Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қалағандарың сөз болса
Қалағандарың сөз болса,Мен жырлауға құмармын,Шұбалаң құйрық шұбармын.Шапқан аттай саулаймын,Жанған оттай қаулаймын.Не қылғанмен, дер күнім,Бұлдыраған..
© Ақтан Керейұлы
Той бастау
Тұсыңа келдім, жараңдар,Тұрмаймын кейін бой балап.Халық әдеті болған соң,Сөйлеймін әуез созбалап.Тұяғым тайпақ сүргінмін,Түгескен топты..
© Ақтан Керейұлы
Отырған қарсы алдымда әдемі қыз
Отырған қарсы алдымда әдемі қыз,Мөрлеген ақ қағаздай мәнеріңіз.Қиғаш қас, оймақ ауыз, нәркес көзді -Жалғанда жайнап тұрған әдемі жүз.Сөз болса..
© Ақтан Керейұлы
Жайық деген жанды су
Жайық деген жанды су,Көзі қара қанды су.Біздің жүрген жерімізКүнде базар, күнде су.Мен сүргіннің сойымын,Арқалы жерде шапқандай.Ойпаң жерде сортақ..
© Ақтан Керейұлы
Бөкен тонын жамылса
Бөкен тонын жамылса,Көкірегі қабынса,Теріс қабаққа бағынса,Ажалы жеткен майталман,Көп ұзамай табылса,Бұл - сұр мергеннің реті.Ер жігіт елін..
© Ақтан Керейұлы
Не жаман?
Біріншіден не жаман?Білімсіз болған ұл жаман.Екіншіде не жаман?Ананың тілін алмаған,Қасарысқан қыз жаман.Үшіншіде не жаман?Үш жерінен буғызып,Көрге..
© Ақтан Керейұлы
Аққулар көркем көрінер
Аққулар көркем көрінерАйдын шалқар көлдегі.Құралайдың балдары,Бұл да көркем көрінерОрғып қашқан шөлдегі.Қатарланған қалың көш,Бұл да көркем..
© Ақтан Керейұлы
Аяғына қан түссе
Аяғына қан түссе,Айрылар жүйрік ағыннан.Тұрасынан мертілсе,Тұлпар қалар қарғыннан.Көтермешің болмаса,Топта туың жығылған.Көмекшіңіз болмаса,Бәйгіден..
© Ақтан Керейұлы
Белгісі
Бұл мәжіліс белгісі –Жиналып басың құралмақ.Батырлықтың белгісі –Жауға шапқан ұрандап.Палуандықтың белгісі –Алқаға түсіп сыбанбақ.Шешендіктің белгісі..
© Ақтан Керейұлы
Мамығын төгіп қаз бен қу
Мамығын төгіп қаз бен қу,Көлге мекен ете алмасАқсұңқар құстың зарпынан.Азамат ердің баласы.Пәмді басын ете алмас,Шетке кетсе халқынан.Ер жігіт шауып..
© Ақтан Керейұлы
Азғын тартар қаз бен қу
Азғын тартар қаз бен қу,Суалса айдын көлдері.Өзеннің бойы құлазыр,Жайлаған кетсе елдері.Тиянақ кетер дариядан,Бұзылса шалқып сендері.Дарияға кеме..
© Ақтан Керейұлы
Айт, десеңіз, жарандар
Айт, десеңіз, жарандар,Азырақ жауап бастайын.Айт дегенде іркіліп,Бойымды балап тартпайын.Парасатсыз жамандайЖүрексініп саспайын.Алысқа шапқан..
© Ақтан Керейұлы
Жағда Бабалықты еске алу
Уын жұтып заманның өзегіңе құйылған,Сары атандай саз кешіп, сүрлеу салдың қиыннан.Тасқа соғып төсіңді, алып шықтың көшіңді,Өрмекшінің торындай тағдыр..
© Несіпбек Айтұлы
Бір жұмбақ балықшы бар
Тіріге жайған торы көрінбейтін,Бір жұмбақ балықшы бар өлім дейтін.Өлуге жаралған соң өкінбейсің,Көр қазып, жұртың болса кебіндейтін.Түспесе ықыласы..
© Несіпбек Айтұлы
Қасым Аманжоловқа арыз айту
Көтеріл, тұр орныңнан, сөйле, Қасым,Өлген деп ешкім сені ойламасын!Салса да от пен суға жаны сірі,Мына жұрт ақындармен ойнамасын!Жаға ма бұл жалғанда..
© Несіпбек Айтұлы
Таң күзетіп
Медет күтіп жарылқаушы Иемнен,Өз отыма күнде жанып-күйем мен.Талықпастан таң күзетіп шығады,Қара көзім кірпігіне сүйенген.Жас сәбидің жанарындай..
© Несіпбек Айтұлы
Таңғы шықтың тағдыры
Жарық дүние жалғасындай,Ай нұрынан тамды сүт.Қара түннің көз жасындай,Мөлдіреген таңғы шық.Сезетіндей көп тұрмасын,Дірілдейді тізіліп.Жел тербесе..
© Несіпбек Айтұлы
Бейбіт күннің қадірі
Зәресі ұшып індет деген дүлейден,Бүкіл әлем қалтырады үрейден.Әуежайда қаңтарылып ұшақтар,Жартастардан аумай қалды сілейген.Өмір-өлім бетпе-бет кеп..
© Несіпбек Айтұлы
Кел, Наурыз!
Наурызым, сары уызым,Жүдеп едім сен кетіп.Қайта келдің, байтақ елдің,Қуанышын селдетіпДәстүрімнің, жақсы ырымныңНышанысың жол етер,Берекелі көже..
© Несіпбек Айтұлы
Аядым
Қара тайым тым жүрдек,Желе аяңдап басады.Тартсам дағы тізгіндеп,Бой бермейді басы әлі.Қолы түсіп қалар деп,Орынсыз көп шаппаймын.Тойда бәйгі алар..
© Несіпбек Айтұлы
Аңқау аю
Атам таңнан тұратын,Ерттеп мініп құла атын,Мойнына асып мылтығын,Жаздай алмай бір тыным,Аңға қақпан құратын.Борсық, қарсақ, түлкініҚынадай ғып..
© Несіпбек Айтұлы
Үміт көбелегі
Оралдым ауылға мен жылдар салып,Қуана құшақ жайып тұр қарсы алып.Тезірек түседі екен тосын көзге,Арада өзгергені кім қаншалық.Біразы көне үйлердің..
© Несіпбек Айтұлы
Табалдырық
Халқыма қадірменді, табалдырық!Тұрасың әр уақытта алаң қылып.Үлкендер «Баспа!» дейді,Аттап өтем,Сыр бар-ау, ар жағында алар біліп...Тіршілік..
© Несіпбек Айтұлы
Ошақ
Бармысың,Киелі ошақ ұшқындаған!Сағынтып жүрегімді қыстың жаман.Қойнынан қара түннің қарауытқан,Сәуле боп сонадайдан түстің маған.Сырлы ошақ,Сағымды..
© Несіпбек Айтұлы
Бесік жыры
Адамның еске түссе есіл күні,Есіне түседі екен бесік жыры.Жадымнан оқта-текте шығып кетсе,Анашым, айналайын, кешір мұны.Қоңыр тау,Қоңыр өзен..
© Несіпбек Айтұлы