meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ҚАР ЖАУҒАНДА
Қар жауып тұр қылаулап...Құбылыстан қыстағыМен отырмын сыр аулап.Жетпедім ой түбіне...Ақ төсіне адырдыңАлсам ба екен бір аунап.Қонған бетке ақ..
©  Мұрат Бекей
ҚҰЛЫП
Бұйырмасқа болмайды екен сеп құлып,Көлеңкесін аңсатып жүр көп ғұрып.Құлыпсыз-ақ тұмшалаулы тағдырым,Тұсаусыз-ақ тынған аяқ көп тұрып.Жырындының..
©  Мұрат Бекей
ҚАРТ
Бұл тағдырдың түсінбейсің ісін кей,Қабақ қалай тұра алады ісінбей?Таң алдында көрген түсі қартыңныңАлбастының түсіндей.Алдындағы қалады асы..
©  Мұрат Бекей
ЕЛІКТЕРІМ
Қалып кеткен қараусыз моладай нақ,Бір көрініс жүректі жаралайды-ақ.Езілемін еріксіз еңсем түсіп,Жезкиіктер қырылған даланы ойлап.Жұбатпаған жандарын..
©  Мұрат Бекей
БІР ЖҰЛДЫЗ
Қанша ойлар ғарышыңның алды есін,Жабдықтадық жаңа өмірдің сан көшін.Ынтықтырып, түсірмеді сәулесінКөңілімнің көгіндегі бір жұлдыз.Сырын ұқпай көк..
©  Мұрат Бекей
САРАҒАШ
Ырғатылған жүректе сезімдерді,Сырға тұнған жыр етер кезім келді.Ақ пейілден ақындық – ақ мақтадай,Ағытылмай ақ тілек жатпақ қалай?Ақ жазығы..
©  Мұрат Бекей
МҰҚАҒАЛИ ТУҒАН КҮН
Бүгін Мұқағалидың туған күні,Әділеттің салтанат құрған күні.Жалғыздықтан арылып жапандағы,Хан-Тәңірі масайрап тұрған күні.Сардалама атқанда ақ таң..
©  Мұрат Бекей
ОЛ ЖЕЙХУННЫҢ ҰЛЫ ЕДІ
(Төлеген Айбергеновке)
Жойқын сезім Жейхуннан жұғысқан ба,Толқынмен Төлеген ұрысқанда?Арпалысып ағыстан аласұрғанИірімдер бетінде жымысқанда.Түтеп..
©  Мұрат Бекей
СЕН ЖЕТІМ ЕМЕССІҢ
Сен жетім емессің,Ұйықта,құлыным.Жетімдіктің жайын біздерден сұра.Ғафұр Ғұлам.Сен жетім емессің,Жетім сезімдерҚуыс кеуделерден иман безгенде.О Алла!..
©  Мұрат Бекей
ҮШІНШІ ЖЫР ТАҢБАЛЫ ТАС
Таусылмай айтар болса
Таңға шыны...
Өткен ғой,
Талай ғұмыр, сан ғасыры.
Болғардың қарты тұрғай
Баласына
Таныс екен осынау
Таңба..
©  Марфуға Айтқожина
ЕКІНШІ ЖЫР ТАУДАҒЫ КӨЛ
Күннің көзі қайта ашылды кенеттен,
Жаңа ғана —
Жаңбыр жауып,
Сел өткен.
Шайқалады шөптің басы сусылдап,
Сұлулық та —
Алуан түрлі..
©  Марфуға Айтқожина
БІРІНШІ ЖЫР ШЫҢНАН АСАРДА
Жанама тас,
Жақпар шың таудың жолы,
Төнеді төбесінен зәулім көгі.
Шыңы бұлтқа оранып шығандаған,
Жетпеген биігіне жаудың да оғы...
Жондары..
©  Марфуға Айтқожина
АҚ ЖАҢБЫР
Күн салқын.
Төкті жаңбыр толасы жоқ.
Қызықсың ғой өмір-ай,
Таласы көп...
