Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Менің елім
Көкірегімнің үміті мен тілегіКүй боп түлеп, күн боп шығып күледі.Күн астында көк төбелер түледі —Менің елім, менің елім — гүл..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тау баурайында
Жасыл-жасыл жағалай жал,Жағалай жал, саған айтам!Жылан қабық шұбар шыңдар,Сендер де тас шығарсыңдар?Содан да даңқ-атақ үшінқұр шіреніп..
© Жұмекен Нәжімеденов
Қара шаңырақ
Жасырып қайтем жарамды,Асырып қайтем бағамды.Ауылдан ұзап көрмегенКөшіріп алдым анамды.Ауылым қалды аңырап,Айдыным қалды жамырап.Қонысым болған қырық..
© Әлібек Шегебай
Ләңгі
Күзгі талдай төгілген жапырағы,Көңіл құсым ойларға батырады.Қиялымды қытықтап анда-санда,Балалығым қол бұлғап шақырады.Сығаласа санаңнан сағым..
© Әлібек Шегебай
Көкпар
Көңілің мен кеңейтіп керегеңді,Көкпар шіркін қоздырар делебеңді.Ұрпағына қалдырған ұлы өнердіБабаларым не деген көреген-ді!Таңбалаумен тарихын тасқа..
© Әлібек Шегебай
Тасаттық
Діңгегің де, тілің менен ділің де,Барлығы да оралады түбінде.Құндылықтың құнары бар өйткеніҚазағымның дәстүрі мен дінінде.Кейде бізге секілденіп бәрі..
© Әлібек Шегебай
Таба нан
Дүние түгел балқитын,Шұғыла шашып таңынан.Сағыныш исі аңқитынАнамның таба нанынан.Шаттық та жиі қонатын –Сөнбейді мәңгі санадан.Керемет дәмді..
© Әлібек Шегебай
Бесік
Терең оймен тербетіп қаламымды,Жылуына бөлейтін жанарымды.Сыны кетпей әлі де сақтаулы тұрМенің жатқан бесігім бала күнгі.Сақтаулы тұр әлі де ақ..
© Әлібек Шегебай
Адыраспан
«Ассалаумағалейкүм, адыраспан,Сені бізге жіберді Омар-Оспан».Осылай деп бұл қазақ,Сәлем беріп,Өсімдіктің өзімен амандасқан.Қозғай алмас..
© Әлібек Шегебай
«Келін» хикаясы
Желбіретер жел сөздің жалауын да,Жандыратын қалжыңның қалауын да.Көңілдер мен пейілдер өз алдына,Айтып жүрер қызықтың бәрі ауылда.Бой тасалар болған..
© Әлібек Шегебай
Оралу
Азынап астыменен тұнық көктің,Бұлттарын бесін ауа қуып жеттім.Бұл менің ауылым ғой,Ауылымнан,Мен неге соңғы кезде суып кеттім?!Сағыныш сырқатына..
© Әлібек Шегебай
Дәуір дерті
Дабыра мен дақпыртқа құмар ек тым,Қауқылдаған кешегі құлады екпін.Тынышталып бір сәтке,Тыңдайықшы,Не дегісі келіп тұр мына дерттің?!Отырмыз ғой..
© Әлібек Шегебай
Менің университетім
Қаламның алған төрінен жайлы жарасым,Ұстаздары да жүрегі жомарт,жаны асыл.АӘИУ атты универімді көргенде-Жаныңа қуат,бойыңа медет табасың!Жатаханамыз..
Туған жер — алтын бесік
Атқан таң, арайлы күн, аманбысың?Самғайды сахарадан саған құсым.Қымыздай тәтті тірлік, көрмек тірлік,Сүйем мен сені осынау далам үшін.Боз дала, бозша..
© Ғафу Қайырбеков
Туған жерге арнап
Туған жер — алтын бесік, асыл анам,Ауаңмен, ақ сүтіңмен асыраған,Мен - дағы ұлың едім өзің тектес,Алысқа несібесі шашыраған.Қырық жыл жер..
© Ғафу Қайырбеков
Ялтадағы бір шынар
А. П. ЧеховқаЯлтада бар бір шынар,Серік еткен тау, күнді.Көңіл көкке құлшынарКөргенде сол зәулімді.Сом денесі созылып,Бұтағының өзі нықБұлтқа барып..
© Ғафу Қайырбеков
Кипарис
Ертеде ескі грек заманында,Көктегі кеп құдайдың аманында,Болыпты патшаның бір жалғыз ұлыОт байлап, аң ататын садағына.Жез тұяқ жер баспаған қыр..
© Ғафу Қайырбеков
Ғажайып бақ
(Қырымдағы ботаника бағы)Осында бәрі жиылғанӘлемдегі ағаш әулеті.Әкелген не бір қиырданАнамыз жердің дәулеті.Өрнегін оның оюлап,Қайталап шықпас еш..
© Ғафу Қайырбеков
Қарлығаш ұясы
Осылай деп атағанШың үстінде тұр сарай.Сонда нұрын сақтағанТаңнан тұңғыш туса арай.Оның жиһаз, жасауыАқ жібегі аспанның.Табиғаттың асауы —Сөзін..
© Ғафу Қайырбеков
Шатыртау
Шатыртау, көрінесің көзге қандай!Көп уақыт кірпігімді қозғай алмай,Қарадым аңтарылып, сәл шегініп,Алдымнан бір биік от маздағандай.Шынында сен бір..
© Ғафу Қайырбеков
Теңіздегі кеш
Қара торғын түн еді,Біз кемеге мінгенде.Жар шашының жібегіМөлдір еді түннен де.Палубада көп адам,Палубада екеуміз.Ұзай бердік жағадан,Тербей берді..
© Ғафу Қайырбеков
Қара теңіз
Асылған асау теңіз шыңға басы,Жағаңа келді міне қыр баласы.Басынды тасты сүзген бір көтеріп,Қаракөк жанарыңмен бір қарашы!Не деген байтақ едің, алып..
© Ғафу Қайырбеков
Табрида тамашалары
ҚЫРЫМҚырмызы Қырым, тау Қырым,Қызығың неткен көп еді.Жұпарға толы бауырын,Қай жомарт күнде себеді?!Табиғат ана қойнында,Ерекше туған қай қызсың?!Неге..
© Ғафу Қайырбеков
Жылдар жүздескенде
I. ШолуТүн болды міне, қара аспанЖұлдызын жақты төбеден,Төңірек аппақ, қар басқанЖаздағы шырша, көк емен,Басына киіп ақ бөрік,Боз шапаны..
© Ғафу Қайырбеков
Шахта астында
(Өлең - очерк)№37 шахтаның ұжымына арнаймын.Автор1— Көрмедік оның бос күнін,Жүз келіп мұнда, жүз кетпек.Десе де шахта бастығынЖолықтық, бүгін..
© Ғафу Қайырбеков