Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Боранда
Қарлатып қатты боран қарпылдап тұр.Үскірік-аяз қызылшартылдап тұр.Қойығып, басын қоршап ыққа тығып,Көміліп қалың қарға қарқындап тұр.Сүйеніп таяғына..
© Ілияс Жансүгіров
Біздің күз
От жақтырды жауратыпШыңылтар күзгі тымырсық.Маздаған от болмаса,Кемпір мен шал ыңырсып.Қара қи қалап от жанса,Жылынар бала жыбыршып,Бүрсеңінен..
© Ілияс Жансүгіров
Ақшам
Көкше көкте ақша бұлтКөміліп күн нұрына,Жел байырқау, жер сұлық,Қызғыл алтын шұғыла.Ақ шашты ана - ала асқарОқыды сам жығыла.Жау көргендей..
© Ілияс Жансүгіров
Бұлақ бойында
Сылдыр-сылдыр су сылдырар бұлақтан,Тәңірі ме екен тауды-тасты жылатқанАнда-санда көңіл айтып «Көк!» Көк!» деп,Шығар даусы көкектің..
© Ілияс Жансүгіров
Өтірік өлеңдер
Айттым да өтірік өлең жұртқа жақтым,Қой қылып құмырсқаны жаздай бақтым.Айғырын құмырсқаның ұстап бағып,Қой тастан адыр-адыр түлкі қақтым.Мен өзім жас..
© Ілияс Жансүгіров
Құсайын өлеңдерінен
Айрылдың қайран қазақ Есіліңнен,Қарекет жиған-терген несібеңнен.Тірідей бозбаланы жау әкетті,Болды екен әлдекімнің кесірінен.Бараққа әкелді де қойдай..
© Ілияс Жансүгіров
Бақтыбайға жазып берген Нұғман хаты
(Екеуі де Қапал оязы Capтay болысының жігіті еді)Қолыма қалам алып өлең жаздым,Болмады бұрынғыдай, заман, аздың.Ойыма қайран елім түскен..
© Ілияс Жансүгіров
Ауылдан хат
(Семейдегі жігітке)Құсайын құрдас құстай жүрсің қайда?!Айналды сен кеткелі сегіз айға.Ақсудан аттандырған азаматтыңСәлем айт барлығына, бар..
© Ілияс Жансүгіров
Сәтімбекұлы Иманбектің жырынан
(Жаркент оязы Байынқол болысындагы Албан)Терезеден келді де,Мылтық сонда атылды.Шейіт қылып олардыҚызыл қанға батырды.Абақтыда жақсылар«Иә..
© Ілияс Жансүгіров
Етекбайдың өлеңінен
(Жаркент оязы Тымақ болысындағы Албан руынан)Қолдан ұстап бермейміз шырылдатып,Бір күн қырып тұқымды бітірсе де.Бата қылғын, ей Албан, бұған..
© Ілияс Жансүгіров
Өмірдің, сәулем, тәттісі-ай
Өмір қызық тәтті екен,Онда қызық мол екен.«Онда қызық жоқ екен,Өмір деген сор екен», —Дегендер не айтты екен.Өмір қызық..
© Ілияс Жансүгіров
Сені
Мен шындап сүйгем жүрегімнен,Күшейіп күндегі дерт күндегімнен.Қарағам қабағыңа көңілің үшін,Сыйлағам, қадіріңді біле білгем.Мен сені сүйгендіктен..
© Ілияс Жансүгіров
Десе
Сені күткен көп заман,«Ал аймала, мә, төсім.Мә, мойыным, тамағым,Сүйемісің, не етесін?Аяңқырап аймала,Қан шығарып кетерсін...»Дегенге бір..
© Ілияс Жансүгіров
Көңілім, неге алаңсың?
Көңілім, неге алаңсың?Айтшы маған кімің жоқ?Өмір бай ғой, кітап көп,Тұрақтарсың, табарсың...Көңілім, неге алаңсың?Ол көңілің — өзге жоқ...Өмір..
© Ілияс Жансүгіров
Осылай десе ырзамын
«...Сор, сор, жаным, қаттырақ,Қаны шықсын тамақтың.Жаны шықсын қанымен.Мынау аққу төсімнің,Мынау алма сағақтың.Қой, ағытпа, қолыңды..
© Ілияс Жансүгіров
Фатимаға
Бұл — жүрегім жыры ғой,Бұл — жүрегім сыры ғой,Мұны оқыма, өтінішім:Бұл жазылған мен үшін.
© Ілияс Жансүгіров
Еркетай қоңыр жел
Еркетай қоңыр жел,Еркеме соқсаң егерде,Күрсінгендей сыбырла,— Кімдікі десе, — үндеме...Ойнақы тұнық бұлақша,Жолықса еркем егерде,Бетіне..
© Ілияс Жансүгіров
Үйде қашан боламын?
Аяздатып, мұздатып,Жолға шықтым жолаушы.Шыққаныммен бұл жолға,Үйде қашан болам деп,Болармын күн санаушы.***Өйткені жолдан мекенім,Әлдеқайда..
© Ілияс Жансүгіров
Мінеки бүгін кешке шығам жолға
Мінеки, бүгін кешке шығам жолға,Бір жарым сөтке жүріп барам онда.Бүрсігүні сағат сегіз осы уақта,Сәулемнің алам сүйіп қолын қолға.Баршаға он сегізі..
© Ілияс Жансүгіров
Патима!
Патима, жаным, Патима!Жалғызбын деп, қуанышым,Неге жаздың хатыңа?***Батты жанға сол сөзің,Сүйенерге мен жалғыз,Қалдым құлап бір өзім.***Сенен алған..
© Ілияс Жансүгіров
Сүйгендіктен мен сені
Сүйгендіктен мен сені,Ар азабын тарттым көп,Не тартпадым сен үшін,Болды өртеген отым көп.Көп жылдары отыңа,Жандым, жаным, отын бопТоқимын да..
© Ілияс Жансүгіров
Сүйеу қылып көңіліме
Сүйеу қылып көңіліме,Сүйдім сені өміріме.Саған қояр сұрауым:Сен де «сүйдім!» дедің бе?* * *Жүрегімді идірген,Ғашығымсың күйдірген.Мен..
© Ілияс Жансүгіров
Осыным менің қай қылық?
Өмірдің осы өрінде,Ер ортаның беліндеАйырылдым естен нағылып?Соқпақтан жаза адымдап,Байкал баспай бағамдап,Нағылдым естен жаңылып?Бір кісінің..
© Ілияс Жансүгіров
Алып Алтай ананың
Алып Алтай ананыңАқ сүтіндей құт Ертіс,Сен сұлусың тамаша,Сені сұлу қып тұрғанСемей атты қалаша.Қалашаны қақ жарып,Жатыр өзен жанаса.Алқынысып..
© Ілияс Жансүгіров
Кешірек...
Өмірдің өрін өрмелеп,Көңілдің өрін көрмеп ек.Қайығында қалтылдап,Өткелінде кешіп ек.Теңізінде тербеліп,Дауылында көшіп ек.Орта белде кездесіп,Бір..
© Ілияс Жансүгіров