Терезені ашқанда гүл жамырап —
Тұрғандай маған ғана қарашы..
©  Марфуға Айтқожина
ЕСКЕРТКІШТЕР ҚАЛАСЫ
(Плевенді аралағаннан кейінгі ой)
Әрі таулы, әрі жазық —
Болғарлардың қаласы.
Тұнып тұрған ескерткіштер —
Даласы да қаласы.
Қаншама..
©  Марфуға Айтқожина
ДАЛА ҰҚСАСТЫҚТАРЫ
Жеріңменен
Жерім ұқсас жаралған.
Еліңменен
Елім тектес жаралған.
Сен де, мен де бір ауада тыныстап,
Ленинизм тұнығынан нәр алғам.
Өмір жолың..
©  Марфуға Айтқожина
ЖҮРЕГІМДЕ
Көп тарихпен таныстық жол үстінде,
Қанша әңгіме айтылды сол үш күнде.
Батырлыққа бай екен
Болғар елі
Жетпеген оңайлықпен жеңіс күнге.
Көгілдір..
©  Марфуға Айтқожина
«АЛТЫН ЖАЗЫҚ»
Күресуден көрмеген халқың қажып,
Ел көсемі — қашан да —
Алтын қазық.
«Ақын болса толғанып,
Қалсып..
©  Марфуға Айтқожина
ЕЛІН БАСТАП ЕРЕУІЛГЕ, ЕРЛІККЕ
Көп көріп ата жаудан қастандықты,
Қас батырлар өткен ғой асқан мықты.
Елін бастап ерлікке,
Ереуілге,
Ғасырлар аңсап келген..
©  Марфуға Айтқожина
КӨГІЛДІР ӨЛКЕ, КӨК ДУНАЙ
(Болғария әуендері)
Тарт, Шамша,
Өрге қарай аттың басын,
Көк Дунай бізді бүгін жатсынбасын.
Қайтайық желқайықпен
Желе жортып
Ел сеніп,
Бұл..
©  Марфуға Айтқожина
ҚАРА ШЫҢ
Бұлт үйіріліп,
Шоғырланған басына —
Қара шыңның —
Келіп тұрмын қасына.
Өн бойына ораныпты сұр тұман,
Тұрса керек,
Қараулығын..
©  Марфуға Айтқожина
ЖАЛҒАСАДЫ, ТАУСЫЛМАЙДЫ КӨК БЕЛЕҢ
Шарқ ұратын күндерді ойлап кеше бір,
Шындықты іздеп,
Шыр айналды жас өмір...
Жамағаттың жайлауларын мекендеп,
Жас Лермонтов,
Қиял кешті неше..
©  Марфуға Айтқожина
ЖАМАҒАТ ЖАРТАСЫНДА
Жамағаттың жартасында ойланып,
Отырды ақын, әр қиялды
Ойға алып...
Отырды ақын,
Жыр отымен алаулап
Аққу арман,
Қанат қағып айналып.
Ақын ойы..
©  Марфуға Айтқожина
ЖОЛДАР СЫРЫ
Қарт Кавказдың
Сапырылған бұлтындай,
Көңіл ойдан
Отыр енді бір тынбай...
Көзге таныс,
Көк шындардың қойнауы,
Қонып кеткен
Әр ақынның..
©  Марфуға Айтқожина
МӘРМӘР ШЫҢ
Көз тұндырып тұр алдымда
Мәрмәр шың,
Көрген адам дегені ме таңдансын.
Сиқырлайды,
Сезіміңді,
Сырлы тау,
Көрмегенге айта жүрер..
©  Марфуға Айтқожина
БАЛЫҚШЫЛАР ЖЫРЫ
Жайлы тыныс.
Ескек желі батыстың.
Кезе алмайды бұл маңайды жат ешкім.
Көк толқынға шалма тастап
Асаудай,
Жүзіп жүрді балықшысы латыштың.
Теңіз..
©  Марфуға Айтқожина