meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ұшқыр болсаң, қара бұлт..
Ұшқыр болсаң, қара бұлт,Шың қабағын баспас ең!Көк төсінде жаралыпҚалай қондың тасқа сен?Қайсар десе сенем бе,Ұялмайсың жылаудан.Ірмелесің..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Шіркін сөз-ай, құдіретті ең сен неткен...
Шіркін сөз-ай, құдіретті ең сен неткен!Мықтысың сен болаттан,Осалсың сен шөлмектен.Сөздің қасиетін солСөз еткен тек мен деп пе ең!...Албырт жандар..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Шығыс жақтан келсе-дағы таң күліп...
Шығыс жақтан келсе-дағы таң күліп,Шығыс жақта сұрапыл бір шайқас бар:Ұрды шапақ қара бұлтты қан қылып,Қызыл гауһар сықылданды жай тастар.Аспан, суға..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Шомылып мөлдір өзенге...
Шомылып мөлдір өзенге,Сергіп те қап ем оянып,Жауапты бір кезеңге,Келіп те қаппын таянып.Ғажайып қырлар гүлденген,Қызылды-жасыл боялып.Бояуы кеппеген..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Түйсігі бар тастың да...
Түйсігі бар тастың да,Тас та кейде жұлқынар...Мына қабақ астындаКөшкен елдің жұрты бар.Анау емен түбіндеҚурап, ұшып, үгілгенЖапырақ бар бүгінде..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Туған жер
Сенде өткен әрбір күнім сайран маған,Сайран керек асауға байланбаған.Суырсаң қынабыңнан қылышыңмын,Балтаңмын тот баспаған, қайралмаған.Өзіңнен өзге..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Қандай міндет артар едің, жаңа күн...
Қандай міндет артар едің, жаңа күн,Көктемеде бүр жарсам мен ашылып.Бір ғажайып бәйтерек боп талабым,Бұтағыңа ұя салар жас үміт.Жолаушы едім, үмітімді..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Теңіз
Теңіз, міне. Теңіз менің не теңім,Теңім менің – табынумен өтемін!Толқын тулап жағаны асты, жарды асты,Мөлт-мөлт етіп көбік-көздер..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Тағы да, тағы да бір жыр бастайын
Тағы да, тағы да бір жыр бастайын,Тыңдады, құрдас терек, сырлас қайың:Өлең бар әр бұтақта жүз жапырақ,Өмір бар жүз драма бір бас сайын.Пердесін ашады..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Сәуір туды, бұлттар аппақ, су аппақ...
Сәуір туды, бұлттар аппақ, су аппақ,Шұлғиды алқап әлдекімді қуаттап.Жайрап жатты осынау ұлы дүниеКіп-кішкентай күн көзіне шуақтап.Жолдың түгел..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Сол үйде
Сенде менің үмітім бар бір мысқал,Талабым бар өрден-өрге тырмысқан.Ес білмеген, естілмеген күй де көп,Нота-сызықтарға қонған үймелеп.Танымалдар..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Сол бір кеш тілге келгенде...
...Сол бір кеш тілге келгендеСертіңді сезгем мен сенің.Кемесі – сенім кеудемде,Көтерші, бақыт желкенін!Ондағы шөптер қурадыСан жылдың аштық..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Сенің шашың түн десем
Сенің шашың түн десем,Адасумен өтем ғой.Күліп тұрған күн десем –Сенің күлкің екен ғой,Сыңсып кетсе ну орманСенің лебің екен ғой.Шөлдеп..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Самал, самал, сері самал, сал самал...
Самал, самал, сері самал, сал самал,Самал жұтып, сана жұтып тамсанам.Бұл өмірде қайғылы екен қанша адам,Бұл өмірде бақытты екен қанша адам!Соның бірі..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Салқындап саясында самал-көлдің...
Салқындап саясында самал-көлдің,Бұла өскен баяғыдан балаң менмін.Сіміре саумалыңды, бұл жолы да,Сабылып, сағымды өлке, саған келдім.Тағы да..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Осы ма қарашаның айы деген
Осы ма қарашаның айы деген,Не болды, күлмегендей қайың, емен,Су кетіп мойынынан қайың, емен,Үстінде тамшы аунайды жапырақтыңТау мен бұлт көк жүзінде..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Ой салған із де не түрлі
Ой салған із де не түрліӨрістің шары секілді,Сондай бір жолға түсіп ем –Жан-жаққа қашып құтылды.Телміріп алыс қараймын,Шегіне көзім жетпеді..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Менің көршім
Мен ғашықпын, маған ғашық емес ол,Білмейді әлде жек көріп те, сүйіп те?Мен сияқты бойы аласа демесең,Ойы, сірә, менен көрі биікте.Мәз болсам да..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Әжеме
Байғұс әжем, бір жыл болды, бір жол болды – көрмедім,Көрмедім мен бурыл шашты кәрі қолдың өргенін.Көрмедім мен сиыр айдап, отқа тезек..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Көк балауса егілер...
Көк балауса егілер,Көгерер-ау тал, шынар.Тал, шынардан төгілерМоншақ-моншақ тамшылар.Сол моншақтай мөлдіреп,Сол тамшыдай дір қағыпМен қараймын..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Кісі бола қалғаным жоқ мен демде...
Кісі бола қалғаным жоқ мен демде,Өз ойымнан өзім талай айныдым.Шын айтсаң да сын айтуға келгендеКерек екен парасаттың байлығы.Кей сәттері қамалып кеп..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жартас
Баяғы мүсін бір қалып,Тапжылмайсың орныңнан.Кектендің кімге сұрланып,Кім екен сені қор қылған.Түнердің мұнша сен неге?Аспан тұр ғой мөлдіреп.Әлде..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жарастық-ау анық біз...
Жарастық-ау анық бізБір буылған гүлге ұсап.Ұйқас бола қалыппызЕгіз ұйқас жырға ұсап.Мен қараймын елжіреп,Сенің көзің керемет.Екеумізде бір жүрек,Екі..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жалқы досым, келсе мені шын ұққың...
Жалқы досым, келсе мені шын ұққың:Менің дағы көп мінім бар, жаным бар.Көкірегімнен көре қалсаң бір ұшқынҮрлеңдер де маздатыңдар, жағыңдар.Бұл..
©  Жұмекен Нәжімеденов
Жалындап барды да батты күн...
Жалындап барды да батты күн,Оның да уақыты болып қап.Жүйрік жел баса алмай аптығынБұтаға сүйенді солықтап.Жапырақ дір етіп басылды,Қалың қау қалды..
©  Жұмекен Нәжімеденов