Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ана
Арманыңды ақтармын ба жүрегімде тербесем?Айға сіңілі, қарындассың қасиетті Жерге сен.Мен өзіңді теңдесі жоқ құдірет деп түсінем,Сендік қуат мың есе..
© Төлеген Айбергенов
Ақ ерке — жайық
Арманым саған ауған,Самал соқса жағалаудан.Жүректе тербетілгенАқ Жайығым,Ақ еркем,Аңсаған ән өлкем.Жаным-ау дара туған,Ағыстардан жаратылған.Жайықтың..
© Төлеген Айбергенов
Қос шектер
Өмір ғашық, бүкіл әлем мас маған,Көзім заңғар күн сияқты қырағы.Менің денем Менделеев ашпаған,Металдардың қоспасынан тұрады.Қойны кенге толы таудан..
© Төлеген Айбергенов
Дала
Арманың ада болмас арна сенің,Туған жер, сірә, сенің бар ма шегің?!Сен үшін қызыл аяқ қырды кезіп,Жалаң аяқ жар кешемін.Шаттықтан мінген төбем шыңға..
© Төлеген Айбергенов
Көктем - ол қуаныштың ізгі лебі
Көктем - ол қуаныштың ізгі лебі,Қызғалдақ қыздарға арнап үзіледі.Аспанда жақсылықтың атын жазып,Тырналар қатар-қатар тізіледі.
© Төлеген Айбергенов
Өсіп келе жатырмын
Кеудесінде таулардың,Кемесінде арманның,Жалау етіп өрлікті,Ескек етіп ерлікті,Есіп келе жатырмын!Адал терін әрдайым,Моншақтатып маңдайым...Соқсын..
© Төлеген Айбергенов
Қараторғай
Келеді қараторғай қанат қағып,Астына қанатының маржан тағып.Бірге өскен кішкентайдан сәулем едің,Айрылдым қапылыста сенен нағып.Қараторғай,Ұштың..
© Ақан Сері
Жаман әйелдің сипаты
Болмайды сұлу қылықты жаман қатын,Білмейді оқытсаң да сөздің салтын.Ілмелеп, салған жерден кекесіндеп,Қылады ұрыс-жанжал сөздің артын.Кетеді таң..
© Ақан Сері
Жақсы әйелдің сипаты
Ақ жүзді әйел алсаң бойы сұңғақ,Қасыңа шақырғанда келсе зулап.Дауысы «әу» дегенде әрең шығып,Кеудесі еңкейгенде етсе бұлғақ.Қара қас, жазық маңцай..
© Ақан Сері
Ұрқияға айтқан аужары
Аққу кетіп қос көлдің қазы қалды, жар-жар-ай,Қысы кетіп мешіннің жазы қалды, жар-жар-ай.Біраз назым тотыға айтпай болмас,Көбі кетіп дәуреннің азы..
© Ақан Сері
Ұзатылайын деп жатқан қызға
Ешнәрсе ойламайды қыз жасында,Атаның бұлғақтайды ортасында.Қадірі ата - анаға ұлдан артық,Бөтеннін тең көрмейді мырзасына.Әлпештеп өсіреді ата ..
© Ақан Сері
Торыны таң асырып мінген қандай
Торыны талға байлап мінген қандай,Үкілеп әсемдетіп жүрген қандай.Тұсынан қызды ауылдың ән шырқатып,Сыбанып ақ білекті түрген қандай.Күнінде уағда..
© Ақан Сері
Сүйген қалқа
Қалқатай, кари глаз екі көзің,Никогда не забуду айтқан сөзің.Третий, второйлар толып жатыр,Ойласам как родился сенің өзің?Қалқаның бес мың теңге бір..
© Ақан Сері
Сүйген жардан айрылдым
Айырылдым тағдыр айдап бұлбұл құстан,Тарттым мен қасірет - қайғы бала жастан.Қондырған бақыт құмай көлеңкесін,«Сары алтын сабыр түбі» асып ..
© Ақан Сері
Мылтық пен мергеншілік
Мылтығың тізу болсын, өзі сырлы,Сүйменді оғы болсын алты қырлы.Қолыңда қызыл темір қалың ауызАлысы мен талғамас жақын жерді.Аузы тар, ішкі қыры..
© Ақан Сері
Қыз сипаты
Бірінші бір қыз келер ақша мандай,Жамағат - үлкен - кіші мақтағандай.Анадан туғаннан - ақ болып дана,Әлінше жақсыларды жақтағандай.Құрбысын жауға..
© Ақан Сері
Көңіл тілегі
Бағаңа құн жетпестің бірі едіңіз,Бақшада жаңа шыққан гүл едіңіз.Сұқсырдай су ішінде мекен етіп,Ілінбей қармағыма жүр едіңіз,Көрініп қолға түспей..
© Ақан Сері
Көңіл сыры
Көзіңнің құмартамын қарасына,Ғашықтық құлағың ал наласына.Бәйге алған топтан асып Құлагердей,Үш жүздің мәшhүр болдың баласына.Мен болып қыран бүркіт..
© Ақан Сері