Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жер
Байланысын қара жер мен адамның,Баяндайды баяғысы бабамның:Жатыр мөрі тақырларды таңбалап,Тірлік үшін тынбай басқан табанның.Үгітілген бор сүйегі..
© Әбділда Тәжібаев
Сен менен әлді екенсің
Мен сенен әлсіздеумін,Сен менен әлді екенсің.Қанша рет сөнді екенсің,Қанша рет жанды екенсің.Қанша рет сөнді екенсің,Қанша рет жанды екенсің.Қанша..
© Әбділда Тәжібаев
Мен қалайша қарасудай тынармын
Жүрегім әлі ұрып тұрса,Қаным әлі жүріп тұрсаҚара судай тына қалу оңай ма,Оны қалай дей қоярмын қолайлы?Адамға адам алыс емес қашанда,Біреулер бар..
© Әбділда Тәжібаев
Қарт ана Мәншүк жайын ойлағанда
– Тап-таза, мөп-мөлдір... көгілдірЖан еді-ау жапырақтай көктемгі.Шырқайтын жыр қылып осынау өмірді,– Әнсіз бір жарылып кетердей от..
© Әбділда Тәжібаев
Достарым
Кейде мен созған қолымды билей алмай,Әлім келмей, жинай алмай қаламын,Білмеймін, бұл не түсім бе,Жоқ кәдімгі өңім бе?...Ой шіркінді қайта-қайта..
© Әбділда Тәжібаев
Төзімдер туралы
Сыйламай болмайдыӘйелдің сезімін,Мақтамай оңбаймызӘйелдің төзімін.Еркектер білгірміз,Сөйлеуге ұстамыз,Ақылға ұзынбыз,Төзімге қысқамыз.Ал әйел бастың..
© Әбділда Тәжібаев
Жеңге өліміне
Елу жыл еріменен бір жасаған,Бар еді бәріміз бір қимас адам.Оны біз жеңге деуші ек, еркелеуші ек,Жеңгеміз үйдің әсем көркі деуші ек.Біз соны бүгін..
© Әбділда Тәжібаев
Ән туралы
Мейлі дүние жанып тұрсын өрт болып,Өрт жалынның ортасындаЖанып жүріп ән шырқырай береді.Бейне тұлпар құлап жатсын мерт болып,Талып жатып, жүрегінен..
© Әбділда Тәжібаев
Уақыт қуып
Уақыт қуып айдады күнді ілгері,Алыстайды өткеннің күмбірлері.Елу жылда елменен жер жаңарып,Ұмытылар адамның көргендері.Көзге кірген көлеңке..
© Әбділда Тәжібаев
Осы адам
Қандай қызық осы адаммен кездесу,Қуанам мен қараймын да таңданып,Ажарында, я жанында кірбең жоқ,Ішінде оның тұрған шығар шам жанып.Ішінде оның тұрған..
© Әбділда Тәжібаев
Жанымыз толы
Жанымыз толы жауынгер жалын жігерге,Көңіліміз ашық, тұмансыз күндей жап-жарық,Ойымыз дарқан толқыған Ертіс, ЕділдейТолқый бір аққан шың менен құзды..
© Әбділда Тәжібаев
Сезімдер
IҚыстың ұзақ түнінде борайды қар,Қалтыратып қайыңды қысады ызғар.Тымауратқан түрім бар - түшкіремін,Көктемнің көгін аңсап түс көремін.IIЕсігім кілт..
© Әбділда Тәжібаев
Осы бір қарт
Осы бір қарт ұнайды тіпті маған,Дүр секілді кәдімгі жұрт аңсаған.Тарта берер түрі бар тарланымның,Күні қашан жеткенше күрт қаусаған.Тозған қайың..
© Әбділда Тәжібаев
Тағы да «Қайратқа»
Мен бұрын «Қайратқа» ренжіп жазған өлеңімде«Қайрат қылмай сен жүрсің,«Қайратым» деп мен жүрмін.Жеңілумен сен..
© Әбділда Тәжібаев
Қарын тоқ...
Отырмын, қарап, күлемінАна бір жүрген мастарға:Біреуі түрген білегін,Еменді жұлып тастауға.Біреуі жепті таяқты,Барады сұрап бас сауға.Басады - ау..
© Әбділда Тәжібаев
Әбекең үйренген
Қашаннан үйренген сынаққа,Әр түрлі қиқымды сұраққа.Беремін жауабын кейде мен.Кетемін кейде ілмей құлаққа.Жүремін кейде мен жырақтаБолсын деп тыныштық..
© Әбділда Тәжібаев
Көмеміз музыкасыз
Сөз теріп ұйқас жаман, ырғақ қалап,Жүрміз ғой ақын деген атты арқалап.Шығарсақ өлең жинап көңілдіміз,Жырладық дей саламыз өмірді біз.Жинақтар жатыр..
© Әбділда Тәжібаев
Бір ақынға
Қағаз көп, сатылатын қалам да көп,Құптайтын ақын бол деп адам да көп.Мақтайтын мәз болғанша адал да көпДаттайтын мәз болғанша арам да көп.Бәрі бар..
© Әбділда Тәжібаев
Базына
Ашпын, аға, келем жеуге асыңды,Арнап соған қайрап келем тісімді.Араным да айдаһардай ашулы,Зәрін төгіп, жандырып тұр ішімді.Толсын қазан қазы менен..
© Әбділда Тәжібаев
Тағы да балама
Жат екен мыналар демесін,Тыңдашы әкеңнің кеңесін.Өз ақылың жететін түрі жоқ,Әкеңнің сарқытын жемесең.Өмірдің қағып бір шегесінҮйренші, түк білмес..
© Әбділда Тәжібаев
Жасыңда болмасаң ақылды
Жасыңда болмасаң ақылды,Сүймесең достарды, жақынды,Егделік жасына жеткендеҚайтара алмайсың қапыңды.Жасыңда болмасаң жүректі,Шыңдарға салмасаң..
© Әбділда Тәжібаев
Балам мен өзім туралы
Балам менің қайнап тұр самаурындай,Мен отырмын қасында сал аурудай.Ол ойлайды: молайған думан - тобын,Мен ойлаймын: азайған санаулымды.Ол ойлайды:..
© Әбділда Тәжібаев
Уақыт
Уақыт та судай ағады,Өтеді дайым сезілмей.Тек сағат қана соғадыШыдаған әрең төзімдей...Соғады тық-тық тынбастан,Отырмын бағып тұрмастан.Өзімен өзі..
© Әбділда Тәжібаев
Қайтер ем өзім
(әзіл орнына)...Кезінде тоқтап, кезегінде ішіп,Жігіттер біздің болса ғой пысық.Ұрынып онда ойларға мұндайОтырар ма едім күйіп бір пісіп.Доғара қалмай..
© Әбділда Тәжібаев
Мариям апайға
(М. Хакімжанованың 60 жылдығына оқылған)Жұттың сен қайғыны қанжылым - қаралы,Қайғы да өзіңді қасқырша талады.Қиянат тырнады жаныңды жаралы,Қасірет..
© Әбділда Тәжібаев