meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Сауысқан
Бір суайт сауысқан,Өз айтуынша:Екі бірдей институтты тауысқан.Аз өмірінің ішіндеАлпыс екі қызметке ауысқан.Талаймен ажырасып,Талаймен танысқан.Алты..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Алма ағаш пен шырмауық
Шырмауық, Алма ағаштың түбінде өскен,Кезінде алма ағашпен бір тілдескен.Бар сырын айтып, мұңын шақты жылап:— Жатқаным жер бауырлап, ылғи..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Бұғы мен бұқа
Дарияға килікті де бір күн бұқа,Ар жаққа өтпекші боп түсті суға.Тіл қатты тұрған бугы, сөзі сына:— Иірімге түспе өлесің, сөзді тыңда!..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қоңыз бен доңыз
Қоңызға кез болды да бір күн шошқа:— Жақсы сөз жарасымды жақын досқа.Қит етсе "шошқа " дейсің тық еткізіп,Одағай атымды атап бостан-босқа.Әрине..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Майға бөккен маңғаз
Жүрекке бүйрек бір күн мақтаныпты,Қалдырмай ойдағысын ақтарыпты:— Сен мені жүрсің, достым, жақсы ұғынбай,Көрдің бе жамылғым май, жастығым..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Сән құрбаны
Ойпыр - ау, бұл не сиқың, аққу шырақ,Дударлап қанатыңды сонша бұрап,Күлге аунап шыққансың ба, жарықтығым? —Деп бір күн таңырқанып, қалдым..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Құрт пен құмырсқа
Шақырып бір күн бастық құмырсқаны,Сондағы мынау болды ұрысқаны:— Ұятсыз, ығыр қылдың сен антұрған,Парықсыз жан екенсің барып тұрған.Білмейсің..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қолайлы бастық
— Түлкі шырақ, жаңа бастық келіпті,Көртышқан ба, аты қалай өзінің?— Қайтер екен, қиын болар істесу,Көрмейтіні бар дейді ғой..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Қарлығаш пен қабан
Қияқтай сүйір қанатын,Қиғаштап жайып қанатын,Қарлығаш жетіп ұясына,Жем әкелсе баласына,Байқап қалды қабанды.Үйді тіреген бағанды— Қуалай қазып..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Көбелек пен тұйғын
Тұйғын бір күн көрді де,Көбелекті шырлаған,Гүл қуалап, шуақтапКөктем жырын жырлаған.Төбесінен төне түсті,(Көбелекке ол қандай күшті)Қағып алғысы..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Тышқан мен сауысқан
Бір суайт тышқанТөбесінен ұшқанСауысқанды шақырды.Өтірікті судай сапырды:— Есіткен шығарсың, сауысқан,Біздің бір туысқан,Тышқан,Жақында аспанға..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Ешкі мен бастық
Күнде кешкісін,Көрген сайын ешкісін,Аяғыш бастық,Үстіне жамылғы,Басына жастықБолады да қалады.Ауызбен орақ орып,Шөбін де салады,Жемін де..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Оқпен ойнаған мысық
Оқтаған патронды тауып алып,Секіртіп, домалатып ауық-ауық,Еріккен мысық ойнады,Қызығына тоймады.Итеріп отқа түсірді,Өз еркіне қоймады.Жарылды..
©  Асқар Тоқмағамбетов
Бидай мен қаңбақ
Өзі қаңбақ болсын,Онда қайдан салмақ болсын,Тұрақтай алмай тегістікке,Тірелді бір күн егістікке.Бидайға қаңбақ тым қатты,Дауыспен былай тіл..
©  Асқар Тоқмағамбетов
АРҒЫН АҒА БАЛАСЫ
АРҒЫН АҒА БАЛАСЫТайпасының белгісі-"көз", ұраны-"Ақжол",Айтарымыз орта жүздің руы-арғын.Руға, жүзге бөлінгендік емес ойым,Арғындарға келеді жыр..
©  Жібек Ысқақова
"ӨСЕК"- ДЕЙТІН ІНДЕТ БАР ЕЛДІ ҚҰРТАР
"Өсек"- дейтін індет бар елді құртар..."Өсек"- дейтін індет бар елді құртар,Бауырмалдық, сыйластық, теңді құртар.Көпке топырақ шашпаймын әрине мен..
©  Жібек Ысқақова
УАҚЫТ
Уақыт шіркін зырылдайды, тұрмайды,Өткен күндер алыстан қол бұлғайды...Біреулердің жастық шағын ұрласа,Біреулерге бағасыз күн сыйлайды...Сәбилерге..
©  Жібек Ысқақова
АЛТЫН КҮЗДІҢ САЛҚЫН ЛЕБІ
Еліміздің әрбір жері қымбат маған,Табиғаты тамаша, қымбат далам...Оу алтын күз, алтын күз жылылықпен,Мейіріммен жай ғана үн қат маған...Алтын күздің..
©  Жібек Ысқақова
БІРЕУЛЕР ЖҮР
Біреулер жүр баласын тастап қоқыстарға,Жем еткендей айдалада аң құстарға...Енді бірі ұрып-соғар балаларын,Бой алдырып жан түршігер..
©  Жібек Ысқақова
ҚАЗІРГІНІҢ АДАМДАРЫ
Қазіргінің адамдары қандай өзі,Өсек сөзге сенеді жетпей көзі.Біреулерді сыртынан ғайбаттайды,Сүйектерден өтердей болып сөзі.Көзбен көріп, сол жерде..
©  Жібек Ысқақова
ЕЙ, ӨМІРІМ!
Ей, өмірім!Ей, өмірім! Айтшы өзің қандайсың? Бірде ащы, бірде тәтті балдайсың!Бұлт үйрілсе төбеме кеп, лезде сен,Күн шығарып, нұрыңды төгіп..
©  Жібек Ысқақова
БИЛІККЕ АЙТАР ДАТЫМ БАР
Билікке айтар датым барБилікке айтар датым бар,Өтініп жазар-хатым бар.Өлеңмен өрнек өретін,"Қазақ"-деген атым бар."Зейнет ақы" жайлы айтсам,Барма..
©  Жібек Ысқақова
ҰЛЫМА АЙТАР ТІЛЕГІМ
Ұлыма айтар тілегім!Айналайын жан балам,Өзіңмен менде жанданам.Елін сүйер жігіт бол,Жамандықтан қорғаған...Айналайын жан балам,Күлімде ұлым, бол..
©  Жібек Ысқақова
БІР КЕМ ДҮНИЕ-АЙ
Бір кем дүние-айБір кем дүние-ай, арманыңды құм етер,Бір кем дүние-ай, жүргендейсің құр бекер.Сезімге толы жүрек от боп жанса да,Бір кем дүние-ай..
©  Жібек Ысқақова
ҚАЗАҚСТАНЫМ
Атырау, Алтай арасын нұрлы еткен,Құлпыратын гүлдей боп ерте көктем.Менің елім ең мықты, қазақ елі,Жеті құрлық ішінде мекен еткен.Мөп-мөлдір боп..
©  Жібек Ысқақова