Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Заводта
(Мәскеудегі «Орақ - балта» деген шойын, темір қорытатын заводта)Қабат - қабат салынған,Бөлек - бөлек болат үй,Электр шамы..
© Ілияс Жансүгіров
Күн шыққанда
Шырт ұйқыда жатқандаШырылдайды торғайым.Ұйқыны ашты, оятты.Құлан иек, құлқын сәр,Құрылып торғын шымылдық,Шырға тартты, таң атты.Желі желпіп..
© Ілияс Жансүгіров
Жүдеу жүрек
Былапыт, Ылат,Былжыр күз.Түнжыр қабақ,Қылжыр көз.Қыр қызықсызТау түрсіз.Су сұрықсыз,Сүйкімсіз.Жылауық көзСылбыр..
© Ілияс Жансүгіров
Майдан
(Үзінді)Алдымда айқын айнам бар,Алдымда жойқын майдан барАғарту елді - майданым!Майданда қан ішпеймін,Майданда іс істеймін,Майданда майда майдамын!Аң..
© Ілияс Жансүгіров
Заман
Зар, зар, зар, зар заман,Зарлатып өткен о заман.О заман кетсін өзімен,Күлдірген бізді бұ заман.Заманымда зырлаймын,Жыламаймын, жырлаймын.Ұмтылып өрге..
© Ілияс Жансүгіров
Тас шешей
Жын қаққандай долданып,Су жұлқына соғады.Салдыр - гүлдір күркіреп,Судан боран борады.Қалбақтап қалақ бұлқынса,Бұрқақтайды бораны.Тас сырылдап..
© Ілияс Жансүгіров
Көш - жөнекей
Жалындап шығыс жиек талауратып,Күн шықты, жаздың таңы баяу атып.Бозторғай көкке шықты күнді мақтап,Көмекейі бүлкілдеп, қоңыраулатып.Кезімді көкке..
© Ілияс Жансүгіров
Өтініш
Шырмаяқ өмір шырмалып,Басынды шатса шырмауық.Қамығып көңіл қажыса,Қайратсыз, қайғың құм жауып.Әнеки сонда жүйрік жан,Өлеңнен ғана сыр тауып.Сырласар..
© Ілияс Жансүгіров
Саудың сандырағы
Бедерсіз, бұлтсыз, бұйра көкКөлеңкем бе, үйім бе.Шырайы шымқай шам шапақ,Шатырым ба, шиім бе.Жастығым ба асқар, қымқап қыр,Жатырмын ба үйімде.Масатым..
© Ілияс Жансүгіров
Жауын
Көк шатырлап, жел қарпып,Жайлар түсті жайнақтап.Қап - қара сұр мұнартып,Бұлт аспанда ойнақтап.Қырыққан ешкі бүгежектеп,Күзеген түйе тайрақтап,Боранды..
© Ілияс Жансүгіров
Бөбек бөлеу
(Ана жыры)Бал - бал бөбек, бал бөбек,Бөлейін бері кел, бөбек.Бедерлі бесік, төрт есік,Төгілте салдым тор төсек.Бөпешім, бесік - отауын,Отауыңа кір..
© Ілияс Жансүгіров
Оқимын
(Жеткіншектің жырынан)Бесікке бөлеп бөбегін,Шөките қойып шүмегін,Бауырсақ шайнап жегізген.Жая десем жал беріп,Секер десем бал беріп,Аялап мама..
© Ілияс Жансүгіров
Жетісу суреттері
Жалпы сынЖер таппан жерге жетер Жетісуым:Күркілдек, Көксу, Лепсі, Іле, Шуым,Асқардың аспан сүйген сілекейін,Жан бар ма татпайтұғын..
© Ілияс Жансүгіров
У
Қашаннан «Құдай», «құран» депҚаңғырған талай ой жазған.Құдайдан құрыған құлдар көп,Құранмен қуған қулар көп.Сорлы аузына у..
© Ілияс Жансүгіров
Інім құтты болсын
Мен көрмесем деп ем,Төккенін көзіңнің мол мұң,Шыққанын сөзіңнің солғын,Менің өмірім бір кітап десем,Үлкен ғой онда өзіңнің орның.Бар күйі шертілген..
Ініге арналған тілек
Үмітке сенім жалғасып,Тіршілік үшін талпынып.Келесің інім, алға асып,Арманды қуып шарқ ұрып.Жолыңнан жүрген жаңылма,Кедергі болса кесіп..
АДАМ МЕН ƏЛЕМ
Тағдырын жасар қолдан кім?Жасап алардай болғанмын.Санамда сансыз сілеміМен жүріп өткен жолдардың.Бейтаныс маған бар үннен,Жаныма етіп сарынды..
© Мұрат Бекей
ЖАЛҒЫЗ АҒАШ
Жалғыз ағаш жапанда,Басын кімге сүйемек.Жететін жер-жаһанғаСаясын ит иелеп.Қанша көзді мөлитті,Шығарған шөл ығырын.Түсімде де сол иттіңМазалайды..
© Мұрат Бекей
ІНІМЕ
Мықты екен деп ойлама,Мына жалтақ ағаңды.Сыр ашайын жай ғана,Білемін өз шамамды.Көкбөріше "ұлысам",Айдалада Абай қап.Шенділерге жұғысам,Аулап..
© Мұрат Бекей
АНА ЖҮРЕГІ
Аналарым,аман болыңдар!
Көңіл көзін арбаған көлемдердіңСыятынын жүрекке сенен көрдім.Лебізіңмен жеткенде сиқыр сазыБіздің жадта жаңғырған..
© Мұрат Бекей
Көңіл көзін арбаған көлемдердіңСыятынын жүрекке сенен көрдім.Лебізіңмен жеткенде сиқыр сазыБіздің жадта жаңғырған..
ҮСЕНГЕ
Тағдыр-дағыАғаңаАқ жеңгені сай қылған.Тұз себелеп жараға,Жетпеп еді қайғырған!Күннің нұрлы шуағынБұлдағанын кім көрген.Кей пендені,шырағым,Білмеген..
© Мұрат Бекей
ЗАМАН-АЙ
Қосынына қу құлқын тонатты елді!!!Сый-құрметтен еншісі сол-ақ па ендіШімірікпей Әуезов тұрған бетке,Шемішкесін саудагер орап берді.Сөзден қадір..
© Мұрат Бекей
ТЫРНАЛАР
Жетсе көктен əуезді сыңғырлап үн,Құятындай жаныма жырдың нəрін.Бір киенің сол үнмен жететұғын,Жебеу етіп жүрекке жүрдім барын.Əр көктемде өсерде..
© Мұрат Бекей
БӘЙТЕРЕК ТҮБІНДЕГІ ОЙЛАР
(Немесе Әкім Ысқақпен әңгіме)
Сенімен ел аттап жаңа ғасырға,Тұрақтаса бақыт құсы басында;Күн нұр шашып перзентіне аяулы.Қасым болып тебіренсе тасым..
© Мұрат Бекей
Сенімен ел аттап жаңа ғасырға,Тұрақтаса бақыт құсы басында;Күн нұр шашып перзентіне аяулы.Қасым болып тебіренсе тасым..
САРЫАҒАШҚА СЫР
Тағы ерекше бір дүрсіл бар кеудемде,Ерен жарқыл бар көзде мəн бергенге.Жаным менің толқиды,ЖырақтарданСарыағашқа оралып əр келгенде.Жырдың қанша..
© Мұрат Бекей