Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Тыныштықты тілеймін
Көңілдің осы емес пе тасығаны,Бақыттан айналып тұр басым әлі.Жұмыстан шаршап келсем, балдырғаным,Мойныма «әкелеп» кеп асылады.Сол сәтте ұмыт болып..
© Айтқали Нәріков
Түсіме еніп...
Депті әкем аттанарда: «Тыңда, балам,Сұрапыл соғыс атты сынға барам.Қош-сау бол, көріскенше қайта айналып,Тел қозым, талбесікте іңгәлаған...»Бұл жайды..
© Айтқали Нәріков
Түс жорыту
Жылан еніп шықты бүгін түсіме,Жүр екенмін ордасының ішінде.Қоршайды екен жан-жағымнан жалаңдап,Ирелеңдеп, долылықтан ісіне.Ине көздер жанарыма..
© Айтқали Нәріков
Түс екеш...
Қос жанар сурет түсіріп,Көңілім бәрін қаттайды.Ой - қазан өлең пісіріп,Сарқылдап, тағат таппайды.Беймаза осы ісіммен,Өтеді уақыт ұрланып.Түс екеш..
© Айтқали Нәріков
Түйін
Алдыңнан арайланса арман асыл,Соған бір жету үшін қарманасың.Талайдың осы жолда таңы атып,Талайлар соғып жүр ғой жарға басын.Бір жанып, үміт оты бір..
© Айтқали Нәріков
Тура келем
Тура келем, оңға-солға бұрылмай,Әз әзілдің «қақпанына» ұрынбай.Еске аламын бұлдыр бала кезімді,Енесінен ерте айырған құлындай.Өтті-кетті ол күндерден..
© Айтқали Нәріков
Туған шаңырақ
Қамауынан «қашып шығып» қаланың,Кең құшағын аңсап келдім даланың.Басқа жерде отырғанмен бас мүжіп,Бұл ауылға әрқашан да баламын.Өз жайына қашады да..
© Айтқали Нәріков
Тойлы ауылда
Алақ-жұлақ қарайсың,Темір тордың ішінен.Тұр алдыңда талай «сын».Халің мүшкіл, түсінем.Келіп жатыр көруге,Халық деген ағылып.Таяу тұрсың..
© Айтқали Нәріков
Терең мен тайыз
Біреулер жүр байлығына мақтанып,Өз-өзінен жарылуға шақ қалып.Бұл тірліктің құпиясын білсек те,Kейде айтады бар шындықты ақтарып.Белгілі боп тұрсадағы..
© Айтқали Нәріков
Текті болсаң
Көп адамдар мақсат тұтып биікті,Осы жолда тоқыпты да, күйіпті.Барын салып, жанын салып жүргенмен,Ел-жұртына болмас бәрі сүйікті.Екі басқа талант пен..
© Айтқали Нәріков
Тежелу
Жүргенімде еш алаңсыз, ырғалып,Қалды қанша сезім шаршап, жыр налып.Берілген соң бір мақсаттың жолына,Мінезге де керек екен бір қалып.Жұрт қатарлы..
© Айтқали Нәріков
Тебірену
Өмір қызық үміті, арманымен,Жетелеуден тынбайды алға кілең.Жігіттіктің семсерін жарға сүйеп,Қырқылжың жас қырық кеп қалған білем.Екі сөздің біреуі..
© Айтқали Нәріков
Тасқалама
Туған жер, теңдесі жоқ дара бағым,Сенде өткен күндерімді санамадым.Есігін жүрегімнің айқара ашып,Армансыз ой-қырыңды араладым.Сапарым сағынышсыз..
© Айтқали Нәріков
Талап
Жеткіншекті жетелейді талабы,Талаптанса, біраз жерге барады.Белгілейді мақсатының межесін,Сәтті басқан ең алғашқы қадамы.Ақ қағаздай қалам ізі..
© Айтқали Нәріков
Тағдырлас досыма
Қызықты ойындардан қалыс қалып,Бағынан балалықтың алыстадың.Білдіртпей есейтетін өзіңе де,Көп пе, аз ба біршама жол жүріліпті,Батып күн, талай таңдар..
© Айтқали Нәріков
Таба нан
Қойғандай қызыл-жасыл нұрга малып,Көрінер қызғалдақтар қырдағы анық.Шығысты таң шырайы зерлегенде,Ешкітау шыға келер тұлғаланып.Қызуын үлестірген бар..
© Айтқали Нәріков
Сыртым бүтін...
Сыртым бүтін, ішім түтін адаммын,Қайтесіңдер бетін тырнап жарамның.Менің шашым бір-ақ күнде ағарды,Қайғысынан қыршын кеткен баламның.Ешкімге айтпай..
© Айтқали Нәріков
Суретші Сәкен Ғұмаровтың мұражайында
Қабырғада қанша сурет ілінген!Дал боламын түсіне алмай бірін мен.Шарасыздық шырмап алған санамды,Сезіледі демімдегі дірілден.«Адам деген алты аяқты..
© Айтқали Нәріков
Сурет
Бабамның дархан алабы,Бусанып жатыр шық түсіп.Жібітіп тұмса даланы,Тамылжи Күн де шықты ысып.Сабыры көлдің бар тегі,Кесеге құйған тұр сүттей.Бала..
© Айтқали Нәріков
Студенттік әзіл
О, бәтеңкем, қара жорға тұлпарым,Көп жүрістен жұқарыпты-ау ұлтаның.Күні бойы жортасың ғой, көтеріп,Еркетотай аяқтардың бұлтаңын.Тақаларың көрінетін..
© Айтқали Нәріков
Сотым болып...
Көп қылығым көңліме жақпауы шын,Бұрқ-сарқ қайнап ызадан жатты-ау ішім.Шалыс басқан қадамнан сабақ алам,Шылығына өмірдің батпау үшін.Жалған айтып бұл..
© Айтқали Нәріков
Сол баяғы қағазбенен, қаламмен
Сол баяғы қағазбенен, қаламменСырласамын, арасында алам дем.«Қаладағы тіршілігің қалай?» деп,Сынай қарап жатыр, әне, далам кеп.Бірде өндіріп, бірде..
© Айтқали Нәріков
Серт
Сіміріп aп таңғы ауаның тұнығын,Зыр жүгірем, тыным алмай күнұзын.Бір қызықтан, шақырады бір қызықМойыныма сілтеп жиі «құрығын».Бақытымды мансабыммен..
© Айтқали Нәріков
Сенсіз...
Құйса да жаңбыр «шелектеп»,Тұрмадым оны елеп көп.Уәделі жерге мен «байғұс»,Келемін тағы дедектеп.Бәлденіп жатар күш бар ма?Алқынып жүрек, ұшты..
© Айтқали Нәріков
Сенің үйіңде
«Жатпас та ешкім мұны теріс көріп,Үйдегі үлкендермен көріс келіп».Дегенде сүйіктім сен, шалқыдым ғой,Алдымнан армандай бір өріс кеңіп.«Шырағым..
© Айтқали Нәріков