Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қанатты жандар отаны
Көңіл де, көз де қызығыпАспаншыл болды жанымыз,Мың арман сүйреп, жүз үмітҰшқалы жүрміз бәріміз.Бәріміз бірдей қанаттыАдам боп шықтық ілезде.Артатын..
© Ғафу Қайырбеков
Жігіт ақын
(Сұлтанмахмұтқа)Жомарт қой біздің бұл халықТілеуін ақтан тілеген,Келеді бір-бір ұлды алыпЕңсесі көкті тіреген.Туғызар талай еркін ел,Жолаушы жолын..
© Ғафу Қайырбеков
Балқадиша
Қазақстан Магниткасының құрылысшысы Балқадиша ШалқаровағаБалқадиша, бал еркесі Нұраның,Сен әсемсің — сен де сұлу бір ағын.Сенің көзің жағар..
© Ғафу Қайырбеков
Жалын биі
Өзбек бишісі — Клара ЮсуповағаАлатауда киік болып зырладың,Аттап-аттап ақ ала бас шындарын,Есіккөлді көре салып қарғыдың,Ойламастан аңдап..
© Ғафу Қайырбеков
Домбыра
Әбділда ТәжібаевқаШабытты, шапшаң, мінездіСонау бір жігіт шағында,Шебер-ақ екен бұл өзіДомбыра баптап шабуға.Одан соң өнер жайынанАйтпайды солай..
© Ғафу Қайырбеков
Элегиялар
Ымырттағы, ту сырттағы бір шырақ,Көлбеңдейді көзге жылы ұшырап.Қанатың жоқ қағып қалып жететінҚамығасың кірпігіңді құр шылап.Жалынасың, «жаным..
© Ғафу Қайырбеков
Бір сәт
Тағы бір таң,Талай болды атқалы,Аспан дарқанКүн табағын тартқалы,Жаңа ғанаСыр сырласып, жұптасып,Екі ғашықЖолға келе жатқаны.Шықты жыланБір тасадан..
© Ғафу Қайырбеков
Көктем сәулелерінен
(ЭТЮДТЕР)* * *Жасыл бұтақЖапырағы бар сүйікті.Терек әкепТереземе іліпті.Ол баласынПәтер тауып түсіріп,Елегзімей,Енді көңілі тынғандай.Көктем..
© Ғафу Қайырбеков
Қыс
Сүйемін барлық жанымменДосыма қарай атқанды —Ып-ыстық алақанымменУыстап алып ақ қарды.Басылмай асау желігім,Жаңа бір рахат тапқандай.Сол қардай..
© Ғафу Қайырбеков
Барлық-Арасан
Жаныңа ем —Дәру қарасаң,Іздеп сенБаруға жарасаң —Жетісу бойыЫстық су —«Алма-Арасан»,«Қапал-Арасан»..
© Ғафу Қайырбеков
Үшарал
«Үшарал — жерім-ай,Сауықшыл сайран, елім-ай»Халық әніТасып кеп таудан түскен тек,Тасырда-тұсыр тасты айдап.Алакөлді аңсап үш..
© Ғафу Қайырбеков
Қара торғай
(Гүлсімге)Кеудеңе біткен тынысты,Үн етіп қана жасаған.Өңшең бір сыңғыр күмісті,Көмейді берген кім саған?Ән сені, әлде, әнді сенЖараттың ба екен..
© Ғафу Қайырбеков
Ешкіөлмес
Матайдың үш бұрышты тауы маңғаз,Босамас омырауы жауыннан жаз.Оң жақта оқшырайып Қоңтәжі тұрБәрінен озық шыққан бойына мәз.Жалғанда етпес өзі биікті..
© Ғафу Қайырбеков
Ақсу
Не деген сансыз дарияАғысы атан үркітер!Таулардың іші бәрі ұя,Шаңқылдап жүрген бүркіттер.Кездесті Ақсу көлденең,Толқыны зілді батпандай,Өңшең бір..
© Ғафу Қайырбеков
Айна тұма
Қалың бір көзден оңашаҚапталда бұғып сен жатсың.Айнаша десе айнаша,Сүйкімді ғана бұлақсың.«Сара» деп саған ат қойыпСақтаған екен ел..
© Ғафу Қайырбеков
Тау Қоңыр
Созылады екен тау ҚоңырСексен де тоқсан шақырым.Бауырында бұлақ бар не бірАғатын шапшаң, ақырын.Құт екен дерсің қойнауынҚаймағы, сүті неткен..
© Ғафу Қайырбеков
Алтын күрек
«Алтын күрек» — жел аты«Жүрек» таудан соғатын,Ырыс — дейді — қанатынДән сорғалап таматын.«Қызыл..
© Ғафу Қайырбеков
Жетісуды жағалап
Ағалар, ағаларОт ағасы — Алатау,Су ағасы — Іле,Жел ағасы — Сайқан,—Алдымызда міне —Ағалар, ағалар!Ғабит, Ғали —..
© Ғафу Қайырбеков
Еске түсіру
Келе жатыр шіркін шілде таңы атып,Бірте-бірте тіршілікті оятып,Үй алдында қайрап қойған шалғыныңЖүзін нұрға, ал қызылға боятып.Ішке сырттан ауа кіріп..
© Ғафу Қайырбеков
Қаракөз қыздар
Қаракөз қыздар, жан қыздар,Қаракөз қыздар — балдыздар.Көптігің көкте — жұлдыздар,Жар дегенде — жалғыздар!Жиналармысың мұншама,Жырға..
© Ғафу Қайырбеков
Әнші
(Баллада)Қарт әнші отыр тойда қырау қабақ,Кешегі кеудесіне мың ән қамап,Өткізіп көмейінің көпірінен,Шығарған шыңнан жонып шынардай-ақ.Секілді той..
© Ғафу Қайырбеков
Қойшы түні
Жазғы түн. Жұлдызы көп жыпырлаған...Күндізгі тұяқтар жоқ тыпырлаған.Сөреге жайып қойған құрттардай-ақ,Қой жатыр, түн аузынан тың-тыңдаған.Манағы..
© Ғафу Қайырбеков
Жершілмін
Я - мен жершілмін,Жеті түнде мекенінАйнымай тапқанАттың жершілдігі секілді.Қиырда жүрсе деАта-мекенінің әр шөбінЖаңылмай айтқанҚарттың жершілдігі..
© Ғафу Қайырбеков
Қуанамын
Ерекше маған мақтаныш,(Мақтанатын орын бар)Осынау ғажап аттаныс,Осынау ғажап қонулар.Даламда менің боп жатса,Мақтанбас бұған қай ақын!Туған жер..
© Ғафу Қайырбеков
Орақ
МамбетовкеҚайың да сапты қаракөкБолаттан соққан Орақ ед.Менің момын әкемніңБар қаруы сол-ақ ед.Шілденің күні туғанда-ақШалғындар балқып..
© Ғафу Қайырбеков