meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ақ құсым
Нала-мұңымТалады мың,Қырсықтығың - ол сенің балалығың.Оралшы қайта, бақ құсымСенсіз басты күзгі бақ, даланы мұңЖадырап бізЖалын аппыз,Сары-ала гүлді..
©  Бағлан Ерғали
Бір торығу, бір шаттық
Жүрек тулап сағынады қысылып,Сүйген адам сүрінбейді, ісі нық.Жарты емес, бар ғаламды алдыңа,Мені сүйсең қояр едім ұсынып.Жан дүниемді елітті кеп..
©  Бағлан Ерғали
Отаным
Елді ойлап болашаққа алаңда,Отан сенің қамқоршың да, панаң да.Ұлың - қыран, қызғалдақтай қызың - гүл,Жер жетпейді, Отан саған ғаламда.Тым ерекше..
©  Бағлан Ерғали
Ана тілім
Ана тілім, асыл тілім қорланды,Тілді бұзса, бұзғаны де ордамды!Қолда барды қорғамасаң, бір күні,Орыс келіп айдап кетер жорғаңды.Ана тілім, дара тілім..
©  Бағлан Ерғали
Ақын әлемі
Ақын жаны - ғажап әлем, тереңдік,Жете алмас қыр-сырына зерең түк.Сүбелі сөз сәйгүлігі Жамбылдай,Ақындардан жыр жазуды үйрендік.Әрбір ақын - бір-бір..
©  Бағлан Ерғали
Солып қапты қайран гүлдер
Қайда кетті кешегі сайран күндер?...Сарғайып солып қапты қайран гүлдер.Кеше ғана жайқалған боз далаға,Күрең күздің кілемін жайған кімдер?Жасыл көрпе..
©  Бағлан Ерғали
Керілген етек жақсы керме қастан
Керілген етек жақсы керме қастан,Шөп шығар, жаңбыр жауса, қара тастан.Дәулетке ерге біткен едіреңдеп,Көзіңе көрінбейді жер мен аспан.
©  Құлыншақ ақын
Ауылдан шыққан күні Көлбай қондым
Ауылдан шыққан күні Көлбай қондым,Қондырмаймын десе де болмай қондым.Ат жемін қонақ ед деп бермеген соң,Тақыр жерге иірген қойдай болдым.
©  Құлыншақ ақын
Сыныптастарыма арнау
Өткен күзде Мейрамбекті әскер қатарына шығарып салып едік,енді бүгін кластасымыз арамызға аман-есен оралды!Аллаға шүкір!Иә,жүзінде..
Қасымов Ыбырай Төреге (адвокат)
Ыбырайға ықыласан сәлем бізден,Ер едің ел билеген озық жүзден.Мысалы дәрежең мен дәулетіңнің,Таудай еді көрінетін құла түзден.Ұқсайды ат иесіне..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жүрсін, Күлән, Шонымға
Сөз тыңда, Жүрсін менен Күлән, Шоным,Қысқа емес, аңлауымда, ақыл - тоның.Жақанға жаратылып келгеннен соң,Оймаған өлім шіркін кімнің қоңын.Опасыз осы..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Әбдіхалық деген жиені өлгенде айтқан көңіл қосы
Тиген соң, апа, бізге жазған хатың,Болды ұмыт бала-шаға, үй мен қатын.Кеуілдің көрпесіне от тигендей,Өксідім отыра алмай, шыдап дәтім.Ақылымнан..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Түйебай өлгенде әйеліне айтқан көңіл қосы
Құлақ қой, қайғы ішінде қалған жеңге,Бар ма лаж, өкінгенмен, біткен демге?!Қайғысы қайтыс болған марқұм ердің,Сен түгіл, сырт ағайын, батты елге!Ой..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Үбісұлтан Аяпұлының баласына айтқан көңіл қосы
Қолыңнан жібек баулы қашты тұйғын,Күллият келмеуші еді жанға қиғың.Түрі жоқ таптыратын тұс-тұсынан,Жоқтас деп келгенменен жұртты жиғың.Аңыңды..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ешнияздың баласы Мүсілімге айтқаны
Бала еді мұрынға исі Мүсілім гүлдей,Гүл ұшып, кеуілің, аға, болды түндей.Жарылқар жақсы көрген құлың Алла,Жапаға жақын айлап түткен жүндей.Көркейтер..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Есіркепке
Қадырдан хат жолдадым Есіркепке,Білдіріп іш күйерлік жөнін текке.Қалыпты жарық көңілің жабық болып,Көз көрмес кездескендей бір түнекке.Қар дүния..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жетпісбайға
Туымды ту сияқты елге тайпы,Тұтынған, төзім беріп, алар бәйгі,Үкіміне Ақтың нендей қол қусырған,Ерлердің өтеледі барлық айыбы.Мұңаймай мүсибатқа..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Қошбанов Ғайыпқа
Қайырлы қазаларың болсын, Ғайып,Жалындық Жаппар Хаққа қолды жайып.Дұғасы досқа достың қабыл болып,Жарылқар барлығын да болса да айып.Сайран ғып сегіз..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Махаңа
Кісі еді күткен дінін Махаң таза,Тазалық тұрмысында тапты қаза.Ұжмақтан, иншалла, орын алып,Ісінен тіріде еткен табар маза.Жәрдемі жар мен досқа және..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Мен қалдым қайғы-қасірет қапасында
(Әбділхамит есімді үлкен баласы өлгенде)Аталық ақымды мен кештім, балам!Өкшелес өзімменен өстің, балам!Халқыңа хабарыңмен қамқор болып,Сәуірдің..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Күйігің кетті, балам, өртеп ішті
(Әбділғазиз есімді ортаншы баласы өлгенде)Күйігің кетті, балам, өртеп ішті,Қаусата қабырғамды қатаң қысты!Сабыр етіп соңын мұның сұрамасақ,Шара не..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Төрежанов Көбжан өлгенде әйеліне жазып берген жоқтау жыр
Құлақ қойып тыңдаңдар,Көңіл айта келген ағайын.Тозып қалған тозаң боп,Көңілдің шаңын қағайын.Құдайға шүкір, байқасам,Қамықпаған халық жоқ,Қайнаға..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Аспан — садақ, ажал — оқ
Аспан — садақ, ажал — оқ,Мысалы Алла — мергенді.Жер — омақа, біз — қоян,Етуге әл жоқ ербенді...* * *Ер — дарақ ойлағанда, ұл, қыз — бұтақ,Бұтағын Бау..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Тілек
Оңғарса талабымды Тәңірім менің,Шаң, кірбің, көңілімнен кетер желім.Жарқырап жанған шамдай болып тұрсам,Сөзімді нендей айтқан тыңдар елім.Бақ қонып..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Серігің жоқ бір Алла
Серігің жоқ бір Алла!Өлмейтін тіпті, тірі Алла!Осыншаны халық еткен,Құдіреті күшті, ірі Алла!Қалайда да құлыңның,Өзіңе мағлұм сыры, Алла!Тәубә ..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы