Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қайдасың қайғы, үміт
Қайдасың қайғы, үміт,сенсіз де күн бар,жел – еседі.Тек қарттар кешегіжаңбырсыз бұлт жоқ деседі,қайғысыз үміт жоқ деседі.Қайдасың қайғы..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тамшы терді сығып алып денеден
Тамшы терді сығып алып денеден,жұлдыз қылып жағайыншы деген ем...Оу, көк аспан тесіліпті-ау тегенең,Тегенеңде құюлы екен көп өлең.Алыс жақтан албырт..
© Жұмекен Нәжімеденов
Сан-сан айлар өткен сайын, сан айлар
Сан-сан айлар өткен сайын, сан айлар,ағарады сақалдар мен самайлар.Адам шіркін қартаюды санайды ар,айлар, айлар, барады өтіп сан айлар.Қартсың десе..
© Жұмекен Нәжімеденов
Сенің, туған жер, деміңді бір алған
Сенің, туған жер, деміңді бір алғансеземін мен таңғы самал, мұнардан.Бір басылып, бір шыққандай, көкірегіңшоқалдар мен төбелерден құралған.Алатаудан..
© Жұмекен Нәжімеденов
О! Мөлдір аспан, мөлдір аспан
О! Мөлдір аспан, мөлдір аспан!сен егерде көзі болсаң адамның.үйренер ең ұшқын аулап, сыр бағып.Қабат-қабат тұнар болса саған мұң,Ашылар ең бір..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тас қабырға бара жатыр шегініп
Тас қабырға бара жатыр шегініп,Балуан қолдар бұрғылады, құлатты.Тас қабырға бара жатыр шегініпЖолаушының көкжиегі сияқты.Комбайндар қабырғаға..
© Жұмекен Нәжімеденов
Таңертеңгі смена
Ұйқы жаншып қажып қалған дененіКеледі алып тіршіліктің өлеңі.Келеді әне, қайсарлығы шахтердің,Әзілі мен анекдоты келеді.Қандай ғажап күлгені оның..
© Жұмекен Нәжімеденов
Шахтер аспаны
Шахташының аспаны да қап-қара,жұлдыздары жарығырақ жанады.Жыртылсын бір қоп-қою шаң – жабағы,көтер, достым, жұлдызыңды жоғары!Қабырғада..
© Жұмекен Нәжімеденов
Лава
...Лава аузында қарауытты шаң-дағы;Әр көлеңке қозғалады ұрлана.Қараңғыға түсті шаңның салмағы,Шаң дариясын ұрттап-төгіп тұр Лава.Дәл осылай..
© Жұмекен Нәжімеденов
Шахта туралы есте қалғандардан
Еске алып ем:Қарағанды бір қараған секілдікүйе басқан кірпіктерін сәл ашып.Содан кейін… менің қоңыр бетімдіСүйді желі күн нұрымен таласып.Әр..
© Жұмекен Нәжімеденов
Ей, бауырым, өзім жәйлі, мен жәйлі
Ей, бауырым, өзім жәйлі, мен жәйліТағы да бір жыр жазбасам болмайды.Өзімшілдік дейсің бе әлде ондайды?Жоқ, ағайын, мұның миға қонбайды…Біраз..
© Жұмекен Нәжімеденов
Эпиграммалар
1Қызық, қызық қарап тұрсақ «қасіреті» мұның да,тұңғыш шыққан гүл секілді махаббаттың тыңында.«Ақсары қыз», «Қара..
© Жұмекен Нәжімеденов
О, табиғат, мені о баста
О, табиғат, мені о баста жаратарда кісі ғыпАлып па едің ең әуелі мына жәйді түсініп:Бұдан бұрынғы адамдарға ұқсамай ма бұл өзі,Ұқсамай ма күлгендегі..
© Жұмекен Нәжімеденов
Көршіміз бен «қабаған ит»
(Мысқыл)Иә, бұл төбет қой, көк төбет,Мойнына көп салды шынжыр дақ.Көрген жоқ өмірге ол өкпелеп,Шынжыры тұрсын тек сыңғырлап!Шынжыр ғой, о сорлы..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тауға қарай келемін, тауға қарай (1 басылым)
Тауға қарай келемін, тауға қарай,Дария-самал алдымнан аңқып ақты.Тауға қарай беремін, тауға қарай,Күндерім де алдағы тау сияқты.Алқынады қос өкпем..
© Жұмекен Нәжімеденов
Қайда ғана, қайда ғана, қарама
Қайда ғана, қайда ғана, қарама,Ұшып жатыр жапырақтар сарала.Ойнайды олар туған жердің жүзінде,Ей, табиғат, күзің бе бұл, күзің бе?Бұлт төмендеп.....
© Жұмекен Нәжімеденов
Қане, достар, қимылдалық күн қызбай
Қане, достар, қимылдалық күн қызбай –Тер шығады – жел соғады бір мұздай.Мынау алқап өзінше бір аспан ғой,Шөмелелер – жұлдыздай.Әр..
© Жұмекен Нәжімеденов
Айырлар
Батылдау сал айырыңды, сал былай:Копаң етіп көтерілсін шөмеле.Көлеңкеңнен қимылыңды аңдымайБер еркіңді мынау шымыр денеге!!Пай-пай-пай-пай! Білек..
© Жұмекен Нәжімеденов
Күн шыжып тұр… бұлт келеді жөңкіліп
Күн шыжып тұр… бұлт келеді жөңкіліп,Бір салқындық болғай деймін мен тұрып.Бүкіл алап шыр еткендей боладыТиіп кетсе ботинкаңның табаны.Күн..
© Жұмекен Нәжімеденов
Күн батарда
...Көгіс тартып тұр безеріп қыр үсті,Қоя аурудан айықпаған баладай.Кәрі шыңдар бір-біріне суысты,Суық сәуле кезіп жүрді жағалай.Тау әжімі терең..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тау төсі ақ көбік, ақ айран
Тау төсі ақ көбік, ақ айран –Қара бұлт жалайды жата қап.Аспанда жүзеді ол дақ болып қарайған,Сол үшін бұлт деген атақ ап.Кәрлі бұлт түнеріп..
© Жұмекен Нәжімеденов
Алатау ақ кеуде, ай-құлып
Алатау ақ кеуде, ай-құлып,Ақырын еседі түн лебі.Аспанмен бірге ол қайғырып,Аспанмен бірге ол күледі.Тасиды ол, бұлттарды тасиды,Арқалап түндерден..
© Жұмекен Нәжімеденов
Көкпеңбек, жер де көк, көк те көк
Көкпеңбек, жер де көк, көк те көк,Көңілдің шыңынан қарғыды үн.Табиғат анаға өкпе жоқ:Бір түске бояпты барлығын.Айнала жап-жасыл – жас..
© Жұмекен Нәжімеденов
Тау толқындары
Өзенін өргізіп тау алса ғана,Қарайды қарауытып сан салаға.Қайтеді ей, мына толқын, құла толқынЖартастың төсін сорып тамсана ма?Шұбырып шұбар ала су..
© Жұмекен Нәжімеденов
Күншығыс қызыл туын көкке байлап
Күншығыс қызыл туын көкке байлап,Дір етіп нұрға балқып тоқтады аймақ.Мойыны ұзарыпты қарт шыңдардың,Мұнартып күншығысқа көп қарайлап.Керуен-тау..
© Жұмекен Нәжімеденов