meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Сұлтанға
Бастырып жібер Сұлтан "батыр Самды",Екенін аңладың ғой оның мәңгі.Қосылып ашығымен ойнап, күліп,Күні - түн сипалатып жатсын санды...* * *...Сөз жазып..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Бұзықтарға
Дәулетін Сталиннің шайқап, түзіп,Жүргенмен жауыз ниет, өңшең бұзық.Қиянат қыламын деп қолға түсіп,Өртеніп, оттарына өлді - ау шыжып.Қайткенмен..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Әділдік жайлы арыз
(Ахметжан Қойшығұлов жолдасқа)Жасаңыз жолдас! Келгелі,Болғаным жоқ жағдайсыз."Жақсы ма, - деп, - жай, күйің?"Әрқашан сұрап, андайсыз.Жарқын жүзді..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Алтыға
Жақсы ма жағдайларың, жаным Алты,Арман не ер жігіттің бітсе қарты?!Қалайда, Қадір Хақтың өзі сақтар,Болғанмен бұлайынша заман салты.Құтылып, қуанышты..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Әмит Қожаға
Інім ең, атың Әмит, асылың — Қожа,Ер едің елатыңнан шыққан оза.Түрің бар тебе үстіне шығаратын,Қолдаған адамыңды арқаң қоза.Қадірі қариялардың қалды..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Түрмеде, жатып түрмедегілерге айтқаны
Пірмахан, болдың маған жар мен достай,Көңілімді тұрған сайын, тұрдың қоштай.Көркейіп көрсем сені, қалады көңілім,Халқы үшін қазынадан шыққан..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Түрмедегілерге
Бектерім, божырамай белдерің бу,Қар шөгер қайрат — асқар, тәуекел — ту.Сабыр етіп, саясында отырсаңдар,Құритын өз-өзінен уайым — су.Бұлбұлдай..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Қазалы түрмесінде Жақыпқа айтқаны
Жақыпжан, жудырып бер көйлек, ыстан,Әйелді тіліңді алар тауып тұстан.Жылы су жуынарға болған емес,Бет, қолды бері қарай осы қыстан.Сондықтан..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жүсіпбайға
Қадірден хат жолдадым Жүсіпбайға,Ер едің ойы терең, тілі майда.Сонда да себебі не, сөйлеші өзің,Қинадың: "Қиял жаз!" - деп қысаң жайда?Тұтылып түтін..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Бір түйір бер, Телекеш, тауып шекер
Бір түйір бер, Телекеш, тауып шекер,Шекерсіз шайды, асылы, ішу бекер.Қатынас қалайда да қылу керек,Кең ойлы кездескен соң біздей екі ер.Қазанда..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
ҰҚҚАНҒА БҰЛ ЖАЛҒАНДА АҚЫН ЖҰМБАҚ
«Қатыбас өмірден мен пайда алмадым...»М. МақатаевЕштеңе жасамаппын, сенесің бе,Түсерлік те, аларлық ел есіне.Шықсам-дағы бес биік белесіне,Жүрдім..
©  Төретайұлы Қабылбек
СЕЗІМ СУРЕТТЕРІ
Туған бұлақ, емес бұл көлгірпігім,Бәсіре боп қалғандай мөлдірлігің.Жалаң аяқ жас күнді аңсауменен,Емірене жағаңа келдім бүгін.Бір ұланым сағына келді..
©  Төретайұлы Қабылбек
Сағындым әсем әніңді
Сағындым әсем әніңді,Кеудеңе лықси сыймаған.Жаралап алдым жаныңды,Бір өкпеңді қи маған.Тіл жетпес сендік көрікті,Өзіме де қимағам.Жанары мұңлы..
©  Төретайұлы Қабылбек
Өрісті өлең
КҮЛЛІ әлемге танытқан,Ұран болып шаңытқан,Сәулесі өткір жарықтан,Дәмі тәтті қаныттан,Тамыр тартқан алыптан,Қазақ деген халықтанҚайран..
©  Төретайұлы Қабылбек
Өмір – ұстаз
Біреуге шын сүймесөм сүйкенбедім,Қу қуыршақты қалайша бикем дермін.Тоятын табу ҮШІН жән-ағзаның,Жемтігін қағып түсер күйкен бе едім?Сым ішектей..
©  Төретайұлы Қабылбек
Жоғалған қолғабына айтқаны
Жоғалды, азаматтар, біздің қолғап,Суықтан жүруші еді қолды қорғап.Қолымды тоңғаннан соң, жеңге тығып,Отырмын бұзып түсті, бұлттай торлап.Азамат тауып..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
МОЙЫНДАУ немесе еркектер жыры
Әйел барда әуелейді бағамыз,Арулардың қас-қабағын бағамыз.Тек солардан біз қуаныш табамыз,Тек соларға мұңымызды шағамыз.Жан жар біздің — жан қиысар..
©  Төретайұлы Қабылбек
Жоғалған орман туралы
Айырылып отыр ағаң орамалдан,Орамал ойыма артық қора малдан.Желпініп жаз уақытында отырмаса,Шошынбайды шыбын, маса қона қалған."Досыңды қиындықта..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
«Махаббат ТУРАЛЫ неге жазбайсыз?» деген СҰРАҚҚА
Білсең еді...Көкірегімдегі кей кезде КҮН сөнеді,Адамдық арзандаған бұл заманда,«Күйдім-жандым» дегенге кім сенеді?Сенесің бе?..Іс қылмаппын қалатын..
©  Төретайұлы Қабылбек
Қыз. Ару. Ана.
Ерте, ерте сонау ыһлым ғасырдан,Бар құдірет Хауа-Анаға бас ұрған.Құнды не бар асатұғын арудан,Не бағалы Ана атты асылдан?Қайран ару басатұғын..
©  Төретайұлы Қабылбек
КІНӘЛІМІІЗ
Кінәліміз...Арды таптағанымыз,Жауызды мақтағанымыз,Жазықтыны жақтағанымыз,Айлалыны ақтағанымыз,Сатқын ойды сақтағанымызҮШІНКінәлі — Біз!..
©  Төретайұлы Қабылбек
ҚАЙРАН, ҚАЙНАРБҰЛАҒЫМ!
Сенде тұңғыш қуанып,Сенде тұңғыш жыладым.Қала көрме суалып,Қайран, Қайнарбұлағым!Сенде тұңғыш биіктеп,Шарықтады жыр-әнім!Ұлыңды елге сүйікті..
©  Төретайұлы Қабылбек
Көкбөрі
Жаныңа жігер жай тастар,Өмірде қанша айқас бар.Айбарлы атам АлпамысАтанды жұртың «алқаштар».Несібесіз бейбақтар,Ар алдында тайғақтар.Ерсайынның..
©  Төретайұлы Қабылбек
Әр кәллада бір-бір қиял
Әр кәллада бір-бір қиял, Әр жүректе бір-бір дерт.Әрбір жырдан бір-бір сый алӨлең деген — құдірет.Қумағанмын жаным сала,Байлық-сайқал түлкіңді.Кеуіл..
©  Төретайұлы Қабылбек
Ей, ақын дос, мұңдасым
Ей, ақын дос, мұңдасым,Не көрмеді бұл басың?Жүрегіміз жырласын,Жыр-жылғамыз тынбасын.Сұм тағдырдан не көрдің?Жыр-тамырдан көгердің.Соңындағы төгер..
©  Төретайұлы Қабылбек