Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Сұңқардай шалықтаған тас ұяның
Сұңқардай шалықтаған тас ұяның,Болжаған жер қиянын, ер қиялым.Мерт болған арыстандай айға шапшып,Қайғылық айтып болғаншер қиялым.Жер жебір, жермен..
© Шәңгерей Бөкеев
Ол күндерді тапсырдым
Ол күндерді тапсырдымЖасаған өзің бір Алла!Пайғамбар жасы жақындап,Келе жатыр осы ара.Алалы сақа атысқан,Жалаң аяқ құм басқан,Тал шыбыққа..
© Шәңгерей Бөкеев
Көлторғай
Көлторғай адыра қалғыр - көрген жерім,Бұлағай, ойран - әлек салған жерім.Көк найза, қара санай атылса да,Қайтармай қайтқаным жоқ аттың терін.
© Шәңгерей Бөкеев
Жылдарда жыл болады бағызы-бағызы
Жылдарда жыл болады бағызы-бағызы,Келеді наурызда елдің жазы.Алабын Көлборсының сулар алса,Сыңқылдап қонар көлдің үйрек, қазы.Ойнақы мініп атқа, ал..
© Шәңгерей Бөкеев
Жігіттің болса алған жақсы жары
Жігіттің болса алған жақсы жары,Сен болсаң бір Аллаға еткен зары.Баладай риясыз еркелеген,Сен болсаң тағы сонда ынтызары.Құлқыны құмарланып..
© Шәңгерей Бөкеев
Бұл дүние панилығын етеді екен
Бұл дүние панилығын етеді екен,Бір дәурен өтіп, бірі жетеді екен.Жұрт болар бір күндегі жоқ адамдар,Ескілер бірден бірге кетеді екен.Өзіне халық..
© Шәңгерей Бөкеев
Бір күнде, жас көңілім, судай тастың
Бір күнде, жас көңілім, судай тастың,Тасқындап кемеріңнен шалқып астың,Төрт бұрышын дүниенің көрмей болжап,Қиялмен көк қақпасын барып аштың.Сидырып..
© Шәңгерей Бөкеев
Ағасың, ақылың артық асқармен тең
Ағасың, ақылың артық асқармен тең,Асылдың арқар ұранды тіреуі сен.Ала ту Абылайдың ала аттансаң,Аламан артыңдағы біреуі мен.Адамның аманатын Алла..
© Шәңгерей Бөкеев
«Алла яр» жаздым, аға, Көлборсыдан
«Алла яр» жаздым, аға, Көлборсыдан,Жаз жайлап, қыс қыстаған қонысымнан.Сіз онда, біздер мұнда сау болайық,Құдайым айырмасын сонысынан.Жүрекке дерттер..
© Шәңгерей Бөкеев
Армысың, ағайын
Қолыңды бер, ағайын,Жайдық құшақ, кел жақын.Өзіңмен бірге жырлайын,Емес пе қазақ өз халқың.Еліңмен елім іргелес,Түбіміз бірге бауырлас.Көшеміздей..
© Малқаров Омарбай
Отанға
Қазақтың бурыл басты бір шалымын,Әлі де бар сияқты бір шалымым,Жас егде, өңім көне болса-дағы,әлі де мойныма алам жыр салығын.Еркіндеп егде жасқа..
© Малқаров Омарбай
Дос көңілі
Ескірмес, тозбас, дос көңіл.Сағыныш туар сезімнен,Түседі тосын еске кіл,Ыршиды жасың көзіңнен,Ой көзі жетпей түңілмес,Сөзіне бөгде сенбейтін.Қимайды..
© Малқаров Омарбай
Өлең кейде көктемдей
Көктемнің кейбір күні елермелі,Аспанды дүрліктіріп жөнелгені.Көз жасын бұлап алар ерке бұлт,Сәбиден мінезі бар өзгермелі.Малшыдай көктемдегі ақын..
© Малқаров Омарбай
Жолаушымын мен де бір
Кез де бар ат қарлығып, ер тарығар,Кез де бар күткен күнге көп зарығар.Асығыс ат үстінде жолушымын,Тап болса, тынығар жер ат шалдырар.Кісіге жол..
© Малқаров Омарбай
Есікті жаппа қатты
Қалып жүр, қаға беріс қалтырыста,Біледі әркім оны үйде, тыста.Қашаңғы түлкі мұртын сылай берер,Кетеді жер сыйпатып қайылыста.Сенгенді, сүйгенді заман..
© Малқаров Омарбай
Өзіме
Боз өкпе демес мені жаны отсыз,Қараусың демес мені әділетсіз.Адамға үйір жастан жайдармын,Күн қараң жерсіз, елсіз, әлеуметсіз,Дана жоқ жерге-елге..
© Малқаров Омарбай
Сағыныш
Көнерсе кеше майталмас,Құрбыға қалжың бар зілсіз.Сағыныш іште байқалмас,Күлкі жоқ арзан әзілсіз.Түсірме, көтер еңсеңді,Көрерсің жетсең тоқсандыЖігіт..
© Малқаров Омарбай
Бақытыңа кез бопты долы қатын
Бақытыңа кез бопты долы қатын,Мұны алған ер жанжалға молығатын,Ұрысса бар адамды жеңбей қоймас,Бір үй түгіл бір ауыл торығатын.Өзінің кесапаты бастан..
© Шал Құлекеұлы
Әкесі Құлекеге өлгенде айтқаны
Дүние деген осы,Жоққой мәнгі досы.Егер болса досы,Әкемнің құламас еді-ау қосы.
© Шал Құлекеұлы
Жақсы, жаман адам туралы
Жақсыны алыс, жаманды жақын көрме,Жақсы атансаң, басқаның хақын жеме.Жақсымын деп момынның малын жеме,Жаман адам сол болар, мақұл деме.Жақсыны алыс..
© Шал Құлекеұлы
Байды құдай атқаны
Байды құдай атқаны -Дәулетіне мас болар.Ханның құдай атқаны -Қонсысымен қас болар.Кәрінің құдай атқаны -Аңдығаны ас болар.
© Шал Құлекеұлы
Дін туралы
Мекке менен Медине жолдың ұшы,Иман таба алар ма барған кісі?Ата - ананы, мейманды құрметтесең,Меккеңнен де нұрлы ғой үйдің іші.Арам жүрсе, жиіркенер..
© Шал Құлекеұлы
Мешкей кәрілерге айтқаны
Айта берсең таусылмас Шал кеңесі,Мешкейдің жіліншік өтер кең өңеші.Алдына келген асты жаудай шабар,Басқаның болса - дағы несібесі.
© Шал Құлекеұлы
Құр мен дуадақ шөлді біледі
Құр мен дуадақ шөлді біледі,Қарға мен қүзғын елді біледі.Ұятсызға бас пенен жамбас қойсаң,Қорқау қасқыр секілді жеуді біледі.
© Шал Құлекеұлы
Әйел туралы
Әйел алсаң, қарап ал ақылдысын,Сол болар басқадан да жақын кісің.Ағайынға, туысқа қайырылса,Дүниеде нағыз сол ғой мақұл кісің.Еріне аю, баласына..
© Шал Құлекеұлы