Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
БІЗ ҚАЗАҚПЫЗ!
Уланбаса санамыз,Арлы болса баламыз.Ғаламдастыру дейді ме,Келсін, көріп аламыз.Су болмаса миыңыз,Саруайымды тиыңыз.Жас түрік, көк түріктің,Боламыз ең..
© Төретайұлы Қабылбек
БАТА - ТІЛЕК
Қиын-қыстау кемді КҮНӨтті,Жетті теңдігің,Құтты болсын ендігің,Мықты болсын елдігің!... Зәрлі заман төкті уын,Зарлап өтті көп буын.Енді өрлеп..
© Төретайұлы Қабылбек
АЛМАТЫ. 1986-ЖЫЛ.
Біледі мұны жасың даБіледі мұны егделер.Бестің төрті осында —Бейбауырмал бөгделер.Мұны айтты деп шошынба,Бағамдашы кім не дер?Бестің төрті осында..
© Төретайұлы Қабылбек
ШЫРАЙЛЫМ МЕНІҢ! (Сұлушашқа)
Ойыңнан сезбей «ептілік»,Бойыңнан көрем тектілік.Талай тірлік жайғайсың«Қабең шешкен» деп КҮЛІП,Қос ескек қайық секілді,Бөгесін кештік не түрлі.Бола..
© Төретайұлы Қабылбек
Сотталған адамға айтқаны
Ер болсаң, елатыңның көтер назын,Таппайсың тусаң бүтін, онан жазым.Ортаға өңшең мерген алғанменен,Айдынның Алла сақтар қу мен қазын.Қас бекзат қайбір..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Айдархан, Қалақай мен Нақып, Тарбақ
Айдархан, Қалақай мен Нақып, Тарбақ,Тұрсындар таптан озып, өте парлап.Біз - дағы көк тұқылдың біреуі едік,Сыналған ерте бастан елді шарлап.Болатын..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Аштардың Әбенұғлы тыңда арызын
Аштардың, Әбен ұғлы, тыңда арызын,Тыңдайтын азамат ең сөз тәрізін.Жатқалы тұтқын үйде жеті ай болды,Тауысып тамақтарын, пұл мен қаржың.Қарасып..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Түрмеде
Құлнияз, Ырыс, Тілеу, Нұралы, Өте,Бектерсің бір - біріңе туған тете."Жасарсын жанымдағы" дегендей-ақ,Тұрсындар тәрбиелеп құрмет ете.Қабыл боп..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Түрмеде
Абазға шығарасың мені қашан,Өзіндей тұрғанда аға, неден сасам?"Қадырдан Құдекеңдей ағам бар", - деп,Бұлақтай өз-өзімнен қайнап, тасам.Өзіндей жар..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Тар замана
(Тұтқында отырып Мақан Шынәлиевке жазғаны)Ей, Мақа, сау ма денің, уақытың хош па?Арзумын жолығуға сіздей досқа!Уәләкін үстімізден..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Болыңдар сау-саламат үй мен ішім
Болыңдар сау-саламат үй мен ішім,Туысқан тілектес бол үлкен - кішің."Болды, - деп, - бұл қалайша", — қапаланып,Оңбасын ешбіріңнің бұған..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Кіріптар
Іс түсті биыл маған үсті-үстіне,Түспесін мүшкіл жұмыс еш кісіге.Кітаптан оқығанмын жазған онда:"Сауап, - деп, - еткен қайыр үш кісіге".Бірінші —..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Қасқырда қуат қалмаса
Қасқырда қуат қалмаса —"Ала " дейді ешкіні.Тоңға — торқа көредіҚырық құраулы ескіні.Бұзылса да, үміт үзбеІсіңнің, ерлер, кескіні!Ұмытарсың, күн..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ұстабай баласы Жүніске
Уақытсыз ұшты бұлбұл бақтарыңнан,Түскендей боп қалдыңдар тақтарыңнан.Қонбайды қолдарыңа қайта айналып,Сабыр қыл, соңын сұрап Ақтарыңнан!Осындай..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Байбосын мен Жәлелге
Ғайып ана хат жаздым,Байбосын, Жәлел бөлеге.Ықпал орнап, бақ қонып,Болыпсыңдар бурадай,Қаңтарда түскен келеге.Отырсам да осында,Марқайып қалдым қалай..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Кәрімге айтқаны
Сөз тыңда салып құлақ інім Кәрім,Бір туған бүтін жүктік едің нарым.Шау тартқан сонда - дағы сықылың бар,Жойылып ертелі-кеш иіскер дәрің.Денің сау..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
ӘКЕСІ БАР ҚАНДАЙ, ӘКЕСІ ЖОҚ ҚАНДАЙ?
...Əкесіз бала сұм жүрек,Жиын болса, бара алмас,Барғанмен, орын ала алмас.Екі көзі жаудырап,Тұлымшағы салбырап,.Күнінде соның не болғанын..
© Бұқар жырау
Менің хәлім
Келгенім жоқ өмірге ақын болып,Ескі дұшпан дос болмас жақын болып.Таныстырып өтейін өзімді мен,Ерғали Бағлан ед(і)атым толық.Өлең - тұлпар жеткізбей..
© Бағлан Ерғали
Мен бақыттымын
Еш адамнан тұрғаным жоқ асып мен,Құдығымды өзім қаздым қасықпен..Өзгелермен тереземді тең ұстап,Жүріп келем қадамымды басып тең.Кейде бірақ..
© Бағлан Ерғали
О, Салтанат
О, Салтанат, Салтанат,Нұрыңмен жарық шартарап.Басыңа келген бар мұңды,Жотама салып арқалат.Мінезің неткен нәзік тым?Көп ойлап сені азыппын.Сенделіп..
© Бағлан Ерғали
Жетісудың Өр ұлы
(Жекпе-жектен екі дүркін Азия чемпионы, сыныптасым Оспанов Дастанға)Айбатынан жан түршіккен, Арыстан,Дастан десе дұшпан қашқан алыстан.Жекпе-жекте..
© Бағлан Ерғали
Бақыт деген не өзі?
Бақыт деген не өзі,? Түрі қандай?,Көңіл мұңлы, шаттығы құрығандай.Торуылдап көз тігіп айналама,Жүріп алды қасқа мұң ұры-қардай.Бақыт деген ..
© Бағлан Ерғали
Өр қазағым
Халқың үшін жаныңды бер, еңбек ет,Кетер адам, өтер өмір дөңгелеп.Ақылына серік еткен өр ойын,Пенделердің ісін Тәңір жөндемек.Ізін жалғап Әбу Насыр..
© Бағлан Ерғали
Өзге жанның бағы болып жүрсің сен
Ұнаттың ба сен де мені ес-түссіз?Жанарыңнан моншақ жасың төгіліп.Төлеген мен Жібек күйін кештік біз,Сағыныштан жүрек сыздап егіліп.Іздедің бе сен де..
© Бағлан Ерғали
Өткінші өмір
Баяны жоқ өткінші келте ғұмыр,Құстай ұшып өте шығар қас-қағым.Жастық шағың қызықты ертегі бір,Шуақ нұрын жерге төккен аспаның.Еске алып мұңаямын..
© Бағлан Ерғали