күндеБір сұңқар түскен екен хан қолына.Хан оның балақ бауын..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бір редакторге
Бұзып-жарып кешу қылдым талай өрді,Бір сен емес, "Алты алаш"- түгел көрді.Сол қалыппен жүрсем жан танымады,Сонан соң жорта жаздым бұзып түрді.Қойдан..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Бұхара сапары
Бухара- таң қаламын барғаныма,Өкіндім оқи алмай қалғаныма!Дүниеден құр алақан мен барамын,Жете алмай бұ жалғанда арманыма!Барған соң жатсам не етті..
©  Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы