Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қылығың қылжаң, туысқан
Қылығың қылжаң, туысқан,Қырт пенен мылжың ағайын,Бәрінен де дауасыз,Өсекті қайтіп бағайын?Мақтан, күйшіл бүркіттейБабын қалай табайын?Жағымпаз сөз әр..
© Дулат Бабатайұлы
Сөзім барда, көзім жоқ
Сөзім барда, көзім жоқ,Көзім жоқ деп жатпадым.Би мен бекті жақтадым,Бәйбішенің мойынаЖырдан алқа таққаным,Өсек болды баққаным,Момынға құрған..
© Дулат Бабатайұлы
Қыс
Көктемде әнші құстар кеп қонатын,Колхоздың айналасы бақ болатын.Конақ қыс ала келіп базарлығынКигізді ұлпа қардан ақ халатын.Түтеген бораны да ере..
© Қадыр Мырза Әли
Бәрі де, Ана
Бәрі де, Ана,Бір өзіңнен басталды.Сен деп жаздым алғаш өлең дастанды.Қуандым ба,Өзің бар деп қуандым.Жыладым ба,Өзің жоқ деп жас тамды.Бәрі де..
© Қадыр Мырза Әли
Тамды аруы
Жамалың жас көктемнің жамалындай,.Жүрегің махаббаттың қамалындай.Тамдының тамылжыған әнші аруы,Лебізің таңның уыз самалындай..
© Қадыр Мырза Әли
Таусылғанмен азаматтың амалы
Таусылғанмен азаматтың амалы,Тіл таба ма санасыз бен саналы!Бейбіт күннің өзі майдан деп едім,Сол сөзімнен қайтқан жоқпын мен әлі.Сондай тыныш..
© Қадыр Мырза Әли
Жыным менің бір тараса
Жыным менің бір тараса,Бір ұстап,Тұла бойым отыр тағы құрыстапАрқалының сылап-сипап арқасын,Асыл досым, үзіп берші дұрыстап.Шаруа жеңіп,Жұмыс әбден..
© Қадыр Мырза Әли
Шараптың шөпілдеткен шелегін
Шараптың шөпілдеткен шелегінЖақсылыққа о бастан-ақ бөлемін.Сүрінгенді қолтығынан сәл демеп,Құлағанды тұрғызып-ақ келемін.Таласпадым журналдағы..
© Қадыр Мырза Әли
Ей, жас жігіт
Ей, жас жігіт,Көпті көрген бізге сенҚателестің — жалғыз бақыт қыз десең.Сүймеді ме?Бір-ақ сілте қолыңды,Сүйетіні табылады іздесең!Өлең—..
© Қадыр Мырза Әли
Түйіп айтсам өмірімнің мазмұнын
Түйіп айтсам өмірімнің мазмұнын,Теріп те мен үлгермедім жаз гүлін.Киіз тірлік мойтап қылып жүзімді,Өзімді-өзім қинамаған аз күнім.Не істеу..
© Қадыр Мырза Әли
Бір иықта періште
Бір иықта періште,Бір иықта сайтаным:Ақиқатын, немесе,Өтірігін айтамын.Екеуінің жатқан жоқ біреуі де аман ғап,Баяғыдан келеді бірін-бірі..
© Қадыр Мырза Әли
Көктем боп гүлдеп көзімде
Көктем боп гүлдеп көзімде,Көңілді талай бұзған бақ.Қызығым ба едіКезіндеМен үзбей кеткен қызғалдақ?!Қай жерде?Қайда жүредіЕзуден қашқан..
© Қадыр Мырза Әли
Өлетін ұл болам деп халық үшін
Өлетін ұл болам деп халық үшін:Балалық келіп еді алып-ұшып.Топты да,Тобырды да киіп жарып,Жігіттік келіп еді күйіп-жанып.КәрілікБітпегенмен жарыс..
© Қадыр Мырза Әли
Тарылып ой тынысы
Тарылып ой тынысы,Шабыт демі,Қала ма қазылмай-ақ бақыт кені?!Қас қағым өткен сайынҚыл бұғаудайБарады буындырып уақыт мені.Бәсеңдеп жүрек-жырдың жақсы..
© Қадыр Мырза Әли
Ерте көрдім бәрін де
Ерте көрдім бәрін де,Ерте көрдім.Ерте оқыдым мінезін еркелердің.Еркелердің көзінен ерте сездімЕнді жақын қалғанын өртенер күн.Тумай жатып жаныма дерт..
© Қадыр Мырза Әли
Мініп жүріп тірліктің қызыл атын
Мініп жүріп тірліктің қызыл атын,Кез болады желігіп,Қызынатын.Қинайтын да осы өмір,Қимайтын да,Ал өлімнің несі бар қызығатын?!Айтып жүріп тірліктің..
© Қадыр Мырза Әли
Болмай-ақ табиғаттың еш апаты
Болмай-ақ табиғаттың еш апаты,Тиеді біреулердің кесапаты.Бітпейді бұл тірліктің мұң-мұқтажы,Бітпейді бұл тірліктің машақаты.Мазалап түздегі де,Үйдегі..
© Қадыр Мырза Әли
Кімге енді жалбарынам жайып қолды
Кімге енді жалбарынам жайып қолды?!Бір сәтте жүзіп өтті қайық көлді.Апыр-ай!Былдырлаған бөбек кезімБір жылап алғанымша ғайып болды.Мұндайда ерте..
© Қадыр Мырза Әли
Саулық берсін жасыңа
Саулық берсін жасыңа,Кәріңе де.Жазылмайтын дертім бар дәріңе де.Сыртым бүтін болғанмен,Ішім түтін,Төзіп келем әйтеуір бәріне де.Соңы қалды..
© Қадыр Мырза Әли
Көрініп тұрмағанмен көзге мінім
Көрініп тұрмағанмен көзге мінім,Сыймайды қанша айтсам да сөзге мұңым.Біреу кеп біреулерді жамандайды,Өзіме бітпей жүрсе өз көңілім.Өлеңде құдайым..
© Қадыр Мырза Әли
Жек көреді дейсің, дос, тойлауды кім
Жек көреді дейсің, дос, тойлауды кім.Қажеттірек әйтсе де ойлау бүгін...Жүгенім жоқ,Ноқтам жоқ,Бұйдам да жоқ,—Бірі де жоқ,Бірақ та..
© Қадыр Мырза Әли
Кітапты қоя тұрып парақтаған
Кітапты қоя тұрып парақтаған,Кішкене аялдап ап әрі аттанам.Бір мезетДүниені түгел ұмытып,Өзіммен-өзім болу керек маған.Қаншама сеніп сөзге,Еріп..
© Қадыр Мырза Әли
Той-думанға қимаймын мен кешімді
Той-думанға қимаймын мен кешімді,Қиды десе,Сен оған сенбе, шындық!Бірақ қайда бармайынМені үнеміАңдиды да жүреді пендешілдік.Бармайсың ба..
© Қадыр Мырза Әли
Тындырмады демесең ісін дөйдің
Тындырмады демесең ісін дөйдің,Мен де милы,Ақылды кісіңдеймін.Бірақ мына тірлікте,Өзге түгіл,Өзімді де кейде мен түсінбеймін.Өтеді күн зымырап,Өтеді..
© Қадыр Мырза Әли
Күзім келді қайтейін
Күзім келді қайтейін!Күзім келді.Сарғылт бояу жабады ізімді енді.He бітіремЖыртықты жамағанда?He бітіремЖалғап көп үзілгенді?!Бола алмаспын тағдырдың..
© Қадыр Мырза Әли