meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
О, табиғат, өкпелімін өзіңе
О, табиғат, өкпелімін өзіңе,Арамсаққа жалтыратып сөз бердің.О, табиғат, өкпелімін өзіңе,Қызғаншаққа жалтыратып көз бердің.О, табиғат, өкпелімін..
©  Әбіш Кекілбаев
Тілек
Атасақ өлімнің тек атын,Біреулер алартар көздерін -Адамның ақырғы сағатынЖазатын мен үшін кез бе еді?Жоқ! Соққан жоқ ол сағат,Тірімін!Дүниеде бармын..
©  Әбіш Кекілбаев
Қасымға
Ақынның өшті әр деміЖаныңның сырын бүкпеген,Бітіпті тірлік сөйлеміӨлім деген нүктемен.Тапсырып жерге денені,Артына дастан сыйлапты.Қағазға сыйған..
©  Әбіш Кекілбаев
Сайге-хоси
(Жапон поэзиясынан)Бұл жалғанды қой, тегі,Суалған гүлдей солмақ жұрт.Әп-сәтте өшіп хабарым,Мен де семіп қалармын.Амал не, өзге тағдырдыҚайдан іздеп..
©  Әбіш Кекілбаев
Ауа
Сәби жұтса - жайраңдайды, күледі,Ару жұтса - албырайды гүл өңі.Кәрі жұтса - қарт денесі жайылып,Жай табады ентіктірген жүрегі.Таңдамайды ол лашық пен..
©  Әбіш Кекілбаев
Кюдо-саки-но дайдзедайдзин
(Жапон поэзиясынан)Жел жұлып ұшып жапырақ,Суықтан гүлдер суалыпҚар жауған жоқ...Ағарған -Қарттық жалған шашым ғой.Жапырақ емес семетін,Қызыл гүл емес..
©  Әбіш Кекілбаев
Исса
(Жапон поэзиясынан)Байғұс құс жауы тор құрғанҚамығады, қарасаКөбелекке шарқ, ұрған.Күн ертең терек кесілмек,Аңқау торғай басынаҰя сап, түлек өсірмек.
©  Әбіш Кекілбаев
Тауық тағы таң атпай айқайлады
Тауық тағы таң атпай айқайлады,Тарап кетті тәтті ұйқы балқаймағы.Көзімді ілмей төсекте дөңбекшимін,Түседі де ойыма қай-қайдағы.Үлкейгем бе, күніне..
©  Әбіш Кекілбаев
Бозбаланың жарқ - жұрқ етіп жанары
Бозбаланың жарқ - жұрқ етіп жанары,Бір ғажап от лапылдатып барады.Шұғыласы алаулаған жалынныңАлбыраған екі бетке тарады.Сонда жігіт сүйінді:- Кім..
©  Әбіш Кекілбаев
Заманға айтпай, маған айттың бар зәріңді, ақын дос
Заманға айтпай, маған айттың бар зәріңді, ақын дос,Тепсінісіп шығатынға,- дедің бе екен,- тақым бос,Тепсініскен бабаларың тентіресіп..
©  Әбіш Кекілбаев
Дастархан жыры
Уа, достар, бүгін неткен керім еді,Қыздар да қысырақтай керіледі.Қара көз төңкерілсе төңіреккеЖалын от жанарынан төгіледі.Апай төс ақ айдын боп..
©  Әбіш Кекілбаев
Төзім жыры
Бүтіннің бәрі тесіліп,Тесіктің бәрі көміліп,Бойшаңның бәрі кесіліп,Толының бәрі төгіліп,Төгінділер шашылып,Кесінділер мүжіліп,Шашынды шаң боп..
©  Әбіш Кекілбаев
Құмарлық жолы қаяусыз
Құмарлық жолы қаяусыз,Көңіл, бірақ, жерігіш.Балдың да дәмі баянсыз,Ауызға түссе, ерігіш...Бөбегім - жырым, уа, сағанТіледім өзге сәтті жол:Аш жүріп..
©  Әбіш Кекілбаев
Тағдырдан қайта-қайта жесем таяқ
Тағдырдан қайта-қайта жесем таяқ,Көремін талайымнан некен-саяқ.Оңаша оқшау кетіп ой толғаймын,Құлаққа кірмесін деп бөтен хаят.Көптің аузы қияңқы..
©  Әбіш Кекілбаев
Өмірдің өтуі
Құдыққа құлан құлаған,Құлағанда құрбақаҚауіп - қатерсіз ойнаған,Ойлағанға бұл заман:Қырда құлан жүрсе аманЛаң, түрлі қазадан,Бақа жаны баз..
©  Шәңгерей Бөкеев
Ұршық
Ағаш едің құрма өскен,Ұршық болдың шуда ескен.Бір қалыпта тұрмақ жоқ,Шығармалық мұны естен.
©  Шәңгерей Бөкеев
Құйрық атып құлия
Құйрық атып құлия,Түлкідей қашқан жымия.Қараңды үзіп барасыңБіздің де қайран дүние!Көп жылдар қудым артыңнанЛашындай сызып жер қия.Бірде шығып..
©  Шәңгерей Бөкеев
Қияға мен бір қыран көз жіберген
Қияға мен бір қыран көз жіберген,Құрбыға айта бермен көзге ілінген.Көз салып көрінгенмен жүре берме,Жақын бол құрбыңменен қадір білген.Кім қалар..
©  Шәңгерей Бөкеев
Қашқын
(тау черкешінде болған оқиға)Киіктей орғып таудан Һарун қашты,Қояндай бүркіт қуған жаман састы.Соғыстын Һарун қашқан майданындаТөгіліп шеркеш қаны..
©  Шәңгерей Бөкеев
Қатшекейге
Басымда жанат бөрік жекей тері,Қоймаған елде сұлу мен бір сері.Жұмақтың нақ төріндей көрінеді,Қатшекей жолығармын деген жері.Көрдің бе Қатшекейдің..
©  Шәңгерей Бөкеев
Қайран жерім
Әр түрлі өлең өсіп көгеріңкіМақпалдай төсеп салған қайран жерім.Мақпалдай көгеріңкі төсеп салған,Жәннеттей десем мислі емес жалған.Жап-жасыл жер..
©  Шәңгерей Бөкеев
Ғылым
Оқысаң ғылым қорын білім асар,Көңілдің кіршік басқан көзін ашар.Мас болған біліміне кейбір жастар,Жерлерге аяқ жетпес аяқ басар.Апыр-ай, кімге аян..
©  Шәңгерей Бөкеев
Ғасаңды Кәлимолла, маған берсең
Ғасаңды Кәлимолла, маған берсең,Жүзігін Сүлейменнің қолға кисем.Жасымды жиырмадағы қатар қойып,«Ал таңдап» десе мұның қайсын сүйсең?Таянып Торға..
©  Шәңгерей Бөкеев
Эдисон
Сөйлеткен жансыз затты өнер иесі,Есітіп таң қалады көрген кісі.Білмейді қалай етіп түсінерін,Айтпаса түсіндіріп білген кісі.Істерлі, Қазанда оқып..
©  Шәңгерей Бөкеев
Таудағы тас ұядан
Таудағы тас ұяданЛашындай сарыққан қиядан,Шалқып сөзім шығады,Ойласам, пікір - қиялдан.Аспалап қиял кетеді,Шыққан оқтай жаядан.Жасындай барып жалт..
©  Шәңгерей Бөкеев