Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Өнердегі бала дарын
Өнердегі бала дарын,Жас дарынІлтифатпен иді маған бастарын.Асыл жырдың құпиясын ақтарып,Адамдардың айналдырдым астарын.Жігіт болып, рас, кейде..
© Қадыр Мырза Әли
Қиянатқа
Қиянатқа —Көре тұра —Кім шыдар!Біреу тістер,Біреу сені шымшылар.Өлеңіңе құдай берер бағаданБірер баға кем қояды сыншылар.Жүйрікке жат ең..
© Қадыр Мырза Әли
Тұрған кезде далам аман
Тұрған кезде далам аман,Ел аман,Әділдік пен ақиқатты тонаман.Кейбіреулер сенен асқан ақын жоқДеді маған,Сенген жоқпын мен оған.Өлең жазбан іші..
© Қадыр Мырза Әли
Сезімнің жапырақтай семді гүлі
Сезімнің жапырақтай семді гүлі.Қай жерге қоямын деп енді мұны,Көп сырға,Көп жырларға куә болғанКөп қағаз өртедім мен сенбі күні.АдамдайҚағаздың да..
© Қадыр Мырза Әли
Оңашада әлдилеп ойдың гүлін
Оңашада әлдилеп ойдың гүлін,Тыныштыққа армансыз тойдым бүгін:Үзіліссіз сөйлейтін радио,Оның өзін өшіріп қойдым, күнім!Сәтті кездер сары үрпек балапан..
© Қадыр Мырза Әли
Көңіл үшін, шіркін-ай, қажет еді
Көңіл үшін, шіркін-ай, қажет еді,Көп болмайды бірақ та,Жаз өтеді.Кім шығады бұл түннен,Кім шықпайды?Кім жетпейді ертеңге,Кім жетеді?Өзгені де өзіңдей..
© Қадыр Мырза Әли
Жарқыншақ түспеу үшін жыр бетіне
Жарқыншақ түспеу үшін жыр бетіне,Жарындай арыңменен бірге түне.Шыдаудың өзі де ерлік, айналайын,Халықтың сыйы менен құрметіне!Жастың да келіп қалды..
© Қадыр Мырза Әли
Жантая құлар болсаң қыз демінен
Жантая құлар болсаң қыз демінен,Жаяды жасыл көктем түзге кілем...Бейкүнә ғұмырнәмәм тұрады ылғиБітпейтін жұмыстардың тізбегінен.Жастық деп,Жігіттік..
© Қадыр Мырза Әли
Әрине, балаң басқа
Әрине, балаң басқа,Жарың басқа.Бөледі көңіліңді қарындас та.Шаруасы тіршіліктің біткен емес,Бір кезек дем ал дейсің бәрін тастап.Не табам шынында..
© Қадыр Мырза Әли
Не боларын кім біледі түбінде
Не боларын кім біледі түбінде,Әлдеқайда жеңілдеді жүгің де!Қол еңбегін жұмысшы мен шаруаныңТехника тартып алды бүгінде.Сенесің бе,Сенбейсің бе..
© Қадыр Мырза Әли
Қонбайды екен Бақыт атты құс тегін
Қонбайды екен Бақыт атты құс тегін.Жастық құрған жібек торға түспедім.Мен бір сағат кем ойнадым басқадан,Мен бір сағат артық жұмыс істедім.Жөні басқа..
© Қадыр Мырза Әли
Бірте-бірте салбырап мұң масағы
Бірте-бірте салбырап мұң масағы,Әзірейіл сайтанмен ымдасады.Гүл бақшаның орынын алабота,Көне қала орынын құм басады.Түйілмесін!Түйілсе жыл..
© Қадыр Мырза Әли
Тәжім ету
Тәжім ету,Бас ию тілімізгеКемістік пе, апыр-ау, мініміз бе?!Сәрідегі сиреген жұлдыздардайАзайып-ақ келеді-ау күніміз де!Қиын соқты өмірдің жолы..
© Қадыр Мырза Әли
Алысқан ауыздықпен өлең бір ат
Алысқан ауыздықпен өлең бір ат.Өлеңде болған емес төмен мұрат.Көңілім бұрынғыдан ұшқырланып,Шау тартып бара жатыр денем бірақ.Достарым, жолдастарым..
© Қадыр Мырза Әли
Күлкі керек
Күлкі керек,Күлкі керек,Күл, балам!Күлкіменен көңілді ғой бұл ғалам.Бөлмеу керек дүниеде күлкіні,Сақтау керек аруды аман,Гүлді аман!Күлкі керек,Күлкі..
© Қадыр Мырза Әли
Ауа райы көңілдің құбылады
Ауа райы көңілдің құбылады.Құбылады,Кім оны ұғынады?!Қыран ойлар оянып ұйқысынан,Түлкі сезім қалыңға тығылады.Ауа райы көңілдің құбылады.Құбылады,Кім..
© Қадыр Мырза Әли
Қайран менің қызғалдақты көктемім
Қайран менің қызғалдақты көктемім!Қалай сені беріп қойғам теп-тегін?!А-ха-хамен,О-хо-хомен жүргендеБілмей қаппын мезгілімнің өткенін.Төңірекке болған..
© Қадыр Мырза Әли
Керек еді алты бала — алты асық
Керек еді алты бала — алты асықҚай кезде де толып жүрер қалтасы.Сенің күнің өтті ұяны күзетіп,Менің күнім өтті соған жем тасып.Бұл тірліктің..
© Қадыр Мырза Әли
Қызығамын ғашық болған қос гүлге
Қызығамын ғашық болған қос гүлге.Ғашықтарда болмас кейде ес мүлде!Елу жылды сыйғызады махаббатБес-ақ жылға, –Бес жылың не! –Бес күнге!Жас..
© Қадыр Мырза Әли
Сен арусың
Сен арусың,АруғаҒашық керек емес пе!Арып-ашып баруғаҚашық керек емес пе?Сен кәусарсың,КәусардыІшу керек емес пе?Басу үшін аусардыҚұшу керек емес..
© Қадыр Мырза Әли
Самай шашың бәрін еске салады
Самай шашың бәрін еске салады.Сені сүйіп,Сені ғана қаладым.Пайғамбарым деп ұқтың да сен мені,Мен өзіңді періштеме баладым.Енді ойласақ со бір көңіл..
© Қадыр Мырза Әли
Қызғалдаққа толған кезде көркем қыр
Қызғалдаққа толған кезде көркем қырГүл патшасы сен боласың ертең бір.Биігі ме,Күйігі ме біреудіңКеудеңдегі анау екі өртенгір?!Жырдың сазы,Қыздың назы..
© Қадыр Мырза Әли
Қашан сонау қызғалдағым семгелі
Қашан сонау қызғалдағым семгелі!Қашан сонау қызыл шоғым сөнгелі!Ширек ғасыр өтіп кетті,АлайдаҚызғанасың,Қызғанасың сен мені.Кезім бар ма пәлеге бір..
© Қадыр Мырза Әли
Кез болса да гүл түгіл, тас құрттаған
Кез болса да гүл түгіл, тас құрттаған,Көкірегімді ешкімге бастыртпағам.Қуанышы құлақтың — жылы лебіз,Жылы лебіз,Жақсы сөз естірт маған!Ел..
© Қадыр Мырза Әли
Жүрегімнің қайда түйін-байлауы
Жүрегімнің қайда түйін-байлауы?!Махаббаттың болмас күнде сайлауы.Кәріліктің қыстауы бар,ЖастықтыңБолуы да керек жасыл жайлауы.Тұрған кезде ақ..
© Қадыр Мырза Әли