Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Пері мен періште
— Қорықтың ба?— Зәрем тас төбеме келді.— Неден?— Перінің қызынан.— Перінің Қызынан?— Ие,— Сөйлестің бе?— Сөйлестім. Мен, ол жігітке ғашықпын, онсыз..
© Айтуар Өтегенов
Іздеймін сені, табамын
Қызғалдағы,Қырдың қызыл тергенім.Таттым талай өмірдің бал, кермегін.Бір жарқ етіп жоқ болған қыз сонау күн,Күн астындағы Күнекейім — сен..
© Айтуар Өтегенов
Ақ әлемде — екеуміз
Аппақ әлем, айналамыз ақ бояу,Ақ әлемде бізден өзге жоқтай-ау.Қос жүректің кетті шаңын тазартып,Ешбір әсер жүрекке етпес соқпай-ау.Соғады да, соғады..
© Айтуар Өтегенов
Гүл — сезім өрмелері
О, Махаббат!Кім жазбады сен жайлы,Сен жайлы сыр әрбір жүрек толғайды.Біреуінде бақыт балы — тәттілік,Біреуінде зор қайғы.Мен де сырлар төккім келді..
© Айтуар Өтегенов
Атбегі
Кез болатын қол босаған орақтан,Кез болатын көңілге нұр таратқан.Ұлы Наурыз мерекесі, Бәйгеде,Атқа шаптым, Құдабай қарт жаратқан.Болатұғын ол қарт..
© Айтуар Өтегенов
Қой мен қойшы
Шіліңгір шілде ішіндеКүн тиіп азап тартасың.Ішкізер еді — дом үшін деҚара қойдың сорпасын.Қара құрт шақса уытын,Тағы да сорпа қайтарар.Шомылып соған..
© Айтуар Өтегенов
Шөл кемесі
Түйе, Түйе,Иір мойын түйелер,Сен ғылымсың бір арнаға жүйелер,Ботаң өліп боз далада қайғы буған шағыңда,Алпыс екі тамырыңды идіріпті күй өнер.Жанар..
© Айтуар Өтегенов
Шипагер дала
Дертім болса алған жанның мазасын.Жүректердің тер боп қатқан назасын.Туған жерім,Бұлағыңа қайнаған.Бір сүңгітіп аласың да жазасың,— Құдіретін-ай..
© Айтуар Өтегенов
Қадірбайдың дәптеріндегі екінші өлең
«Атырауым,Бұлтын серпер аспанның,Шат ордасы тілі басқа достардың.Өзің жайлы қалдық бір сәт айтысып:— Өлкеміздің мұнай кенін ашқан кім?Шертеміз деп..
© Айтуар Өтегенов
Шерқала
— Шерқала — қалалардың арыстаны,Болды ма көне ғасыр, сол тұстағы? —Жауапсыз ол сұрақты көміп кеткен,Тарихтың, табиғаттың тартыстары.Ғафу..
© Айтуар Өтегенов
Шөжеп сұлу
Даттау күпір әруағын өлгеннің,Мақтау күпір мырзалығын бергеннің.Бір-біріне оқ кезеді садақтан,Екі әйелі батыр Тәңірбергеннің.Екеуі де қызы еді..
© Айтуар Өтегенов
Алланың сүйген құлы боп...
«Біле білсең шапағаты барларың,Сүйген құлы боларың һақ алланың».(Құран. 3-сүре, 141 аят.)Бекет — БалаМедреседе шәкірт еді үлгілі.(Болған жоқ-ты Бекет..
© Айтуар Өтегенов
Маңғыстау перенлері
Маңғыстауда...Көп дейді жұмбақ үңгір,Жұмбақ үңгір құпиясын тыңдағым бірКелген еді.Амал не, жақпар тастар,Қымтанады сыр шертпейді..
© Айтуар Өтегенов
Ақмыштағы кәрі ағаш
Алыптықты көргiң келсе,Осы ағашты көр мықты.Шор-шор бұтақ, терең тамыр орнықты.Найзағайдың жебесiне шыдаған,Көрiп зорлық, қорлықты.Жеткен бiзге..
© Айтуар Өтегенов
Арғымақтың тұяғы қазған жерлер
Жауына семсер ұстап шапқылаған,Бабам-ай,Қулық-сұмдық пәк күнәдан.Арғымағың тұяғы қазған жерден,ҚазiрдеФонтан,Фонтан атқылаған.Қарақшыдан, жауыңнан..
© Айтуар Өтегенов
Абыл мен Балдай қыз
Басын иген бай, батыр, ақымағың,Маңғыстау ақиығы – ақын Абыл.Айтыста жеңiлiптi Балдай қыздан, -Бұлбұлынан далалық сахнаның.Бiр емес, жеңiлiптi..
© Айтуар Өтегенов
Ақбоз ат мінген Елбасы
Тамшалыда… мөлдір тамшы… көп ғажап,Тамсанбаған Тамшалыға жоқ қазақ.Осы жерде, осы жерде халайықНұр-ағаға мінгізген-ді Ақбоз ат.Кенет… тосын бір іс..
© Айтуар Өтегенов
Менің клеопатрам
Арнадан асып сыймаған,Жүректе жатыр әндерім.Жаныма гүл сыйлаған,Ізбасар ұл сыйлаған,Сен - Клеопатрам менің.Даралығымды кіндіктен,Ұғып..
© Айтуар Өтегенов
Ару жемнің жағасында Ақмешіт...
Ару Жем – ау,Ару Жем –Жан дертіме дәру Жем!Менің Мысыр Шәрімсің.Намысымсың, Арымсың.Дәмі аузымнан кетпеген,Менің, менің алғашқы,Гүл махаббат –..
© Айтуар Өтегенов
Адыраспан
“Ассаламағалейкум, адыраспан,Менi сiзге жiбердi Омар-Оспан”.Денi сауға шөңгесiң қадiрi жоқ,Ал ауруға дәрiсiң қадiрi асқан.Ал ауруға дәрiсiң қадiрi..
© Айтуар Өтегенов
Ата Қазақ
Бір шыңырау және онда жалғыз қауға,Құтым болған түссе де сансыз дауға.Әрқашанда қамқор боп қол созасыз,360 әулиелі Маңғыстауға.Еліңіз бар иесін..
© Айтуар Өтегенов
Арал теңізіне ода
О, Арал теңізі!Сақтап қалудың сені аман,Іздеумен жолын мен алаң.Қалайшы бұған көне алам,Көнсем бе, ондаБайлығым,Сұлулығымнан тоналам,Талайдың осы..
© Айтуар Өтегенов
Ардагер
Сынар болса морт сынар шынар деген,Тұрар болса және тік тұрар дене,Өткір сынмен бастықты сойып салды.Бір жиында сөз алыпБір Ардагер.Бұлтартпайтын..
© Айтуар Өтегенов
Аққулармен қоштасу
Аяқталғаны-ау қыс мына,Аққулар кетті ұшты да...Хош оралғанша.Іздеумен үзіп өңменді,Сағынамын-ау сендерді,Амал қанша?!
© Айтуар Өтегенов
Алдасай серінің әндерінен...
...Тым алыстан қарауытар тау мұнар,Әлгі таудың етегінде сүйіктімнің ауылы бар.Сол ауылға бұрғанымда ат басын,Жапалақтап жауды қар.Қар жауып тұр, қар..
© Айтуар Өтегенов