Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Дәужан Алматыда
Астана таңы бозарды,Ұйқыда көбі адамның.Жуылған қалмай тозаңыЛенинмен аттас алаңның.Қолымен күнді шығарып,Көтеру үшін аспанға,Өзгеден бұрын..
© Әбділда Тәжібаев
Дәужанның тұңғышы туғанда
Айы жетті Жамалдың,Күні жетті Жамалдың.Атын қойды той жасапЖаңа туған адамның.Қызылшақа кешегіКүн - күн сайын өседі.Таныр болды табжылтпайӘке менен..
© Әбділда Тәжібаев
Дәужан ойлары
− Біздің Жәмен пысық қой,Біздің Жәмен шебер - ау,Жамағаны жаңадай,Мұнысы да өнер - ау!Жуған кірі шатырдай.Аппақ бола қалады,Жым-жырт қана..
© Әбділда Тәжібаев
Дәужан үйленгенде
Ынтыққан жоқ тоқырай,Ғашық болып көрген жоқ,Ақындарша оп-оңайӨртенген жоқ, өлген жоқ.− Неғыламын құмартып,Есебі бір өтелер.Жетерлік қой менсіз..
© Әбділда Тәжібаев
Лениннен Дәужанға хат
Тез шақырып алдырғанКеше ғана қалаға –Дәужан шапшаң оралдыӨзі туған далаға.Келеді әне, келедіДәужан қайтып ауылға,Күткен достар көп еді,Кешкі..
© Әбділда Тәжібаев
Дәужаннан Ленинге хат
Жолдас Ленин екеумізТүйдей құрдас екенбіз.Өмір болса екеумізЖүзге бірдей жетерміз.Алыптығым - түйедей,Қаралығым - күйедей.Көтеремін ауырдыЕшкім..
© Әбділда Тәжібаев
Дәужан — Ленин құрдасы
Бұрын Дәужан жалшы екенБайдың малын бағатын.Аздап қана әнші екенЗарын әнмен шағатын.Боқтаса бай бір күні:− Үнсіз, тілсіз, тексіз! - депМақтайды..
© Әбділда Тәжібаев
Қысылғанда
Жан едім ойым теңіз, кеудем кемем,Көңілімнен күй ұшыра беретін ем.Көгінде туған елдің бұлт боп қайнап,Күркірей жыр төгуге төнетін ем.Сол кезде..
© Әбділда Тәжібаев
Шабыт
Кеудем бір жанартаудай күркіресеКөңілімнен ыстық жаңбыр сіркіресе,Қайнаған қара құйын бұлт боламын,Ойымда ойнайды ұйтқып от бораным.Жанымның сонда..
© Әбділда Тәжібаев
Арман
Терем деп жырдан жұлдызын,Үңіле берем тереңге.Созамын тынбай қолымды,Жатқандай жақын көрем де.Ала алмай бірақ асылын,Шаршайды жаным, денем..
© Әбділда Тәжібаев
Інілерге
Шалдарға күлімсіреп қарайсыңдар,Жатыр-ау жандарыңда талай сындар.Әдетпен әлпештесіп ағаларды,Жаманын жарамдыға балайсыңдар.Өлең боп алдарыңнан көп..
© Әбділда Тәжібаев
Ақынға айтылған екі тілек
IКешір, ақын, бұл көрмедік кім деме,Жынды ма өзі, бүйтіп қалай жүр деме.Сүйем деген айтып берші сөзімдіСүймей жүрген өзімді бір жеңгеме.Ол тұрғанда..
© Әбділда Тәжібаев
Әке жыры
IКөз тоқтатып бірінші ретҚарады да ұлым маған,Әнтек қана күлімсіреп,Созып қалды қолын маған.Бұл не деген ғажайып күн,Ең бақытты өзім ғана.Танып мені..
© Әбділда Тәжібаев
Сыр жырлары
IОсы менің Сырым не еткен бақытты!Тіпті босқа өткізбепті уақытты.Әбділдаға арта беріп қарттықты,Өзі жастық құндағында жатыпты.Сырым менің, Сырым..
© Әбділда Тәжібаев
Уақыт
Уақыт ұшып барады от қанатты,Жақындатып жырақтан болашақты.Кәрі ойлайды бүгінге берешекті,Жас ойлайды ертеңнен алашақты.Ойламаушы аларын, берерін..
© Әбділда Тәжібаев
Ұшып бара жатырмын
Қиялы емес қиналмайтын ақынныңҰшып бара, ұшып бара жатырмын.Қош деді де қошаметтеп қалды жерҚұшағында жиырмасыншы ғасырдың.Оздырып мен уақыттан от..
© Әбділда Тәжібаев
Қыз қайда?
ӘзілКелемін тынбай ізденіп,Ажарын бағып әр қыздыңӨтеді жазым, күз келіп,Қыста да қызсыз жалғызбын.Апырм - ау қайда, қыз қайда,Елес боп естен..
© Әбділда Тәжібаев
Сұрбойдақ сөзі
Қырау тұрып, мұз қатып қалың мұртқа,Шығып едім қыз таңдап қалыңдыққа.Маған жаққан қыздарға өзім жақпай,Күлкі болып оралдым тағы жұртқа.Жастық шақтың..
© Әбділда Тәжібаев
Темірші әні
Қазанда сарқ-сұрқ қайнайды темір,Жалаңаш қолмен көсейміз отты.Темірден қуат алады өмірҚорлайды жаулар қуаты жоқты.Қайырмасы:Айда, темірші, лаулат..
© Әбділда Тәжібаев
Почтальон жыры
Ұясынан шықты күн,Мен де шықтым үйімнен.Күн батқанша түспейді,Сұр қапшығым иіннен.Тапсырамын достарғаҚапшық толы хаттарды,Таратамын достарғаЫстық..
© Әбділда Тәжібаев
Жеңеше әні
Қайным, қайным, есіңде ме жеңешең?Жүдеуші едің құрт, майымды жемесең.Жақсы үмітті жоғалтқандай болушы ем,Күніне бір «жеңешетай»..
© Әбділда Тәжібаев
Көзілдірік туралы
Өміріме қырық деген кезең кіріп,Өтіп еді шашыма ақ тез ендіріп.Кеткен соның артынша ажуалапБетімді де әжіммен безендіріп.Мазағы ма, шіркіннің азабы..
© Әбділда Тәжібаев
Таяқ туралы
Елу міні таяп келді,Мейірімді екен, аяп келді.«Сүйкене ғой шаршасаң», - депСынбайтын бір таяқ берді.1955
© Әбділда Тәжібаев
Сарамен кеңес
Көрмеймісің өзіңмен құрдасТайырды, Жас жігіттей шарқ, ұрған.Сен секілді сапырмайды уайымды,Жалақтап тұр «ант ұрған».− Тайыр дейсің..
© Әбділда Тәжібаев
Ертеңіне
Бұзып кірген есігін біздің үйдіңКесір шалға көндім де басымды идім.Сол кесір шал өзімнің домбырамменБір сарынын тартып еді салқын күйдің.Ертеңіне..
© Әбділда Тәжібаев