meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жираф пен Піл
— Ұзын менің бойым да,Ұзын менің мойным да!—Деді Жираф бір Пілге,—Әлі өсу бар ойымда.— Өсіп, досым, бір айда,Маған десең, жет..
©  Қадыр Мырза Әли
Калошым алды өшін
Күнде де,Түнде деСырғанай,СырғанайБердім де,Көрдің бе,КалоштыңМөрі өшті,АқырыПақырымТөзімдіӨзімдіҚұлатыпЖылатып,КалошымАлды өшін.
©  Қадыр Мырза Әли
Түлкі мен Маймыл
Баяулатып,ЖаяулатыпЖел есті.Бау-бақшада жапырақтар гулесті.Жүзім алып келе жатқан МаймылғаЖолда Түлкі кездесті де тілдесті.— Піспепті ғой, мұны..
©  Қадыр Мырза Әли
Калош пен Ботинка
Көшедегі қою сазды, балшықтыӨте алмайсың секіріп те, аттап та.Калош кешіп лайсаңды, шалшықты,Ботинканы тигізбеді батпаққа.Ботинка айтты үйге жетіп..
©  Қадыр Мырза Әли
Бұлбұл және оның иесі
Ту қадап төсінеҚызарды күншығыс.Айтты арыз иесінеТордағы әнші құс:— Отырмын былтырданБосатсаң болмай ма?— Босатсам, антұрған,Мысық жеп..
©  Қадыр Мырза Әли
Бас пен Тарақ
— Біз тұрғанда, о, бауырым, туысқан,Басқаменен кезің бар ма сиысқан?!—Деді Тарақ бурыл Басқа менменсіп,—Менсіз сенің күнің құрсын..
©  Қадыр Мырза Әли
Доңыз бен Сабын
— Белгілі бір тәртіпке бағын, әке!Тазалыққа басыңды ій,Табын, әке!—Деп МысықбайДоңызбай көршісінеСыйға тартты қаладан сабын әкеп.Қоя..
©  Қадыр Мырза Әли
Бұлт пен Қаңбақ
Күзгі дала көріксіз,Құйын соғып есірді.Қаңбақтарды еріксізҚуалады, көшірді.Бірі жолда шалқайып,Боз аспанға қарады:Қанаттарын кең, жайып,Бұлттар көшіп..
©  Қадыр Мырза Әли
Түлкінің «сыны»
Бір ой келіп Түлкіге,Кітап алды қолына.Қалғып-мүлгіп ілкіде,Қарады әрбір жолына.Деп оқыды: «Кепке анық,Түлкі — айлакер, Түлкі —..
©  Қадыр Мырза Әли
Аңқау аңшы
Көрді аңшы,Көрді аңшыКенеттенОтырған қоянды.Жүрді аңшы,Жүрді аңшы,ЕппененТаянды, таянды.Ақ қоян,Сақ қоянӘуеліАңшыны сезбеді.Ал аңшы,Ал..
©  Қадыр Мырза Әли
Күз
Жайып салып алдыңа қалағанды,Жемісті күз кезінде келе қалды.Жоқ еместің бәрі бар қоржынында,Жаратпайды бірақ ол тонағанды.Күтіп жүр ек біз оны әуел..
©  Қадыр Мырза Әли
Жаңбырдан соң
Жалт-жұлт етіп, сарт-сұрт етіп жалт ойнап,Жаздай жаңбыр жаумап еді — жұрт айғақ.Бимаза жел аспан астын аралап,Бір мезгілде алып келді бұлт..
©  Қадыр Мырза Әли
Досым екеуміз
Шекіссек те екеуміз,Үйге жылап қайтпаймыз.Сөзімізге бекембіз,Апамызға айтпаймыз.Естімесе өздері,Айтып қанша қажеті?Біліп қойса, біздердіОйнатпайды..
©  Қадыр Мырза Әли
Асығыста
Қыртыс-қыртыс ұйпалақКиіп алдым жейдемді.Омырауын сипалап,Таба алмадым түймемді.Бірін таппай түйменіңБосқа күйіп-пісіппін.Асығыста жейдемніңТеріс..
©  Қадыр Мырза Әли
Бөпем
Бөпеме ызам келеді,Бір жыласа, көнбейді.Тек мамасын емеді,Тамақ берсем, жемейді.Мен алтыға толғалыБәрін жақсы дей берем.Тамақ болса болғаны,Тәттіні..
©  Қадыр Мырза Әли
Апам неге жылады?
Көзім түсті апамныңКөзіндегі жасына.«Белгісі ме қапаның?» –Деп келдім мен қасына.Сұрамақпын, білмекпін,Жанына не..
©  Қадыр Мырза Әли
Қайсысы қайда барады?
– Қасқыр, қайда барасың?– Қой қырғалы барамын.– Қарсақ, қайда барасың?– Қаңғырғалы барамын.– Түлкі, қайда..
©  Қадыр Мырза Әли
Түйеқұс
Қиын оны көлік деу,Қом артып, жүк тиемес.Түйеге жүр еліктеп,Бірақ та ол түйе емес.Болса дағы санатта,Құстың ісін істемес.Бар құйрық та, қанат..
©  Қадыр Мырза Әли
Әупілдек
Ауыр жүкті батпандайАрқалап бір жатқандай,Әуп! Әуп!— дейтін кешқұрымӘупілдектің ешбірінКөрмегенмін мен бір де,Болса да бұл өңірде.Дауысымен..
©  Қадыр Мырза Әли
Әже туралы ән
Асыл әжем, ғасыр әжем аңсаған,Сағынышым - сары ормандай самсаған.Әке болып жүргенімді ұмытып,Әлі күнге еркелеймін мен саған.Құлындаймын асыр салған..
©  Қадыр Мырза Әли
Көктем
Қарайып жарқабақтар күн ыстаған,Қырдан қар төмен қарай жылыстаған.Тосады жалпақ дала күнге жонын,Денесін жазайын деп құрыстаған.Ала бұлт аспанның бір..
©  Қадыр Мырза Әли
Домбыра мен бесік
Баба қазақ кебістіТас қапасқа өшікті.Іздеймін деп кеңістік,Кентін тастап көшіпті.Батыр қазақ қылыштыБелін қашан шешіпті?!Іздеймін деп тыныштық,Түзін..
©  Қадыр Мырза Әли
Ана тілің – арың бұл
Ана тілің біліп қой,Еркіндігің, теңдігің.Ана тілің біліп қой,Мақтанышың, елдігің.Ана тілің – арың бұл,Ұятың боп тұр бетте.Өзге тілдің бәрін..
©  Қадыр Мырза Әли
Батпақ
Батпақ емес жай ғанаБұл араның батпағы,Жүре алмайды тайғанап,Адам түгіл, ат-тағы!Айналған ба желінгеАспан мына, расында?!Желім деген желім беБұл..
©  Қадыр Мырза Әли
Қаладағы қартайған ат
Баяғыдан, әрине, бағасы кем,Байланысы жоқ енді даласыменБір кездегі белгілі атБара жатырТық-тық шертіп асфальтты тағасымен.О жылдары әйгілі керім..
©  Қадыр Мырза Әли