Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Екі мысал
1. ҚаптесерҚапшыққа сап үлбіреген мақтаны,Біреу үйінің ішіне әкеп, сақтады.Мекен еткен көптен үйдің іргесін,Бір қаптесер мынау істі көргесін,Сырлы..
© Ғафу Қайырбеков
Қазақстан
Өзгеріп құлазыған дала заңы,Уақыттың намазшамы, таң азаны,Мың отты жанарымен түнді күн ғыпҚарайды қырларыңнан қала ажары.Жасы көп адамыңның..
© Ғафу Қайырбеков
Қалпақ
Шеткі көше... Тротуар үстінде,Жалғыз маса жатыр қалпақ ішінде.Көшедегі кірлі таңба секілдіСол бір қалпақ жалт қараған кісіге.Әлде күндіз, әлде түнде..
© Ғафу Қайырбеков
Мен бақытты көрдім
(Ақындар күнінде)Бақыт жайлы сан аңызТыңдағаным бар еді.Айтып жүрген әр ауызОл жар еді, бала еді.Көрдім соның бәріненҮлкен бақыт мен енді.Көтерді ол..
© Ғафу Қайырбеков
Пікір
«Өлеңде пікір болмаса,Жыр емес ол, далбаса!»Деген сөзді мың айтып,Жазды сынды молайтып,Бастырды да баспаға,Ұқсап шықты басқаға!Пікірсіз..
© Ғафу Қайырбеков
Кітапханада
Кітапхана ішінде бір балғын қызСұрап тұрды жыр жинағын досымның.«Өлеңқұмар, япыр-ау, бұл, қай жұлдыз?!»Деген сөзін естіп қалдым..
© Ғафу Қайырбеков
Абайға
Жыр жазамын дегендеСөзден тыяр лас, бөтен.Жетімдік көрмей өлеңдеӘкесі болған жақсы екен!
© Ғафу Қайырбеков
Досыма
Есіңде ме бұдан он бес жыл бұрын,Құмда сезбей жаздағы өткір күн нұрын,Жалықпастан жалаңаяқ қуушы еңСүйрей қашқан асау тайдың шылбырын.Сүйкімді боп..
© Ғафу Қайырбеков
Сәбиге
Былдырлап тілің шыққалы,Атадың кенет атыңды.Қызықтап үйде жұрт бәрі,Тіледі қайта айтуды.Сен тұрдың жұртқа аң-таң қап,Кісідей бұрын көп таныс...
© Ғафу Қайырбеков
Бір дән
Тұрмын қолға алып менБиылғы егін бір дәнін,Қалдым содан танып менТуған дала дидарын.Дала тұрды бір дән бопУысымда мекендеп.Қалдым сонда бір таң..
© Ғафу Қайырбеков
Ақындар күнінде
Жүрегімнен тұңғыш ұшқан қарлығаш,Аспанымда әдемі ізің қалды, рас.Бір жыл болды, хабарың жоқ, қайдасың,Басты сені көкірегіне қай құрдас?Таба алмадым..
© Ғафу Қайырбеков
Шопан
Таң сәріден оянып,Көйлектің жеңін түрініп,Есімде өткен балалықҚой соңынан жүгіріп.Есімде жайлау Құлансаз,Есімде жасыл шұға жаз.Шағындау шоқша..
© Ғафу Қайырбеков
Этюдтер
Екі қойшы — делегатТұр ішінде гүл - бақтың.Бірі жігіт, бірі қарт,Шуын тыңдап бұлақтың.«Ішкен жанда құмар көп,Көкірекке нұр сіңіп!Алматының суы - ай!»..
© Ғафу Қайырбеков
Ана тілі
Мейлі шарлап теңіз өттім, тау бастым,Мейлі көктің, ақ бұлтына жармастым,Сонда дағы сен қалмассың көкейден,Сонда дағы сені ұмыта алмаспын.Бар..
© Ғафу Қайырбеков
Ұстазға
Профессор - жазушыҚажығали ЖұмалиевкеМен — шәкірт оған сәби күндерімнен,Ол — ұстаз сырласатын кіл менімен.Мыңдаған қара бала біледі..
© Ғафу Қайырбеков
Туған жер
Балалық, жастық шағымдыАлып өттім далаңмен.Бөледің жырға жанымды,Борыштымын саған мен!Аяулым сенсің жер, көкте,Айтпасаң екен арманым:«Сол..
© Ғафу Қайырбеков
Жарқырап, айналайын, жатыр Волга
Кейде тау, кейде орман, тақыр жонға,Жағалай үлестіріп тарту - олжа.Базарлы анадай бір жомарт көңілЖарқырап, айналайын, жатыр Волга.Жығыла қарадым мен..
© Ғафу Қайырбеков
Волокалам тас жолы
28 ПанфиловшыларғаЖол іздедім алуан жолдын, ішінен,Неге іздедім, өзім ғана түсінем.Аппақ шашын күздің желі желпіген,Жөн сұрадым жалғыз ғана..
© Ғафу Қайырбеков
Тірі гүлдер
Қабірінде біз тұрмызҚасиетті Зояның.Қалай әсем қыршын қызЖазған өмірбаянын!Бүлдіршіндей кескінінМәрмәр тастан құйыпты.Батар күндей кешқұрымЖанған..
© Ғафу Қайырбеков
Маяковскийдің үйінде
Осынау бір көне үйгеӨлеңімді көтеріп,Ақыл алып, мен ылғиЖүрген жандай көп келіп.Кіре бердім еркіндеп,Ниетім жоқ жасқанбақ,Еңсемізді біртіндепБиіктегі..
© Ғафу Қайырбеков
Тас қоршауда көкорай
Қоршай салған сұрғылт тас,Ортасында діңгегі.Тарих әсте ұмытпасҚалған бұл да бір белгі.Көне ғасыр, жылдардаЖаза орны — бұл баяғыЕл басында..
© Ғафу Қайырбеков
Дүниенің төбесі
Кеудеме толды жұмбақ күш,Түсті де салмақ сезімге.Төсіне көктің болат құсШаншыла шыққан кезінде.Бет алдым — сенсің, Москвам,Келемін аспан..
© Ғафу Қайырбеков
Алатау аясында
1Екен-ау жер әсемі Медеу, Медет!Шыққанда шоқтығына күн дөңгелеп,Оятып тауды таңғы ұйқысынан,Бауырынан күй еседі бір керемет.Ақша қар — таудың..
© Ғафу Қайырбеков
Торғай
Жас шағым өтті жабықпай,Жағанда сан жыл асыр сап.Астыңда жүздім балықтай,Бетімді толқын жасырса - ақ.Шілдеде қандай момақан,Толқының майда..
© Ғафу Қайырбеков
Домбыра
Тартсам сені кей күнде,Боламын рақат тапқандай.Қосылып сенің шегіңеЖүрегім тәтті үн қатқандай.Көңілдің шексіз аспаныБолады бір жарқ еткендей!Ақынның..
© Ғафу Қайырбеков